JAMIYATDA FUQAROLIK HUQUQLARINING YURIDIK FAKTLARI Allambergenov Saparbay Dauletbayevich

Аннотация

This article considers civil rights and obligations as the basis of a just and orderly society. These rights and obligations are established not arbitrarily, but through legal foundations that ensure justice, equality and individual freedoms, and studies the importance of legal facts in shaping the origin, development and protection of civil rights and obligations. Keywords: Obligation, citizenship, law, society, duty, justice, freedoms, law, fact, equality. ЮРИДИЧЕСКИЕ ФАКТЫ ГРАЖДАНСКИХ ПРАВ В ОБЩЕСТВЕ Аннотация. В данной статье гражданские права и обязанности составляют основу справедливого и упорядоченного общества. Эти права и обязанности устанавливаются не произвольно, а через правовые основы, обеспечивающие справедливость, равенство и свободу личности, и исследует значение юридических фактов в формировании возникновения, развития и защиты гражданских прав и обязанностей. Ключевые слова: Обязанность, гражданство, право, общество, обязанность, справедливость, свобода, закон, факт, равенство. Fuqarolik huquqlari va majburiyatlari adolatli va tartibli jamiyatning asosini tashkil qiladi. Bu huquq va burchlar o‘zboshimchalik bilan emas, balki adolat, tenglik va shaxs erkinliklarini ta’minlovchi huquqiy asoslar orqali o‘rnatiladi. Yuridik faktlar deganda huquq va majburiyatlarni belgilash uchun asos bo‘lib xizmat qiladigan huquqiy tizimlardan kelib chiqadigan ob’ektiv haqiqatlar tushuniladi. Bu faktlarga konstitutsiyaviy qoidalar, qonunlar, sud qarorlari va boshqa qonuniy kuchga ega manbalar kiradi. Ular fuqarolik hayotining turli jabhalarini, shaxsiy erkinliklardan tortib shartnoma majburiyatlarini tartibga soluvchi asosni ta’minlaydi. Fuqarolik huquq va burchlari adolatli jamiyatning asosiy elementlari bo‘lib, shaxslarning uyg‘un va adolatli yashashi uchun asos yaratadi. Fuqarolik huquq va burchlarining kelib chiqishi va rivojlanishini tushunish yuridik faktlarning rolini chuqurroq tekshirishni talab qiladi. Yuridik faktlar sud jarayonlari, qonun hujjatlari yoki konstitutsiyaviy qoidalar kabi huquqiy jarayonlar orqali aniqlangan ob’ektiv ma’lumotlar yoki dalillarni anglatadi. Yuridik faktlar fuqarolik huquq va burchlarini belgilash, jamiyatda adolat va 8 10 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ adolatni ta’minlash uchun asos bo‘lib xizmat qiladi. Fuqarolik kodeksida Fuqarolik huquq va burchlarining vujudga kelish asoslari haqida 8-moddasida shunday ta’kidlanganki Fuqarolik huquq va burchlari qonunchilikda nazarda tutilgan asoslardan, shuningdek fuqarolar hamda yuridik shaxslarning, garchi qonunchilikda nazarda tutilgan bo‘lmasada, lekin fuqarolik qonunchiligining umumiy negizlari va mazmuniga ko‘ra fuqarolik huquq hamda burchlarni keltirib chiqaradigan harakatlaridan vujudga keladi. 1) qonunda nazarda tutilgan shartnomalar va boshqa bitimlardan, shuningdek garchi qonunda nazarda tutilgan bo‘lmasa-da, lekin unga zid bo‘lmagan shartnomalar va boshqa bitimlardan; 2) qonunda fuqarolik huquq va burchlari vujudga kelishining asosi sifatida nazarda tutilgan davlat organlarining yoki fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari hujjatlaridan; 3) sudning fuqarolik huquq va burchlarini belgilagan qaroridan; 4) qonun yo‘l qo‘yadigan asoslarda mol-mulk olish natijasida; 5) fan, adabiyot, san’at asarlarini yaratish, ixtirolar va boshqa intellektual faoliyat natijasida; 6) boshqa shaxsga zarar yetkazish natijasida; 7) asossiz boyib ketish natijasida; 8) fuqarolar va yuridik shaxslarning boshqa harakatlari natijasida; 9) qonunchilik fuqarolik-huquqiy oqibatlarning kelib chiqishi bilan bog‘laydigan hodisalar natijasida. Davlat ro‘yxatidan o‘tkazilishi shart bo‘lgan mol-mulkka bo‘lgan huquqlar, agar qonunda boshqacha tartib nazarda tutilgan bo‘lmasa, unga bo‘lgan tegishli huquqlar ro‘yxatdan o‘tkazilgan paytdan boshlab vujudga keladi. Ko‘pgina mamlakatlarda asosiy huquqlarni belgilab beruvchi konstitutsiyalar mavjud bo‘lib, ular konstitutsiya loyihasini ishlab chiqish jarayonida aniqlangan yuridik faktlardan kelib chiqadi. Sudlar qonunlarni o‘zlariga taqdim etilgan faktik dalillarga asoslanib, fuqarolik huquqlarining rivojlanishi va talqiniga hissa qo‘shadilar. Qonun chiqaruvchi organlar shaxslarning fuqarolik huquqlarini himoya qiluvchi yoki tegishli majburiyatlarni yuklaydigan qonunlarni qabul qilish uchun yuridik faktlardan foydalanadilar. yuridik faktlarga asoslangan sud qarorlari tarix davomida fuqarolik huquqlari harakatlarini ilgari surishda muhim rol o‘ynagan. Fuqarolik huquqlarini belgilash va himoya qilishda yuridik faktlar hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Huquqlar to‘g‘risidagi qonun loyihalari yoki inson huquqlari deklaratsiyasi kabi konstitutsiyaviy hujjatlarda shaxslar jamiyatda ega bo‘lish huquqiga ega bo‘lgan asosiy erkinliklarni belgilaydi. Yuridik faktlar, shuningdek, hukumatlar tomonidan so‘z, din, yig‘ilishlar erkinligi yoki qonun ostida teng himoya kabi muayyan fuqarolik erkinliklarini himoya qilish uchun qabul q