Выращивание и содержание пчелиных маток в пчеловодческих хозяйствах

Аннотация

Ushbu maqolada asalarichilik xo‘jaliklarida asalari oilalarini boqish, qishlovdan chiqqan asalari oilalarini zamonaviy ilg‘or texnalogiyalar bilan boqish texnikasi xaqida qisqacha ma’lumot berilgan. Kalit so‘zlar: Gibrid asalari, Nozematoz, unumdor malika, ishchi hasharotlar, dronlar, fumagillin, Bachadon. Kirish: Asalarichilik respublikamiz aholisini oziq-ovqatga bo‘lgan ehtiyojini taminlashda aloxida o‘ringa ega. Keyingi yillarda respublikamizda aholining oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash, shu jumladan, sifatli asal mahsulotlari ishlab chiqarish hajmini ko‘paytirish bo‘yicha qator chora-tadbirlar qabul qilindi. Ularning ijrosi samarali ta’minlanmoqda. Asalarichilik tarmog‘idagi mavjud muammolarni hal qilish maqsadida O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 16-oktyabrdagi 3327-sonli “Respublikamizda asalarichilik tarmog‘ini yanada rivojlantirish bo‘yicha chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori qabul qilindi. Material va metodlar: Xozirgi vaqtda asalari xo‘jaliklarda Gibrid asalarilarni o‘rganish va ishlab chiqarishda naslchilik xo‘jaliklarining zaif bir-biriga yaqin bo‘lgan uyalari qishlashda o‘ziga yarasha qiyinchiliklarga duch kelmoqda . Shuning uchun urg‘ochi asalarilarni kerak bo‘lgunga qadar xavfsiz saqlash juda 1 STEP CONFERENCE muhim hisoblanadi. Qashqadaryo viloyati Chiroqchi tumanining “XAYDAVALOV MOYLI” va Samarqand viloyati Pastdarg‘om tumanining “КO‘CHIM ASAL BOG‘I” asalarichilik fermer xo‘jaliklarida olib borilgan o‘rganishlar va qilingan ishlar natijasida ona asalarilar 2021- 2022 yillarda muvaffaqiyatli qishlashga erishildi. Tadqiqot natijalari va ularning tahlili: Dastlabki tajribalarda bitta uyaga asalarilar ikkita yoki uchta ona asalarilar kerak bo‘ladi. Keyingi sinovlarda ko‘plab ona asalarilar shu tarzda saqlandi. Agar ikkita ona asalarilar bir uyada normal yashashi mumkin bo‘lsa ajratilgan bir nechta urg‘ochi asalari qafasga joylashtirilishi mumkin. Ishchi asalarilar ularga g‘amxo‘rlik qilish uchun erkin o‘tadigan bo‘linuvchi panjaradan iborat bo‘lishi kerak. Uzoq vaqt davomida izolyatsiya qilingan ona asalarilar uchun g‘amxo‘rlik juda muhimdir. Oilani tayyorlash bu ishda muhim bo‘lgan ko‘p sonli yosh sog‘lom asalarilar iyun oyining o‘rtalarida oilaga ikkinchi qirolichani kiritish orqali olingan, shuning uchun oila sentyabr oyida eng katta kuchga erishadi. Qishlovdan chiqqan asalarilarni Nozematoz kasallidan asrash kerak. Nozematoz asalarichilik koloniyalarining odatiy kasalligi hisoblanadi, bu asalarichilik koloniyasining barcha a’zolariga ta’sir qiladi: (unumdor malika, ishchi hasharotlar va dronlar). Asalarilar oilasining sog‘lig‘i bilan bog‘liq muammolarni muvaffaqiyatsiz qishlash qo‘zg‘atishi mumkin. Ushbu kasallik o‘z rivojlanishini har qanday iqlim mintaqasida keng tarqalgan ilmiy nomdagi Nozem mikrosporidiyasi deb nomlangan hujayra ichidagi parazit kirib kelganidan keyin boshlaydi. Parazitlar ichaklarda paydo bo‘lib ular sezgir shilliq qavatiga halokatli ta’sir ko‘rsatadi. Patogen mikroorganizmlar asalari zaharlaydigan halokatli toksik moddalarni chiqaradi. Odatda oilalar qishda yoki erta bahorda kasallanadi, kamdan-kam hollarda kasallik kuzda uchraydi. Kuzda asalarilarda nozematozni davolash o‘z 2 STEP CONFERENCE vaqtida amalga oshirilishi kerak, aks holda asalarichi barcha zotlarni yo‘qotish xavfini tug‘diradi. Nosematozning oldini olish maqsadida har bir oilaga 13,6 kg fumagillin siropi berildi. Oktyabr oyining oxirida yoki noyabr oyining boshida, haroratni pasaytirgandan so‘ng, uya balandligi 16,5 sm bo‘lgan uch yoki to‘rtta binoga qisqartirildi, fumagillin siropini o‘z ichiga olgan chuqurchalar bilan jihozlanadi. Bu vaqtda nasl yetishtirish to‘xtatildi va bir yoki ikkala ona asalarilarni qafasga qamaldi. Bachadonning yuqori qismi qafasga qo‘yilganda bo‘linish panjarasi ajralish uchun qoldirildi, unda qo‘shimcha bachadon hujayralari bo‘lishi kerak edi. Erkin bachadon bo‘shliq ostida bo‘lganda, oilalar alohida e’tibor talab qiladi. Barcha ona asalarilarni qafasda qolishi xavfsizroq bo‘lardi. Uyalarning balandligi 15,6 sm bo‘lgan 36 ta ramkani qoplagan, shundan 24 tasi asal . Yuqori holatda taxminan 100 sm 2 ochiq hujayralar yuqoridan ikkinchisida mos ravishda ikkita bo‘sh taroq yoki 400 sm 2 ochiq hujayralar mavjud. Qishki uyalar uchun eng yaxshi joy ochiq taroqlar uyaning markaziga iloji boricha yaqinroq joylashtirildi. Uyadagi asalarilar 18 dan 23 kg gacha asal to‘plashdi. Qish davomida vaqti-vaqti bilan qo‘shimcha taroqlar yoki fumagillinli sirop berildi. Bachadon hujayrasi 1,25 x 3,1 x 13,1 sm o‘lchamdagi yog‘och blok bo‘lib, unda diametri 1,9 sm bo‘lgan beshta teshik ochilgan. Ushbu teshiklarning har biriga qarama-qarshi bo‘lgan hujayraning o'ng tomonida, bachadonga oson kirish uchun yana 0,8 sm diametrli burg‘ulash amalga oshirildi. Katta teshiklar ona asalarilarni izolyatsiya qilish uchun ajratuvchi panjara chiziqlari bilan qoplangan. Bu ishchi asalarilarga ona asalarilarniga g‘amxo‘rlik qilish imkonini berdi. Har bir kichik teshik metall chiziq bilan qoplan