Yuqori malakali futbolchilarni yillik siklda yuklamalar taqsimotini tahlil qilish

Аннотация

Hozirgi paytda futbol amaliyoti va nazariyasi hamda usuliyatida uchta turdagi rejalashtirish mavjud (istiqbolli, joriy, tezkor). Ularning har biri xususiyatlariga ega hamda bir-biri bilan o‘zaro bog‘liq. o‘z Yillik mashg‘ulot siklida tayyorgarlik davri futbolchilar tayyorlashda eng muhim hisoblanadi. Chunki, bu davrda musobaqa davrida muvaffaqiyatli qatnashish uchun baza yaratiladi. Kalit so‘zlar. Futbol, mikrosikl, musobaqa, jismoniy sifatlar dinamikasi, yuklama, mashg‘ulot, rejalashtirish, tayyorgarlik, malaka, bunyodkor, ishchanlik qobilyati. Dolzarbligi. Hozirgi vaqtda sport yo‘nalishidagi saralash masalasi bo‘yicha, turli xil yoshdagi futbolchilarnii jismoniy va texnik-taktik jihatdan tayyorgarlik darajasini nazorat qilish, yuqori darajadagi malakaga ega bo‘lgan sportchilarni tayyorlash jarayonini tashkil qilish va rejalashtirish masalalari bo‘yicha keng ko‘lamdagi tajriba natijalaridan tashkil topgan materiallar to‘plangan. Biroq, futbolchilarning sport mahoratini samarali ko‘rinishda oshirish uchun butun mashg‘ulotlar jarayonini tashkil qilishda yangi shakllar va usullami qidirib topish talab qilinadi. Buning uchun mashg‘ulotlar yuklamalari qiymatiga, shuningdek sportchilar organizmi turli xil tizimlarining yuklamalarga nisbatan javob reaksiyalari tavsiflariga bevosita ta'sir ko‘rsatuvchi ko‘plab omillarni hisobga olish talab qilinadi. Ishning maqsadi. Yillik davridagi mikrosiklar yuklamalarini me'yorlashtirish asosida, malakali futbolchilar musobaqa faoliyati samaradorligini oshirish. Tadqiqotlarda quyidagi vazifalar yechildi: 1. Yuqori malakali futbolchilarning tayyorlov va musobaqa davri mikrosikllarida yuklamalar tuzilishini va dinamikasini. 2. Futbolchilar tayyorgarligining jismoniy ishchanlik qobilyati samarasini aniqlash. 3. Tayyorlov va musobaqa davrida yuqori malakali futbolchilar tayyorgarligining turli sikllarida, mashg‘ulotni rejalashtirish uchun dastur ishlab chiqish. Olingan natijalar taxlili. Tadqiqotning birinchi bosqichida maxsus ilmiy-uslubiy adabiyotlar o‘rganib chiqildi, hamda musobaqa faoliyati va o‘quv-mashg‘ulot jarayonidagi yuklamalar nazorati o‘tkazildi. “Sug’diona” jamoasi futbolchilari tayyorgarligini baholash maqsadida, 2021 yil (yanvar-noyabr) mavsum musobaqa va mashg‘ulot jarayonida pedagogik kuzatuvlar o‘tkazildi. Shu davr bilan bir vaqtda mashg‘ulot yuklamalari nazorati amalga oshirildi. Umumiy 35 ta mashg‘ulot tahlil qilindi. Tadqiqot bosqichining maqsadi, mikrosikllarda jamoa tomonidan qo‘llanilgan yuklamalarni o‘rganib chiqish va samaradorligini baholash. Futbolda mashg‘ulot sikli bir yil davom etadi va tayyorgarlik, musobaqa hamda o‘tish davrlariga bo‘linadi. Tayyorgarlik va musobaqa davrlari alohida bosqichlarga bo‘linadi. Ular o‘z vazifalari, maxsus vositalari. Jismoniy sifatlar dinamikasi, kun tartibiga ega. Mavjud bosqichlar yuqori darajada mashqlanganlikka ega bo‘lish uchun qulay sharoitlar yaratadi. “Sug’diona” jamoasining tayyorgarlik jarayonini quyidagi jadvalda ko‘rsatilgan. Futbolda mashg‘ulot sikli bir yil davom etadi va tayyorgarlik, musobaqa hamda o‘tish davrlariga bo‘linadi. Tayyorgarlik va musobaqa davrlari alohida bosqichlarga bo‘linadi. Ular o‘z vazifalari, maxsus vositalari. Jismoniy sifatlar dinamikasi, kun tartibiga ega. Mavjud bosqichlar yuqori darajada mashqlanganlikka ega bo‘lish uchun qulay sharoitlar yaratadi. “Sug’diona” jamoasining tayyorgarlik jarayonini quyidagi jadvalda ko‘rsatilgan. “Sug’diona” futbol jamosini tayyorgarlik yillik rejasi XII XII XII 2023 fev XII 2023 XII 2023 apr XII 2023 Tadbir 2022 2023 mart may dek yan O‘yin soni - 6 5 5 7 6 5 Xalqaro - - 1 2 2 1 - O‘zbekiston - - - 3 3 4 3 chempiona t birinchiligi 645 O‘zbekisto - - - - 1 1 2 n Kubogi O‘rtoqli - 6 4 - - - - uchrashuvl ar Test 1 1 1 - - - - kunlari Yo‘ldagi - 2 1 2 3 4 2 kunlar Dam olish 17 6 5 5 6 6 5 kunlari Tibbiy 2 - - - - - - ko‘rikdan o‘tish kunlari Amaliy 11 16 16 19 15 15 18 mashg‘ulot kunlari Amaliy 22 32 32 38 30 30 36 mashg‘ulot soni Amaliy 44 64 64 76 60 60 72 mashg‘ulot soati O‘yinga - 18 15 15 18 18 15 ajratilgan soati Tiklanish - 18 15 15 18 18 15 tadbiriga ajratilgan soat O‘yinga, 44 100 94 106 96 96 102 amaliy mashg‘ulot ga va tiklanish tadbirlar soatlar soni Nazariya - 12 10 10 12 12 10 O‘yinga - 6 5 5 6 6 5 ko‘rsatma va tahlili (soat) - 6 5 5 6 6 5 Tematik 44 112 104 116 108 108 112 mashg‘ulot XULOSA. Tayyorgarlik davridagi yuklamalar dinamikasi maksimaldan minimalgacha to‘lqinsimon tebranish hosil qiladi. Ikki hafta yuklama asta-sekin oshib boradigan va uchinchi hafta ikkinchi haftada maksimum darajada erishilgan natijadan 2-3 marta yuqori bo‘lgan 646 rejalashtirish optimal hisoblanadi. Zamonaviy futbol, o‘yin tempining yuqoriligi bilan tavsiflanadi. Tez-tez almashish tezkor qayta hujumni tashkil qilish,uddasidan chiqilmaganda barcha chiziq futbolchilari ishtirokida katta kuch bilan himoya, butun maydon bo‘ylab joy o‘zgartirish bilan keng manyovrli taktika, bularning barchasi yuqori toifali zamonaviy o‘yinchining jismoniy holatiga bo‘lgan talabni