ЦИФРОВЫЕ ИНСТРУМЕНТЫ В СТРАТЕГИЧЕСКОМ УПРАВЛЕНИИ РЕСУРСАМИ ПРОЕКТОВ

Аннотация

In this article, digital tools, their types, their place and their implementation and efficiency improvement are mentioned in the management of strategic project resources. Keywords: strategic project, digital tool, program, corporate management, ERP, MES, SCADA. ЦИФРОВЫЕ ИНСТРУМЕНТЫ В СТРАТЕГИЧЕСКОМ УПРАВЛЕНИИ РЕСУРСАМИ ПРОЕКТОВ Аннотация. В данной статье упоминаются цифровые инструменты, их виды, место, внедрение и повышение эффективности в управлении стратегическими ресурсами проекта. Ключевые слова: стратегический проект, цифровой инструмент, программа, корпоративное управление, ERP, MES, SCADA. Strategik loyihalar resurslarini boshqarishda raqamli vositalarni o`rni beqiyos bo`lib, hozirgi kunda ularni ishlab chiqarishga tadbiq qilish, rivojlantirish bilan birga samaradorligini oshirish ham muhim hisoblanadi. Ushbu jarayonni amalga oshirish taraqqiy etayotgan ilm-fan yutuqlaridan, ishlanmalari, mahsulotlaridan hamda zamonaviy axborot-kommunikatsiya tizimlari vositalaridan foydalanishni talab etadi. Hozirda O`zbekiston Respublikasining barcha sohalarda o`zgarishlar, tarkibiy islohotlar olib borilmoqda. Bunday islohotlarni olib borilishi bevosita mamlakatdagi sohalarning rivojlantirish, davlatning bosh islohotchiligi, ularning ustuvor yo`nalishlari va mamlakatdagi sohalar faolligiga bog`liq.1 Jahon iqtisodiyoti rivojlanishining yangi bosqichida zamonaviy raqamli texnologiyalar ijtimoiy farovonlik o`sishini belgilovchi asosiy ishlab chiqarish resursi bo`lib qoldi. Tashkilotlar, kompaniyalar va iqtisodiyot sektori korxonalari tomonidan zamonaviy kompyuter va axborot 1 Abdujabborov A.R. Investitsiya loyihalarini xorijiy banklar kredit liniyalari hisobiga moliyalashtirish. – Dissertatsiya. UDK:336.71 – 9 bet 2 85 International scientifijournal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ tizimlaridan foydalanish, ularning iqtisodiyot va boshqa sohalarning samaradorligini oshirishning muhim omilidir.2 Har qanday tizimda, xususan hokimiyat yoki sanoat bo`lishidan qatiiy nazar sohadagi ma`lum bir tashkil etishlar, o`zgarishlar, reformatsiyalar, modernizatsiyalar va boshqa harakatlarni rejalashtirish, amalga oshirish, boshqarish kabi amallar ma`lum bir vositalar yordamida amalga oshiriladi. Sanoatni boshqarish yoki qandaydir bir loyihalarini amalga oshirishda strategiyalar tayangan holda, ularning resurslarini raqamli vositalar yordamida boshqarish mumkin. Bunda sanoat sohasi yoki ushbu strategik loyihalarni ERP, MES, SCADA, PLC va boshqa tizimlar orqali boshqariladi. Bu tizimlar ayniqsa sanoat loyihalari, korxonalarini boshqarishda foydali xisoblanadi. Sanoat korxonalari strategik loyihalarini raqamli vositalar yordamida boshqarishni tadbiq qilish uchun, avvalo shu korxona(lar)ning sanoat rivojlanishining qaysi bosqichida ekanligini aniqlab olish zarur bo`ladi. 3 1-rasm. Birinchi to'rtta sanoat rivojlanishlarining diagrammasi: (1) mexanizatsiyalash, gidroenergetika, bug` mashinasi; (2) elektr energiyasi, konveyer, uzluksiz ishlab chiqarish; (3) kompyuter va avtomatlashtirish; (4) kiber-fizik tizimlar Sanoat korxonalarini va ularning strategik loyihalarini resurslarini boshqarish uchun korxonada quyidagi iyerarxiya bo`yicha tuzilgan tizimlar yo`lga qo`yish kerak bo`ladi. 2 Qodirov S.I. Sanoat korxonalarida raqamli texnologiyalardan foydalanishning xususiyatlari. – Maqola. Article DOI: 10.55439/EIT/vol10_iss2/a41 3 Wikipedia – Четвёртая промышленная революция. https://ru.wikipedia.org/wiki/Четвёртая_промышленная_революция 2 86 International scientifijournal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ 1-grafik. Boshqaruv tizimi iyerarxiyasi Asosiy tizimlar: ERP - Korxona resurslarini rejalashtirish MES - Ishlab chiqarishni bajarish tizimi SCADA - Nazorat nazorati va ma'lumotlarni yig'ish Yordamchi tizimlar: CRM - Mijozlar bilan munosabatlarni boshqarish KPI - Asosiy ishlash ko'rsatkichlari BI - Biznes razvedkasi BPM - Biznes jarayonlarini boshqarish MRO - Xizmat va ta'mirlash EAM - Korxona aktivlarini boshqarish CEM - Korporativ energiya boshqaruvi APS - Kengaytirilgan rejalashtirish va rejalashtirish PLM - Mahsulotning hayot aylanishini boshqarish LIMS - Laboratoriya Axborotni boshqarish tizimi 2 87 International scientifijournal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Strategik loyihalar resurslarini boshqarishda raqamli vositalarni o`rnini bir so`z bilan aytish qiyin, chunki hozirgi kunda loyihalar, resurslar, raqamli vositalar va boshqaruv uchun maxsus dasturlar to`plamlarisiz boshqaruv jarayonini tashkil etishning o`zi bir muommo sanaladi. Strategik loyiha resurslari - loyihani amalga oshirish uchun zarur bo'lgan mablag‘lar majmuasi bo'lib, uni amalga oshirishni tartibga solishga sezilarli ta ’sir ko‘rsatadi. Strategik loyiha resurslari loyiha mahsulotini yaratishda ishtirok etadigan turli xil obyektlarni o‘z ichiga oladi. Resurslarga mehnat, mo