dóretiwshiligi haqqında maǵluwmat beriledi. Tayanısh sózler: muzıka, rayon, kórik tańlawlar, oqıwshılar, shágirt, ustaz. ПРЕДАННЫЙ КАРАКАЛПАКСКОМУ НАРОДУ МАКСЕТДУЛЛА КАМАЛОВ

Аннотация

В этой статье рассказывается о жизни Максетдулла Камалова, известного мастера, дирижера, музыканта, внесшего свой вклад в развитие народных музыкальных инструментов в нашей стране. Ключевые слова: Музыка, районы, конкурсы, ученики, учительница. A DEVOTEE OF THE PEOPLE OF KARAKALPAKSTAN MAQSETDULLA KAMALOV Annotation. This article provides information about the life and work of Maqsetdulla Kamalov, a renowned teacher, conductor, musician, and contributor to the resonance of folk instruments among our people. Key words: music, district, competitions, students, student, teacher. Qaraqalpaqstanǵa xızmet kórsetken artist, pedagog, sazende, dirijor, óz kásibiniń mamanı, pidáyi insan Maqsetdulla Kamalov 1945-jılı 27-fevralda Taxtakópir rayonında, ziyalılar shańaraǵında dúnyaǵa keledi. M.Kamalov 5 jasında anasınan ayrılsada ákesi oǵan jaqsı tálim tárbiya bergen. Ulıwma bilim beriw mektebinde oqıp 1960-1964 jıllar aralıǵında Nókis muzıkalı-xoreografiyalıq uchilishesiniń xalıq sazları bóliminde bilim alıp júrgen waqıtlarında Ózbekstan hám Qaraqalpaqstanǵa xizmet kórsetken kórkem óner ǵayratkeri A.Sultanovtan dirijyorlıq sırların da úyrenedi. Ayrıqsha oqıǵanlıǵı sebepli ol 1962-1963-jılları Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik filarmoniyasiniń xalıq sazları orkestrine sazende sıpatında jumısqa mirát etiledi hám óziniń dáslepki miynet jolın baslaydı. 1964-1968 jıllar aralıǵında Murmansk qalasında áskeriy xizmette boladı hám ol jerde de waqtın biykar ótkermesten orkestr jámáátinde balalayka saz ásbabında sazende bolıp koncertlerge qatnasadı. M.Kamalov 1968-jıldan baslap qánigeler jetispegenligi sebepli Nókis muzıkalı-xoreografiyalıq uchilishesiniń xalıq sazları bóliminde prima, qashqar rubabı, awǵan rubabı, duwtar bas saz ásbapları boyınsha shákirt tayarlap, oqıtıwshı bolıp óz iskerligin dawam ettiredi. 9 52 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Sonıń menen birge usı oqıw dárgayiniń studentler xalıq sazları orkestrin keńnen rawajlandırıp, kóplegen qaraqalpaq xalıq namaların, shet el, rus, ózbek, qaraqalpaq kompozitorlarınıń shıǵarmalarin orkestr ushın ásbaplastırıp, repertuarin keńeytip, dirijyor sıpatında da jumıs isleydi. Kórkem óner bilim jurtiniń orkestrin Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik filarmoniyasi orkestriniń atqarıw dárejesine kóterip Qaraqalpaqstan Respublikasinda jáne bir kúshli orkestr jámáátin shólkemlestirip onıń quramın 80 sazendege jetkeredi. Orkestr menen jumıs islewge degen qiziǵiwshiliǵi artip sol jıllari Nókis mámleketlik T.G.Shevchenko atındaǵı pedagogikalıq institutında «Pedagogika» fakultetinıń xalıq sazları orkestrin dúzedi hám bul orkestr jámááti menen respublikamızda ótkerilgen koncertlerge qatnasıp xalqımız ishinde keńnen tanılıp baslaydi. Tashkent qalasında, Xorezmde bolıp ótken hápteliklerge orkestr menen qosıq atqarıwshıların tayarlap, qatnasıp, barǵan jerlerinen jańa shıǵarmalar alıp kelip orkestr repertuarin ele de bayıtadı. Sonıń menen birge Qaraqalpaqstanda qashqar rubabi, prima saz ásbaplari klaslarına tiykar salıp, óziniń shákirtlerin kórik tańlawlarǵa tayarlap sıylı orınlardı iyelewge de erisedi. M.Kamalov 1973-1978-jıllari M.Ashrafiy atındaǵı Tashkent mámleketlik konservatoriyasiniń xalıq sazları bólimin sirttan oqıp atqarıwshı, orkestr dirijyorı hám oqıtıwshı qánigeliklerine iye boladı. Bes jıl dawamında konservatoriya professorlari A.I.Petrosyans hám M.Nasimovlardan dirijyorlıq qánigeliginiń sırların tereń úyrenedi. 1977-jıldan baslap Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik filarmoniyasiniń kórkemlik jaqtan basshısı bolıp isleydi. 1980-jılı Qaraqalpaqstan mámleketlik radio hám televideniyesiniń xalıq sazları orkestrine kórkemlik jaqtan basshı hám bas dirijyor bolıp tayınlanadı. Bul jerde miynet jolın baslaǵan waqtında xalıq sazları orkestriniń quramı 40 adamnan ibarat bolǵan bolsa, 1983-jılǵa shekem orkestr quramın 60 sazendege jetkeredi. Orkestr jámááti menen Ózbekstan, Tatarstan, Bashqurtstan, Qazaqstan, Azerbayjan hám taǵı basqa respublikalarda ótkerilgen mádeniyat kúnlerinde qatnasadı hám úlken tabıslarǵa erisedi. Islegen miynetleri ushın Ózbekstan Respublikasi tárepinen bir neshe «Húrmet jarliq»ları, 1983-jılı «Ózbekstan xalıq bilimlendiriw aǵlası» kókirek belgisi, 1988-jılı «Qaraqalpaqstanǵa xizmet kórsetken artist» ataǵı menen sıylıqlandı. M.Kamalov 1982-1985-jılları R.Glier atındaǵı 1-sanlı balalar muzıka mektebi direktorı, al, 1985-1999-jıllar aralıǵında J.Shamuratov atındaǵı Nókis mámleketlik kórkem óner uchilishesi direktorı lawazımlarında óz iskerligin dawam ettiredi. Bilim dargayınıń jańa imaratın saldıradı, materiallıq bazasın rawajlandiradi, saz ásbaplar menen tolıqtıradı, qánigeleri jetilistirip shiǵiwda ayanbay miynet etedi. Islegen iygilikli miynetleriniń jáne biri, bul umıtılıp baratırǵan xalqımızdıń milliy miyrasın ele de rawajlandırıw hám propagandalaw maqsetinde dáslep 1991- jılı Esjan baqsı atındaǵı balalar muzıka mektebinde, soń 1992-jılı kórkem óner bilim