O‘zDJTSU “Gandbol, regbi, chim ustida xokkey nazariyasi va uslubiyati kafedrasi” o‘qituvchisi. Usmonov Najmiddinxon Nasibxon o‘g‘li Eshonqulov Sardor Sunnatilla o‘g‘li O‘zDJTSU 3-bosqich talabasi.

Аннотация

This article analyzes the technical and tactical actions of line players in handball during competitive activities. The study examined the offensive technical and tactical 5 86 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ performance indicators of line players from three professional teams (UzDJTSU, OTMK, ROPSTTM) using statistical methods, and compared their effectiveness levels. Based on the research findings, scientifically grounded recommendations were developed to improve the training processes of line players. Keywords: Line players, technical-tactical actions, competitive activity, offensive effectiveness, game analysis, physical preparation, training methodology. Dolzarbligi. Gandbol o‘yini O‘zbekistonda ommabop va sevimli sport turlaridan hisoblanib, jismoniy tarbiya va sport sohasida alohida ahamiyatga ega va Davlat siyosati darajasida e’tibor qaratilayotgan sport turlaridan hisoblanadi. Gandbol sport turi bilan shug‘ullanishda, barcha jismoniy sifatlarni rivojlanishi kuzatiladi. Organizmni turli organ va tizimlari faoliyati gandbol sport turi bilan shug‘ullanishda yaxshilanadi va rivojlanadi. Shuning uchun, O‘zbekiston aholisini sog‘lom turmush tarzini shakllantirishda, gandbol sport turi hozirgi kunda asosiy omillardan hisoblanadi. Gandbol sport turining xalqaro miqiyosda rivojlanib borishi, jamoalar orasidagi raqobatni, g‘alabaga bo‘lgan kurashni, terma jamoa va klublarning tayyorgarlik jarayonlari samaradorligini oshirishni taqazo etmoqda. Sport va jismoniy tarbiya bo‘yicha malakali, oliy va O‘rta ma’lumotli murabbiylar tayyorlash dolzarb masalalardan biridir. Gandbol sport turida turli tuman harakatlar qo‘llaniladi. Yurish, yugurish, sakrash, kutilmagan to‘xtalish, epchillik, chaqqonlik, egiluvchanlik, chidamlilik, kuch kabi turli xil harakatlardan iboratdir. Zamonaviy gandbolda yuqori natijalarga erishish faqat o‘ta shakllangan jismoniy, texnik, taktik va ruxiy tayyorgarlik evaziga amalga oshirish mumkin. Hozirgi zamon gandbol sport turida o‘yinning jadallashganligi ko‘rinib turibdi. Bu yosh gandbol o‘yinchilarning o‘yin paytidagi to‘xtovsiz harakatlari, ya’ni maydonda to‘psizva to‘p bilan tez harakat qilishi hamda maydonning har bir qismida qattiq kurash olib borishlarining natijasidir. Hozirgi kunda sport turlari, xususan, gandbol sportida o‘yinchilarning individual va jamoaviy faoliyatini chuqur tahlil qilish katta ahamiyat kasb etmoqda. Ayniqsa, chiziq o‘yinchilari jamoaning hujum taktikasida muhim o‘rin tutadi. Ularning samaradorligini tahlil qilish orqali murabbiylar o‘yin strategiyasini takomillashtirish, mashg‘ulot jarayonlarini optimallashtirish hamda o‘yin natijalarini yaxshilash imkoniyatiga ega bo‘ladilar. Shu sababli, chiziq o‘yinchilari faoliyatini tahlil qilish ilmiy va amaliy jihatdan dolzarb hisoblanadi. 5 87 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Tadqiqotning maqsadi. Musobaqa faoliyati davomida chiziq o‘yinchilarining o‘yin samaradorligini baholash, ularning texnik-taktik harakatlarini tahlil qilish va ushbu pozitsiyada o‘yin ko‘rsatkichlarini yaxshilash bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish. Tadqiqot vazifalari: 1. Chiziq o‘yinchilarining o‘yin jarayonidagi asosiy funksiyalarini aniqlash. 2. Musobaqa davomida chiziq o‘yinchilari tomonidan amalga oshirilgan texnik-taktik harakatlarni statistik jihatdan tahlil qilish. 3. Samarali harakatlar va ularning jamoa g‘alabasiga ta’sirini aniqlash. 4. Tahlil natijalariga asoslanib, chiziq o‘yinchilari uchun mashg‘ulotlar tizimini takomillashtirish bo‘yicha tavsiyalar berish. Tadqiqotning natijalari va ularning muhokamasi. Bizning kuzatuv ishimizda oliy liga jamoalarining chiziq bo‘ylab o‘ynaydigan gandbolchilarning musobaqaga tayyorgarlik davridagi hujumdagi texnik-taktik holatlari o‘rganildi. Musobaqa faoliyati jarayonida alohida va guruhli texnik-taktik harakatlar qayd etiladi. Hujumda o‘yinchilar bir-birlariga to‘p uzatishlari, raqib o‘yinchilarini guruh bo‘lib yoki individual tarzda aldab o‘tish, har xil kombinatsiyalar tashkil etish va darvozaga to‘p otish kabi harakatlar qayd etiladi. Jamoaning texnik-taktik harakatlarni bajarish samaradorligi koeffitsenti umumiy qabul qilingan uslubiyat asosida aniq bajarilgan usullarni ularning umumiy miqdoriga nisbatda olib hisoblandi. Yuqorida ta’kidlab o‘tilganidek gandbolchilar xujumda samarali harakat qilishi,to‘pni olib yurishi, to‘pni uzatishi va boshqa texnik taktik usullarni bajarish, har qanday jamoaga birmuncha qiyinchilik tug‘diradi. Xujumchilarning raqib himoya zonasida harakat qilishlari gandbol mutaxasislari tomonidan katta vazifani bajarishlarni e’tirof etishgan. Gandbolchilardan har bir xujumni uyushqoqlik bilan tashkil etish va texnik-taktik harakatlarni aniq ijro etgan holda xujumlarni samarali yakunlash talab etiladi. Agarda ular tashkil etgan xujumlarini gol bilan yakunlay olmasal