мутахассислиги бўйича магистратура тингловчиси

Аннотация

The article describes the mechanisms of conducting the pre-trial proceedings in the investigation of crimes in the field of ecology. Based on the conducted research, general conclusions were given, and practical recommendations were made for the pre-trial stage of the investigation of crimes in the field of ecology. Key words: Criminal Code of the Republic of Uzbekistan, crime, punishment, law enforcement agencies, investigative activities, ecology, preliminary investigation, proceedings before the court. ПРОВЕДЕНИЕ СТАДИИ РАЗБИРАТЕЛЬСТВА В СУДЕ ПРИ РАССЛЕДОВАНИИ ПРЕСТУПЛЕНИЙ В СФЕРЕ ЭКОЛОГИИ Аннотация. В статье описаны механизмы ведения досудебного производства при расследовании преступлений в сфере экологии. На основе проведенного исследования даны общие выводы и даны практические рекомендации для досудебной стадии расследования преступлений в сфере экологии. Ключевые слова: Уголовный кодекс Республики Узбекистан, преступление, наказание, правоохранительные органы, следственная деятельность, экология, предварительное следствие, производство в суде. КИРИШ Экология соҳасидаги жиноятлар – экологик қонунчилик талабларини бажармаслик жиноятларининг мураккаб мажмуасидир, яъни улар атроф табиий муҳитга ва инсон саломатлигига зарар етказувчи ҳуқуққа хилоф ижтимоий хавфли қилмишлар бўлиб, жиноят қонуни билан тақиқланган ва жазо белгиланган, инсонни ўраб турган табиий муҳитни қўриқлашни, табиий ресурслардан рационал фойдаланишни, шу жумладан экологик хавфсизликни, шахсни, жамиятни, миллатни ва давлатнинг барқарор 8 73 International scientifijournal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ ривожланишини таъминлаш бўйича ижтимоий муносабатларга тажовуз қилишдан иборатдир. Экология соҳасидаги жиноятчилик салбий оқибатларининг оғирлиги жиҳатидан, ўзининг демографик, экологик, ижтимоий хусусиятлари бўйича миллатлар хавфсизлигига реал хавф туғдиришининг аниқлиги жиҳатдан ғоят жиддий хавф туғдирувчи ҳодиса бўлиб қолмоқда. Бу яна инсоннинг ўртача яшаш муддатининг камайишига, турли касалликларнинг, ўлим ҳодисаларининг кўпайиб кетишига, аҳоли генофондининг сусайишига сабаб бўлмоқда, экологик ҳалокатнинг ва экологик ёмон зоналарнинг пайдо бўлишига ва табиий ресурсларнинг (тупроқ, балиқ, ўрмон ва бошқаларнинг) деградациясига сабаб бўлмоқда. Асосий қисм. Экология соҳасидаги жиноятлар юзасидан терговга қадар текширув ўтказишда ҳақиқий ҳолатни тез, тўла ва самарали аниқлаб олиш керак. Тергов ва бошқа процессуал ҳаракатларга таъсир кўрсатадиган бир қатор ўзига хос тактик йўналишлар мавжуд. Экология соҳасидаги жиноятлар юзасидан Терговга қадар текширув қуйидаги органлар томонидан амалга оширилади: 1. Ички ишлар органлари; 2. Ўзбекистон Республикаси бош Прокуратураси ҳузуридаги Иқтисодий жиноятларга қарши кураш Департаментининг жойлардаги бўлимлари; Экология соҳасидаги жиноятларга оид аризалар, хабарлар ва бошқа маълумотлар рўйхатга олиниши ва дарҳол, жиноят ишини қўзғатиш учун сабаб қонунийлигини ва асослар етарли эканлигини текшириш зарурати бўлган тақдирда эса, ўн суткадан кечиктирмасдан ҳал қилиниши лозим. Ушбу муддат жиноятга оид аризалар, хабарлар ва бошқа маълумотлар олинган пайтдан бошлаб ҳамда то ишни қўзғатиш ёки қўзғатишни рад қилиш тўғрисида қарор чиқарилгунига қадар бўлган вақтни ўз ичига олади. Ушбу муддат ичида экология соҳасидаги жиноятлар юзасидан терговга қадар текширув ўтказилиб, унинг давомида қуйидаги процессуал ҳаракатларни амалга ошириш мумкинлиги Ўзбекистон Республикаси Жиноят-процессуал қонунчилигида қайд эттилган: 1. Қўшимча ҳужжатлар, тушунтиришлар талаб қилиб олиш, 2. Ҳодиса содир бўлган жойни кўздан кечириш, 3. Экспертиза ўтказиш, 4. Тезкор-қидирув тадбирларини ўтказиш ҳақида топшириқлар бериш мумкин. Экология соҳасидаги ҳодисалар ҳақида хабар бўлганда ушбу қилмишни содир этишда гумон қилинган шахсни ушлаб туришни амалга ошириш ҳам мақсадга мувофиқ бўлиши мумкин. Ҳозирги кунга келиб Экология соҳасидаги жиноятларни содир этаётган шахслар қандайдир моддий манфаатдорлик эвазига ҳам ўз вазифаларини лозим даражада бажаришдан бўйин товламоқдалар. Юқорида қайд этилганларини инобатга олиб Экология соҳасидаги жиноятларни содир этган шахслар қонун олдида жавоб беришдан бўйин товлаш мақсадида Тергов органлари ва суд органларидан яширинишга ҳаракат қилишади, шунинг учун Экология соҳасидаги жиноятларни содир этган айрим шахсларини ушлаб туриш ҳам мақсадга мувофиқ бўлади. 8 74 International scientifijournal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Ҳодиса содир бўлган жойни кўздан кечириш Ҳодиса содир бўлган жойни кўздан кечириш - Экология соҳасидаги ҳодисалар юзасидан кечиктириб бўлмас тергов ҳаракати бўлиб, жиноят аломатларига эга ҳодисанинг натижаларини мақсадга мувофиқ равишда фаол ўрганишдан иборат. Экология соҳасидаги ҳодисалар содир бўлган жойни кўздан кечирганда қуйидаги вазифалар амалга оширилади: 1) умумий ҳолатни ўрганиш ва ҳодисанинг муайян натижаларини ҳисобга олиш; 2) ҳодиса тўғрисидаги изла