XXI-ASRDA RAQAMLI TA’LIM Matlyuba Sadullayeva Axrorovna Osiyo Xalqaro Universiteti o’qituvchisi Gafurova Sevinch ustoz-shogird tizimidagi talaba.

Аннотация

Ushbu maqolada ta’lim tizimning raqamli ta’lim tizimiga o’tishidagi istiqbolli natijlari va kamchiliklari xususida fikrlar bildirilgan. Ta’limda raqamli burilish kontseptsiyasi aniqlangan, "raqamli ta'lim" (digital learning), "elektron ta'lim" (e-leaning), "onlayn o'rganish" (online-learning), "virtual o'rganish"(virtual learning) kategoriyalari qiyosiy tahlilil qilingan. Raqamli ta’limga ta'rif berilgan. Kalit so’zlar: raqamli ta’lim, onlayn o’rganish, elerktron ta’lim, virtial ta’lim. "Ta'lim farovonlikning bezagi va qiyinchiliklarda boshpana."-Aristotel. Men har bir talaba individual va o'ziga xos tarzda o'rganishiga ishonaman. Mening dars berish tajribam shuni o'rgatdiki, o'rganish - bu muvaffaqiyatli bo'lish uchun turli xil vositalar va tajribalarni talab qiladigan murakkab jarayon. O’quvchilar qachon ta'lim jarayonida faol ishtirok etishlari mumkinligini bilib olishadi va olingan m a'lumotlar ularga qanday bog'liqligini tushunishadi. Agar o’quvchi tarkibiy va haqiqiy hayot o'rtasidagi aloqani o'rnatishga qodir bo'lsa, unda ma'lumot haqiqatan ham o'rganilgan va o’zlashritilgan bo’ladi. O'qituvchi sifatida, sinfda mavjud bo'lgan turli xil o'quv uslublarini qondirish muhimligini unutmaslik kerak. So'nggi o'n yillikdagi oliy ta'limni sinchkovlik bilan o'rganib chiqqach, ijobiy o'zgarishlar texnologiyaning moslashuvi natijasida ro'y berganligini ta'kidlash o'rinlidir. Darhaqiqat, qisqa vaqt ichida biron bir boshqa hodisa raqamlashirish kabi ijobiy natijalarga olib kelmadi, ayni damda ba’zi kamchiliklar mavjud. Raqamlashtirish haqida gap ketganda, avvalambor infratuzilma, apparat va dasturiy ta'minot, platformalar ro'yxati va internetni nazarda tutamiz. Raqamli texnologiyalar har kungi turmush buyumlari bilan birlashib kundalik ehtiyojga aylanib bormoqda. Ammo shu bilan birgalikda bu yo’nalishda ayrim kamchilik va xatoliklar ham sezilarli namoyon bo’lmoqda. Yaqin o'tmishda yozma va kitob madaniyati tayanchi bo'lgan maktablar, universitetlar va boshqa ta'lim tashkilotlari ham raqamli transformatsiya muammolariga duch kelmoqdalar [1. KMK 2016]. 128 NEW RENAISSANCE 2025 FEBRUARY INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 2 | ISSUE 2 Raqamli maydonda individual kompetentsiya, resurslar va tashkiliy imkoniyatlar haqida tobora ko'proq savollar tug'ilmoqda. Raqamli transformatsiyani ta'lim tashkilotining o'zi uchun qanday ta'sir qilishi va o'qituvchilar qanday munosabatda bo'lishlari kerakligini bilish muhimdir. 20-asrning oxirida, ayniqsa 1990-2000 yillar davomida, insoniyat tsivilizatsiyasi umuman sanoatlashtirish davri bilan xayrlashdi va axborot va kommunikatsiya texnologiyalaridan tezkor foydalanish imkoniyati bilan ajralib turadigan raqamli davrni kutib oldi. Shubhasiz, raqamli asr bilan belgilangan texnologik yutuqlar, Devidson [2, 2011] ta'kidlaganidek, "yashash, ishlash va o'rganish" tarzini tubdan o'zgartirdi. Xo’sh raqamli ta’lim nima? Raqamli ta'lim - bu o'qitish va o'ganish jarayonida raqamli vositalar va texnologiyalarning innovatsion qo'llanilishi bo'lib, ko'pincha ilg’or o’quv texnologilari yoki elektron ta'lim deb nomlanadi. Raqamli texnologiyalardan foydalanishni o'rganish o'qituvchilarga o'zlari o'qitadigan kurslarda qiziqarli o'quv imkoniyatlarini loyihalashtirish imkoniyatini beradi Ko’pchilik olimlar duch keladigan eng katta savol bu yangi texnologiyalar odamlarga qanday ta'sir qilishidir. Shunga qaramay, raqamli texnologiyalar ta'limdagi barcha muammolarni avtomatik ravishda hal qiladi va o'z-o'zidan ta'lim muhitining yaxshilanishiga olib keladi, deb ishonish xato bo'ladi. Oxir oqibat, o'qitish uslubi - xoh loyiha uslubi, xoh frontal dars, yo hamkorlikda dars berish yoki o'qituvchiga qaratilgan dars bo'lsin - bu texnologiyalardan foydalanishga bog'liq emas. Biroq, ulardan foydalanish ko'pincha o'qitish uslubining o'zgarishiga olib keladi. Faqat o'qituvchilar va talabalar o'rtasidagi o'zaro aloqalarning maqsadli ijobiy rivojlanishi o'quv jarayonini yanada moslashuvchan va sifatli qiladi. Bugungi kunda, o'quv dasturlarini ishlab chiqishda, ta'lim muassasalari texnik va ijtimoiy rivojlanish darajasiga mos kelish kabi talablariga duch kelmoqdalar. Shubhasiz, raqamlashtirishni oddiy amalga oshirish haqiqiy o'zgarishlarga olib kelmaydi. Bir qator hollarda, bu faqat mavjud bo'lgan tengsizlikni ta'kidlaydi, chunki texnologiyadan foydalanish hali ham yoshga, jinsga va ta'lim muhitiga bog'liq. Shu sababli, har xil raqamli savodxonlikni ma'lum bir mavzu doirasiga siqib qo'yish emas, balki uni o'qitish va o'qitishning qisqa muddatli, shaxsiy maqsadlariga emas, balki ta'lim sohasidagi global maqsadlarga ta'sir qiluvchi meta-fenomen sifatida ko'rib chiqish mantiqan to'g'ri keladi[ 1.KMK] Ta'limdagi raqamli burilish natijasida raqamli o'rganish fenomenining mohiyati haqida gapirganda, umumiy ta'rifning yo'qligi raqamli ta'limni talqin qilishdagi farqlarga olib kelishini ta'kidlash kerak. Ko'pincha raqamli ta'lim quyidagi elektron tushunchalar bilan belgilanadi: elektron ta'lim (e-learning), o