МЕТОДИЧЕСКИЙ ПОДХОД К ОЦЕНКЕ ЭФФЕКТИВНОСТИ ПРЕДПРИЯТИЙ СФЕРЫ УСЛУГ

Аннотация

In this article, the socio-economic development of the service sector is based on its content, the improvement of the well-being and quality of life, the creation of optimal conditions for the development of human capital associated with the formation of modern industries, the relatively high level of the division of labor covers various directions of economic activity. Key words: Service industry, manager, enterprise, market economy, organization, managerial work, service, service. МЕТОДИЧЕСКИЙ ПОДХОД К ОЦЕНКЕ ЭФФЕКТИВНОСТИ ПРЕДПРИЯТИЙ СФЕРЫ УСЛУГ Аннотация. В данной статье социально-экономическое развитие сферы услуг по своему содержанию направлено на повышение благосостояния и качества жизни, создание оптимальных условий для развития человеческого капитала, связанного с формированием современных производств. , относительное распределение рабочей силы охватывает различные направления экономической деятельности, обеспечивая высокий уровень. Ключевые слова: Сфера услуг, менеджер, предприятие, рыночная экономика, организация, управленческая работа, услуга, услуга. Iqtisodiyotning transformatsiyalashuvi sharoitida xizmatlar sohasi iqtisodiy jihatdan sanoat ishlab chiqarishiga qaraganda ancha samaralidir, chunki xizmatlar sohasida boshlang‘ich faoliyatni amalga oshirish kamroq mablag‘larni talab qilib, kapitalning aylanish tezligi ancha yuqori hisoblanadi. Hozirgi vaqtda xizmat ko‘rsatish korxonalarini doimiy tarzda barqaror rivojlanishi hamda xizmat ko‘rsatish intensivligini ta’minlashda samaradorlikni oshirishning ijtimoiy-iqtisodiy mexanizmini takomillashtirish alohida masala hisoblanadi. Shunga ko‘ra, xizmat ko‘rsatish korxonalari faoliyatining samaradorligini oshirish hamda ular faoliyatining ijtimoiy-iqtisodiy mexanizmini takomillashtirishda mehnat jarayonlari intensivligi va mehnat unumdorligini 1 80 International scientifijournal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ oshirish, resurslardan samarali foydalanish, mehnat salohiyati samaradorligini ta’minlash, ko‘rsatilayotgan xizmatlar sifati va natijadorligini oshirish, iste’molchilarning talab va ehtiyojlarini to‘liqroq qondirish bilan bog‘liq masalalar soha rivojlanishining muhim muammolari hisoblanadi. Ma’lumki, hozirgi vaqtda barqarorlikni ta’minlashning muhim omili bo‘lib, iqtisodiy munosabatlarni amalga oshirishning uslubiy bazasini takomillashtirish hisoblanadi. Rivojlangan bozor iqtisodiyotiga asoslangan mamlakatlar iqtisodiyotida ro‘y berayotgan tub o‘zgarishlar samaradorlik tushunchasiga ham nazariy ham amaliy jihatdan yangicha yondashuvni zarurat etmoqda. XX asrning so‘nggi yillaridan boshlab xorijiy adabiyotlarda servis (xizmat ko‘rsatish) faoliyati samaradorligi ko‘rsatkichlarini ilmiy jihatdan tadqiq qilishga keng ko‘lamda kirishildi. Ushbu tadqiqotda shu muammolarning echimiga e’tiborimizni qaratmoqchimiz. Xorijiy mamlakatlarda chop qilingan ilmiy ishlarda servis faoliyati samaradorligi ko‘rsatkichlari ko‘proq resurs-sarf yondashuvi asosida tahlil etilgan. Bunda unumdorlik va samaradorlik ko‘rsatkichlari bir xil iqtisodiy kategoriya sifatida yondashilgan. Shu sababli xorijiy mamlakatlarda servis faoliyati samaradorligini tavsiflashda mehnat unumdorligi ko‘rsatkichlaridan foydalanilgan. Servis faoliyati samaradorlik ko‘rsatkichlarini ifodalashda unumdorlik statistikasidan foydalanish ilmiy jihatdan to‘g‘ri, chunki, birinchidan, samaradorlikni talqin etishda unumdorlik ko‘rsatkichlaridan foydalanish zarurati salbiy holatlarni keltirib chiqarmaydi. Ikkinchidan, o‘z navbatida servis iqtisodiyoti sharoitida olingan ma’lumotlar tahliliga ko‘ra, amaliyotda faoliyat samaradorligini baholashda kengaytirilgan tarzda yondashuvni maqsadga muvofiqligini asoslaydi. Ma’lumki, iqtisodiy samaradorlik ijtimoiy-iqtisodiy tizim samaradorligining muhim ko‘rsatkichi bo‘lib, hisoblanadi. Shunday ekan, amaliyotda muayyan darajada iqtisodiy samaradorlik tamoyili qo‘llab-quvvatlanadi. Chunki hamma vaqt ham natijalar va xarajatlar kutilgan miqdoriy o‘zgarishlarga olib kelmaydi; xarajatlar va natija o‘rtasida qat’iy korrelyasion bog‘liqlik mavjud bo‘lmaydi. Shuning uchun maqsadga muvofiq tarzda samaradorlikni aniqlashning o‘zaro bog‘liq shakllarini birga qo‘shish va maqsadli ehtiyojlar va iqtisodiy vaziyat bilan tahlilni ishlab chiqish kerak. Maqsad yoki natijada ehtiyojlarni aks ettirish darajasini ifodalovchi ehtiyojlar samaradorligi shuni ko‘rsatadiki, agarda personalni baholash tizimining maqsadli yo‘naltirilganligida baholash ob’ektlari va sub’ektlar ehtiyojlari hisobga olingan bo‘lsa hamda tizim shakllanishi natijasida uning barcha elementlari ehtiyojlari realizatsiya qilinsa, u holda uni samarali deb hisoblash mumkin. Samaradorlikning boshqa shakli personal ehtiyojlarining qondirilish darajasi tahlilini nazarda tutuvchi ijimoiy samaradorlik hisoblanadi. Baholash tizimi ko‘p elementli tarkibni o‘zida namoyon etadi, shuning uchun uning samaradorligini tahlil etishda tashkiliy tarkib ehtiyojlari va manf