Вопросы международного правового сотрудничества в борьбе с преступностью

Аннотация

Калит сўзлар: Мазкур мақолада жиноятчиликка қарши курашда Халқаро ҳамкорлик халқаро ҳуқуқий ҳамкорликнинг тушунчаси ва шаклларига Халқаро ҳамкорлик оид илмий-ҳуқуқий қарашлар таҳлил этилган. Ушбу тушунчаси соҳадаги илғор хорижий тажриба миллий амалиёт билан Жиноятчиликка қарши курашда халқаро қиёсланган. Илмий мақола якунида мазкур масалаларга ҳамкорликнинг шакллари муаллифлик ёндашувлари илгари сурилган ҳамда хулоса ва ва турлари таклифлар келтириб ўтилган.. Жиноятчилик Жиноят Халқаро жиноятлар Ҳуқуқий ёрдам Халқаро ташкилотлар. 1 Tashkent State University of Law Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue - 2, №01 (2020) / ISSN 2181-1415 Вопросы международного правового сотрудничества в борьбе с преступностью АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В настоящей статье анализируются научно-правовые Международное взгляды на понятие и формы международно-правового сотрудничество сотрудничества в борьбе с преступностью. Сравнивается Понятие международного ведущий зарубежный опыт с отечественной практикой в сотрудничества Формы и виды данной области. В конце научной статьи излагаются международного авторские подходы по данному вопросу и выдвигаются сотрудничества в борьбе с рекомендации и выводы. преступностью Международными преступлениями Правовой помощью Международными организациями Ҳозирги кунда дунё ҳамжамиятидаги барча давлатлар иқтисодий, ижтимоий, сиёсий, маданий ва бошқа соҳаларда ўзаро узвий алоқадор. Шу боис дунёдаги ҳеч бир давлат бошқа давлатлардан айро ҳолда, юқорида қайд этилган ва бошқа соҳаларда муносабатга киришмасдан ривожлана олмайди. Шахснинг ҳуқуқ ва эркинликларига сўзсиз риоя этилишини таъминлаш, процессуал ҳаракатларнинг сифатини ошириш, жиноят процессида далилларни тўплаш ва мустаҳкамлаш, уларга баҳо бериш тизимини илғор хорижий тажрибада кенг қўлланиладиган исботлаш стандартларини инобатга олган ҳолда қайта кўриб чиқиш масаласи [1] мамлакатимизда жиноят ишларини тергов қилиш фаолиятини халқаро стандартлар ва илғор хорижий тажрибани инобатга олган ҳолда яхшилаш, жиноят- процессуал қонунчилигини янада такомиллаштириш учун муҳим йўналишлардан бири саналади. Бундан ташқари, Инсон ҳуқуқлари бўйича Ўзбекистон Республикасининг Миллий стратегия [2] да халқаро ҳуқуқ принциплари, нормалари ҳамда Ўзбекистоннинг халқаро шартномалари судлар ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар томонидан кенг қўлланилиши, халқаро ҳуқуқ устуворлиги принципини амалга оширишнинг самарали механизмини яратиш устувор вазифа сифатида белгиланди. Бундай муносабатлар, ўз навбатида бир давлатдаги ютуқлар иккинчи бир давлатда фойдаланиши оқибатида унинг ҳам тараққий этишига яқиндан кўмак беради. Ушбу ҳолатни глобализация жараёнининг ижобий жиҳати сифатида баҳолаш мумкин. Бироқ глобализация жараёни нафақат давлатларо муносабатларга, балки жиноятчилик оламига ҳам кириб келмоқда. Унинг таъсири остида жиноятчилик мураккаблашиб, трансмиллий уюшган жиноятлар турлари кўпаймоқда ва ушбу жиноятларга қарши курашиш давлатлардан ўз саъй-ҳаракатларини бирлаштириш ва ҳамкорлик қилишни тақозо этмоқда. Шу жиҳатдан жиноятларга қарши кураш соҳасидаги халқаро ҳамкорлик масалалари олимларнинг эътибор марказида[3]. Юридик адабиётларда 230 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue - 2, №01 (2020) / ISSN 2181-1415 «жиноятчиликка қарши кураш борасидаги халқаро ҳамкорлик» ибораси турлича талқин қилинади ва қўлланади. Жумладан, у «халқаро жиноятчиликка қарши кураш», «жиноятчиликка қарши кураш борасидаги ҳуқуқий ҳамкорлик», «жиноят ишлари бўйича ҳуқуқий ёрдам», «жиноят ишлари бўйича ҳамкорлик», «жиноят ишлари бўйича ўзаро ёрдам» деб кўрсатилган . Жиноят-процессуал ҳуқуқи ва халқаро ҳуқуқ соҳаларида жиноятчиликка қарши кураш соҳасида халқаро ҳамкорлик тушунчасига берилган ягона таъриф шакллантирилмаган бўлиб, мунозаралилигича қолмоқда. Қуйида ушбу таърифларнинг айримлари хусусида тўхталиб ўтамиз. А.И.Бастрыкин жиноятчиликка қарши кураш соҳасида халқаро ҳамкорликни – умумий манфаатларга алоқадор ва жиноятчиликка қарши курашда ягона мақсадга эришига қаратилган ҳуқуқни мухофаза қилувчи органларнинг мақсадли ва доимий, биргаликдаги ва мувофиқлаштирилган, кенгқамровли ва турли шакл ва йўналишларга эга фаолияти сифатида таърифлаган [4]. Мазкур таърифда давлатларнинг жиноятчиликка қарши кураш соҳасидаги биргаликдаги фаолияти муваффақиятли баён этилган, бироқ ушбу фаолият йўналишлари ва шакллари қайд этилмаганлиги боис, бирмунча такомиллаштириш талаб этилади. Жумладан, А.Г.Волеводз қайд этганидек, жиноятчиликка қарши кураш соҳасидаги халқаро ҳамкорликни халқаро ва ички қонунчилик нормалари билан тартибга солинувчи, шахс, жамият ва давлат манфаатларини халқаро трансмиллий жиноятлардан ҳимоя қилиш бўйича давлатлар томонидан муайян ижтимоий хавли қилмишларни жиноий жиноий жазоланиши ва шунинг асосида жиноят қонунчилигини унификациялаштириш; тайёрланаётган ёки содир этилган жиноятларнинг олдини олиш бўйича чоралар кўриш, шу жумладан зарурий ҳоларда тезкор-қидирув ҳаракатларини амалга ошириш орқали