Роль и значение превентивных мер против насилия

Аннотация

Калит сўзлар: Ушбу мақола оиладаги муносабатларни Зўравонлик соғломлаштириш, оиладаги содир этилган зўравонлик ва Оилавий зўравонлик оилавий зўравонликнинг ижтимоий салбий оқибатлари Оиладаги низолар ҳамда оилада зўрлик ишлатиб содир этиладиган Оилада зўрлик содир этилиши жиноятларни олдини олишнинг чораларининг мухим Оилада содир этиладиган жихатларига бағишланади. жиноятлар. 1 Tashkent State Law University Criminal law, criminology and corruption Associate Professor of Wrestling E-mail: u.murodbek_78@ mail.ru Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue -1, №02 (2020) / ISSN 2181-1415 Роль и значение превентивных мер против насилия АННОТАЦИЯ Ключевые слова: Данная статья посвящена основным аспектам Насилие улучшения семейных отношений, негативным социальным Домашнее насилие последствиям совершения семейного насилия и домашнего Семейные конфликты насилия, а также мерам по предотвращению домашнего Совершение семейного насилия насилия. Преступления совершенные в семье Мамлакатимизда амалга оширилаётган ислоҳотлар натижасида юз бераётган ижобий ижтимоий ва иқтисодий жараёнлар ижтимоий институт сифатида оила фаровонлигини оширишга, болалар ҳаёти ва соғлиғини изчил ва ишончли ҳимоя қилишга, уларнинг оқил ва маънавий жиҳатдан камол топишига қаратилгандир. Жиноятчиликнинг олдини олиш, давлат идоралари ва жамиятнинг бу борадаги масъулиятини ошириш масалаларига бағишланган йиғилишда Президентимиз Шавкат Мирзиёев таькидлаганидек, “Агар ҳамма бирдек жон куйдириб, оилалар муаммоларидан тўлиқ хабардор бўлиб, уларни ҳал этишга кўмаклашган, жиноятчиликнинг барвақт олдини олганда эди, бугун натижалар умуман бошқача бўларди. Афсуски, жиноятчиликка қарши курашишда ҳалигача эскича ишлаш тизимидан воз кеча олмаяпмиз. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи идоралар бу фаолиятга кўрсаткичларни олдинги давр билан таққослаш орқали баҳо бериб келмоқда. Аслида битта бўлса ҳам жиноят бўлгани ҳаммамизни ташвишга солиши керак” [1]. Оиланинг асосий вазифаси ижтимоий назорат функциясини бажариш, баркамол авлод ва комил инсонни тарбиялаш, ўз аъзоларининг ижобий фазилатлари, инсоний индивидуаллигини шакллантиришдан иборат[2]. Бошқа ижтимоий институтлардан фарқли ўлароқ, оила узоқ давом этадиган ижтимоийлашув жараёнининг зарурий бўғини сифатида, шахснинг барча жиҳатлари ва қирраларига унинг бутун умри мобайнида таъсир кўрсатишга қодирдир. Айрим оилалардаги моддий аҳволнинг оғирлиги, даромадлари яшаш минимумидан кам бўлиши, оиладаги мураккаб руҳий муносабатлар, оиланинг бузилишига, болаларнинг уйидан кетиб қолишига, болаларга эътиборсизлик, назоратсизликнинг кучайишига сабаб бўлади. Оиладаги муносабатларни соғломлаштиришга, оила аъзолари ўртасидаги муаммоларни бартараф этишга катта эътибор берилсада, айрим оилаларда зўрлик ишлатиб жиноят содир этиш ҳолатлари мавжуд. Оилада содир этиладиган жиноятларнинг олдини олиш, бошқа турдаги жиноятларни профилактика қилишга қараганда, ўзига хос хусусияти ва анча мураккаблиги билан ажралиб туради. Бундай турдаги жиноятлар ички мазмун ва моҳияти доим ҳам аниқ-равшан кўриниб турмайдиган теран кечинмалар ва шахслараро муносабатлар билан боғлиқ ҳисобланади. Ҳозирги вақтда оилада оила аъзоларга зўрлик ишлатиш муаммоси жамиятда ижтимоий беқарорлик ва криминогенлик даражасини оширувчи омиллардан ҳисобланади. 237 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue -1, №02 (2020) / ISSN 2181-1415 Оилада зўрлик содир этилишини олдини олишнинг дастлабки чораси, унга мойил бўлган шахсларда ғайриижтимоий хулқ-атворни шакллантирувчи ижтимоий-психологик муҳитни соғломлаштириш билан боғлиқ эканлигини кўрсатмоқда. Дарҳақиқат, “ҳеч ким онадан жиноятчи бўлиб туғилмайди. Жиноятчилик номақбул ижтимоий-иқтисодий, маънавий-ахлоқий муҳитдагина илдиз отиши мумкин”[3]. АКШнинг Case Western Reserve университети социологлари томонидан ўтказилган янги тадқиқотга кўра, федерал ҳукумат ҳар йили болаликдаги оиладаги зўравонлик оқибатларига қарши курашиш учун тахминан 55 миллиард доллар сарфлайди. “Оилавий зўравонлик” журналида чоп этилган “Оиладаги содир этилган зўравонлик” нинг мамлакат иқтисодиётига таъсири бўйича ўтказилган тадқиқот натижалари соғлиқни сақлаш харажатлари, жиноятчилик даражаси ва болалар ёшига қараб самарадорликнинг пастлигини кўрсатди. Бу нафақат ушбу болалар учун узоқ муддатли оқибатларга олиб келадиган, балки жамият учун катта молиявий юкни келтириб чиқарадиган жиддий соғлиқни сақлаш масаласидир”, - дейди Меган Р. Холмс, Жарохат ва қийинчиликлар Марказининг асосчиси Жек, Жозеф ва Мортон Мандел номидаги амалий ижтимоий фанлар мактабида. Касалликларни назорат қилиш марказлари ҳозирги ёки собиқ яқин шериги томонидан ҳар қандай жисмоний зўравонлик, жинсий тажовуз, таъқиб ёки психологик зўравонлик сифатида кўпроқ тарқалган маиший зўравонлик деб аталадиган яқин шерикларнинг зўравонлигини белгилайди. АКШда ҳар йили тахминан 15,5 миллион бола интим-шерикларнинг зўравонлигининг камида битта эпизодини бошдан кечирмоқда, болаларнинг 25 фоизидан ортиғи ҳаёт давомида оилавий зўраво