Особенности проведения следственного действия очная ставка при участии несовершеннолетных

Аннотация

Калит сўзлар: Мақолада вояга етмаганлар иштирокида юзлаштириш Жиноят тергов ҳаракатини ўтказишга тайёргарлик кўришда амалга Вояга етмаганлар ошириладиган ҳаракатлар, тергов ҳаракатини ўтказиш Тергов давомида қўлланиладиган тактик усулларни танлаш, Тактик усул Юзлаштириш тергов вазиятига мос бўлган тактик усуллардан Қарама-қаршилик фойдаланиш, ушбу жараёнда вояга етмаган шахсга хос Шахсга хос хусусиятлар хусусиятларни эътиборга олиш масалалари бўйича Гумон қилинувчи олимларнинг фикр-мулоҳазалари таҳлил қилинган. Шулар Айбланувчи асосида вояга етмаганлар иштирокида юзлаштириш тергов Тергов ҳаракати. ҳаракатини ўтказиш бўйича тавсиялар ишлаб чиқилган. 1 Deputy chief, Department of Preliminary Investigation and Criminology, Academy of the Ministry of Internal Affairs of the Republic of Uzbekistan, Tashkent, Uzbekistan Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue - 2, №01 (2020) / ISSN 2181-1415 Особенности проведения следственного действия очная ставка при участии несовершеннолетных АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье проанализированы мнения ученых о действиях Преступление осуществляемые при подготовке следственного действия Несовершеннолетние очная ставка при участии несовершеннолетних, выбор Следствие тактических приёмов при проведении следственного тактический приём Очная ставка действия, использование тактических приёмов подходящие Противоречия для следственной ситуации и вопросы принятия во Особенности личности внимание особенностей несовершеннолетнего лица на Подозреваемый данном процессе. На их основе разработаны рекомендаций Обвиняемый по проведению следственного действия очная ставка при Следственное действие. участии несовершеннолетных.. Вояга етмаганлар томонидан содир этилган жиноятларни тергов қилиш давомида ўтказиладиган тергов ҳаракатларининг натижаси самарали бўлиши учун терговчи жиноят-процессуал қонунчилик талабларига тўлиқ риоя қилиши, мутахассислар имкониятидан самарали фойдалана олиши ҳамда тактик усулларни мақсадга мувофиқ тарзда қўллаши лозим. Айниқса, вояга етмаган шахслар иштирокида юзлаштириш, таниб олиш учун кўрсатиш ва кўрсатувларни ҳодиса содир бўлган жойда текшириш каби тергов ҳаракатларини ўтказишда уларнинг ёши, ақлий ривожланганлик даражаси, ҳаётий тажрибаси камлиги инобатга олиниши, шунингдек муайян тергов ҳаракатидаги иштироки унга “психологик жароҳат” етказиб қўйиши мумкинлигига эътибор қаратиш зарур. Ўзбекистон Республикаси Жиноят-процессуал кодексида вояга етмаган шахслар иштирокида юзлаштириш тергов ҳаракатини ўтказиш бўйича алоҳида қоидалар назарда тутилмаган. Бироқ ушбу тергов ҳаракатини вояга етмаган шахслар иштирокида ўтказиш жараёнида уларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини таъминловчи умумий қоидаларга риоя қилиниши зарур (ҳимоячи, қонуний вакил иштироки, 16 ёшга тўлмаган гувоҳ ва жабрланувчиларни жавобгарликка тортиш бўйича огоҳлантирмаслик ва шу кабилар). Юзлаштириш тактик жиҳатдан ушбу тергов ҳаракатини ўтказишга тайёргарлик кўриш, ишчи ва якунловчи босқичларда амалга оширилади. Тайёргарлик кўриш босқичида кўрсатувлар ўртасидаги зиддиятлар хусусияти ўрганилиб, юзлаштириш ўтказиш зарурати бор-йўқлиги аниқланганидан сўнг юзлаштириш вақти, жойи, қатнашувчи шахслар доираси белгиланади. Юзлаштириладиган шахслар ва унда қатнашувчиларнинг ўзаро муносабатлари ўрганилади ҳамда юзлаштириш режаси тузилади2. Бизнинг фикримизча, вояга етмаганлар иштирокида юзлаштириш тергов ҳаракатини ўтказишдан олдин ушбу тергов ҳаракатини ўтказмасдан туриб, юзага келган қарма-қаршиликнинг сабабларини аниқлаш чоралари кўрилиши мақсадга мувофиқ. Жумладан, терговчи вояга етмаган шахсни бошқа шахсларнинг бошқача 2 Криминалистик тактика: Дарслик./ Т.Б. Маматкулов, Ш.Т. Джуманов, У.Т. Тургунов ва бошқ. – Т., 2013. — Б. 130-133. 153 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue - 2, №01 (2020) / ISSN 2181-1415 мазмундаги кўрсатувлари билан таништириш, далилларни тақдим қилиш, видеоёзувларни намойиш этиш каби тактик усулларни қўллаб сўроқ қилиши, шунингдек бошқа тергов ҳаракатларини ўтказиш орқали юзага келган қарама- қаршиликнинг сабабини аниқлашга ҳаракат қилиши зарур. Юзлаштириш тергов ҳаракати вояга етмаган шахснинг руҳий ҳолатига салбий таъсир кўрсатиши эҳтимолини инобатга олиб, қарама-қаршиликни бошқа тергов ҳаракатларини ўтказиш билан бартараф этиш имкони бўлмаганда ҳамда бу тергов ҳаракати орқали кутилган натижага эришиш мумкинлигига етарли асос бўлгандагина ўтказилиши мақсадга мувофиқ3. Ўзбекистон Республикаси Жиноят-процессуал кодексидаги нормалар таҳлили шуни кўрсатадики, кўрсатувлар ўртасида жиддий қарама-қаршиликлар юзага келган ҳолатларда ҳам юзлаштириш тергов ҳаракатини ўтказиш терговчи учун мажбурий эмас. Жумладан, вояга етмаган шахсни яқин қариндошлари, ўқитувчиси, мураббийи ва унинг ҳаётида муҳим ўрин тутадиган бошқа шахслар билан юзлаштириш мақсадга мувофиқ эмас. Шунингдек, руҳий босим остида тўғри кўрсатув бераётган вояга етмаган шахс ўз кўрсатувларини ўзгартириши мумкин бўлган вазиятларда ҳам ушбу тергов ҳар