РЫНОК ГОСУДАРСТВЕННЫХ ЦЕННЫХ БУМАГ ПЕРСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯ

Аннотация

Currently, stocks are one of the most flexible financial instruments. Securities, as an object of civil rights, closely support the development of commodity-money relations and the development of the country's economy. Initially, in the conditions of the planned economy, some types of securities were used in property relations (bonds, lottery tickets, bills of exchange in foreign trade). To date, the transition of the economy to a market economy and the formation of the securities market required the restoration of the types of securities and the creation of new types. In turn, the study of all the opportunities offered by this market also created the need to analyze modern methods of attracting capital in this market. Key words: securities, economy, market, capital. РЫНОК ГОСУДАРСТВЕННЫХ ЦЕННЫХ БУМАГ ПЕРСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯ Аннотация. В настоящее время ценные бумаги являются одним из наиболее гибких финансовых инструментов. Ценные бумаги как объект гражданских прав тесно поддерживают развитие товарно-денежных отношений и развитие экономики страны. Первоначально в условиях плановой экономики некоторые виды ценных бумаг использовались в отношениях собственности (облигации, лотерейные билеты, векселя во внешней торговле). На сегодняшний день переход экономики к рыночной экономике и формирование рынка ценных бумаг потребовали восстановления видов ценных бумаг и создания новых видов. В свою очередь, изучение всех возможностей, предлагаемых этим рынком, также породило необходимость анализа современных методов привлечения капитала на этом рынке. Ключевые слова: ценные бумаги, экономика, рынок, капитал. Davlat qimmatli qogʻozlari - byudjet kamomadini qoplash maqsadlarida hukumat yoki mahalliy hokimiyat idoralari nomidan chiqarilgan va albatta xukumat tomonidan kafolatlangan 1 56 International scientifijournal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ qimmatli qogʻozlar. Amal qilish muddatlariga koʻra turlari: qisqa muddatli obligatsiyalar — xazina veksellari (bir haftadan 1 yilgacha), oʻrta muddatli — notalar (1 yildan 5 yilgacha), uzoq muddatli — bonlar (5 yildan ortiq). Yana aholi jamgʻarmalarini jalb qilish maqsadlarida chiqariladigan jamgʻarma bonlar, sertifikatlar singari davlat qimmatli qogʻozlari ham mavjud. Davlat qimmatli qogʻozlari istalgan vaqtda toʻlov uchun taqdim qilinishi mumkin, biroq muddati toʻlmagan qimmatli qogʻozlar uchun to‘lov foizi past boʻladi. Qimmatli qog‘ozlar bozori – eng avvalo, iqtisodiy munosabatlar sub'ektlari o‘rtasida ham mamlakat ichida, ham xalqaro miqyosda qimmatli qog‘ozlar bilan operatsiyalarni amalga oshirish orqali moliyaviy resurslarni qulay, tezkor va samarali qayta taqsimlash mexanizmidir. Bular aksiyalar, obligasiyalar, depozitar tilxatlar, hosilalar va boshqa vositalar bo‘lishi mumkin – bozor bir joyda to‘xtab turmaydi va boshqa turdagi xususiyatlarni birlashtirgan yoki muayyan vaziyat uchun ishlab chiqilgan murakkabroq vositalar muntazam ravishda ishlab chiqiladi. Samarali qimmatli qog‘ozlar bozorining eng muhim maqsadlariga uzoq va qisqa muddatli istiqbolda kompaniyalarning qadrini shakllantirish va moliyaviy resurslarning qiymatini aniqlashni kiritishimiz mumkin. Qimmatli qog'ozlar bozori (QQB) moliya bozorining bir qismidir (ssuda kapitali bozori bilan bir qatorda, valyuta bozori va oltin bozori). Fond bozorida o'ziga xos moliyaviy vositalar - qimmatli qog'ozlar sotiladi. Qimmatli qog'ozlar - bu hujjatlar belgilangan shakl va tasdiqlovchi tafsilotlar mulk huquqi, amalga oshirish yoki topshirish faqat ularning taqdimoti bilan mumkin. Qimmatli qog'ozlar bo'yicha bu mulkiy huquqlar ssuda va turli korxonalar tashkil etish, oldi-sotdi, mol-mulkni garovga qo'yish va boshqalar uchun pul berish bilan bog'liq. Shu munosabat bilan qimmatli qog'ozlar o'z egalariga belgilangan daromad olish huquqini beradi. 1993-yil 2-sеntаbrdа qаbul qilingаn О‘zbеkistоn Rеspublikаsining «Qimmаtli qоg’оzlаr vа fоnd birjаlаri tоg’risidа» gi Qоnunigа muvоfiq «Qimmаtli qоg’оzlаr bu ulаrni сhiqаrgаn shаxs bilаn ulаrning еgаsi о‘rtаsidаgi mulkiy huquqlаrini yоki qаrz munоsаbаtlаrini tаsdiqlоvсhi dividеntini yоki fоiz kо‘rinishidа dаrоmаd tо‘lаshni xаmdа ushbu xujjаtlаrdаn kеlib сhiqаdigаn huquqlаrni bоshqа shаxsgа bеrish imkоniyаtini nаzаrdа tutuvсhi pul xujjаtlаridir» Mаmlаkаtimizdа аmаlgа оshirilаyоtgаn iqtisоdiy islоxоtlаrning ikkinсhi bоsqiсhi qimmаtli qоg‘оzlаr bоzоrni rivоjlаntirishdа yаngi bоsqiсh bo‘ldi. Сhunki еndilikdа qimmаtli qоg‘оzlаr bоzоrigа jiddiy е’tibоr bеrilа bоshlаdi. Jumlаdаn, ikkilаmсhi bоzоrni tаshkil qilinishigа kirishildi. Fоnd bоzоri infrаstrukturаsini jаdаl sur’аtlаr bilаn tаshkil qilish mаqsаdidа invеstitsiyа kоmpаniyаlаri vа fоndlаri, kliring pаlаtаlаri vа fоnd do‘kоnlаri, rеklаmа firmаlаri vа XIF( xususiy invеstitsiyа fоndi)lаri shаkillаntirildi. Qimmatli qog‘ozlar bozorining rivojlanishiga qanday omillar ta'sir qiladi? Qimmatli qog‘ozlar bozorining rivojlanishi ko‘plab omillarga, jumladan, makroiqtisodiy va siyosi