СОЦИАЛЬНО-ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ПРЕПОДАВАНИЯ САМООБРАЗОВАНИЯ УЧАЩИХСЯ СРЕДНЕЙ ОБЩЕЙ СРЕДНЕЙ ОБРАЗОВАНИЯ

Аннотация

This article describes the socio-psychological aspects of teaching self-education to schoolchildren. As we know, the school period is very important in the formation of young people as perfect people. During the school period, pupils are formed with determination, initiative, determination, independence, business acumen, self-restraint, courage, endurance and other qualities. Key words: strong-willed, deep-thinking, perfect person, will, behavior, weakness, stubbornness, indolence, laziness, cowardice, lack of principle, lack of initiative, lightheartedness, indifference. СОЦИАЛЬНО-ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ПРЕПОДАВАНИЯ САМООБРАЗОВАНИЯ УЧАЩИХСЯ СРЕДНЕЙ ОБЩЕЙ СРЕДНЕЙ ОБРАЗОВАНИЯ Аннотация. В статье рассмотрены социально-психологические аспекты обучения самообразованию школьников. Как мы знаем, школьный период имеет очень важное значение в формировании молодежи как совершенных людей. В школьный период у учащихся формируются целеустремленность, инициативность, целеустремленность, 49 самостоятельность, деловая хватка, сдержанность, смелость, выносливость и другие качества. Ключевые слова: волевой, глубокомыслящий, совершенный человек, воля, поведение, слабость, упрямство, праздность, лень, трусость, беспринципность, безынициативность, легкомысленность, равнодушие. Umumta’lim maktablarida o‘quvchilarning irodaviy jarayonlari, holatlari, xislatlari faoliyatning motivlari va maqsadini amalga oshirishning o‘ziga xos usuli sifatida yuzaga keladi. Buning natijasida o‘quvchilarda irodaviy xislatlarining sifatlariga sobitqadamlik, tashabbuskorlik, qat’iyatlilik, mustaqillik, ishbilarmonlik, o‘zini qo‘lga olish, jasurlik, chidamlilik va boshqa xislatlar shakllantirilib boriladi. Shu bilan birgalikda inson shaxsining irodasining bo‘shligi, zaifligi qaysarlik, sabotsizlik, yalqovlik, qo‘rqoqlik, prinsipsizlik, betashabbuslik, erinchoqlik, loqaydlik singari xislatlar salbiy xislatlar ekanligi Mamlakatimiz yoshlarini komil inson qilib kamol toptirish uchun o‘quvchilarni o‘zini o‘zi boshqarishni boshlang‘ich sinflardayoq o‘rgatishimiz bugungi kun talablaridan biri bo‘lib qolmoqda. O‘quvchilarning o‘zlari bajarayotgan hatti- harakatlarini o‘zining irodasiga bo‘ysundirishni o‘rgatish ularning mustaqil fikrlashlarini barqarorlashtirib, maqsadlarini amalga oshirishga yordam beradi. Buning natijasida mustahkam irodali, teran fikrlovchi, komil inson shakllanadi. Psixologiyada inson irodasi inson tomonidan o‘z xulqi va faoliyatini ongli ravishda boshqarishining ko‘rinishi sifatida ta’riflanadi. Umumta’lim maktablarida o‘quvchilarning irodaviy jarayonlari, holatlari, xislatlari faoliyatning motivlari va maqsadini amalga oshirishning o‘ziga xos usuli sifatida yuzaga keladi. Buning natijasida o‘quvchilarda irodaviy xislatlarining sifatlariga sobitqadamlik, tashabbuskorlik, qat’iyatlilik, mustaqillik, ishbilarmonlik, o‘zini qo‘lga olish, jasurlik, chidamlilik va boshqa xislatlar shakllantirilib boriladi. SHu bilan birgalikda inson shaxsining irodasining bo‘shligi, zaifligi qaysarlik, sabotsizlik, yalqovlik, qo‘rqoqlik, prinsipsizlik, betashabbuslik, erinchoqlik, loqaydlik singari xislatlar salbiy xislatlar ekanligi ta’riflab boriladi. Bunday natijaga erishish uchun boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari ta’lim- tarbiya jarayonida o‘quvchilar bilan o‘zaro munosabatga kirishar ekan o‘zining bilimdonligini ko‘rsatishi, barcha ijobiy xislatlarini namoyon qilishi, o‘quvchilarni bir-birlarini hurmat qilish qadrlash kerak 50 ekanligini uqtirib borishi, buning uchun namuna ko‘rsatib borishi, ularning fikrlarini tinglashi kerak bo‘ladi. A. S. Makarenkoning ta’rifi bilan aytganda har bir maktab o‘qituvchisi “Shaxsga nisbatan iloji boricha talabchanlik va unga nisbatan iloji boricha hurmat hamda ishonch bo‘lishi kerak”. Yuqoridagi qoidaga amal qilgan har bir o‘qituvchi o‘quvchilari tomonidan ishonch va hurmatga sazovar bo‘ladi, uning kichkina arzimas tanbehlari ham ta’sirli bo‘ladi. Ayni chog‘da o‘quvchilar o‘qituvchining so‘zlarida, bordi-yu, o‘ziga «nsbatan hurmat-e’tiborni sezmasa, juda asosli va mantiqan to‘g‘ri pand-nasihatlariga ham ko‘pincha amal qilmaydi. O‘quvchilar bilan o‘quvchilarning o‘rtasidagi munosabatlar maktabdagi umumiy muhitda yuz beradi, o‘quvchilar psixologiyasini tushunishning pedagogik kollektivga xos darajasiga, uning pedagogik va psixologik madaniyatiga bog‘lik bo‘ladi. Aloqalarning bu ob’ektiv bog‘liqligini maktab hayotida boshlang‘ich sinf o‘quvchisining nojo‘ya ish qilib qo‘yganidan tortib to butun maktabni hayajonlantirgan favqulodda hodisaga qadar yuz beradigan istalgan bir hodisani psixologik tahlil qilish jarayonida ko‘rish mumkin. O‘quvchilarga nisbatan talabchanlikni ularga nisbatan hurmat bilan uyg‘unlashtirib amalga oshirishni bilgan o‘qituvchilar asosan tarbiyaning maqsadlarini ro‘yobga chiqarish uchun eng qulay pedagogik va psixologik muhitni yarata oladi. O‘qituvchilar o‘quvchilar bilan ta’lim- tarbiya jarayonida ularga nisbatan hurmat ko‘rsatarish orqali o‘quvchilarda o‘zini- o‘zi hurmat qilishini shakllantiradila