ЎЗБЕК ВА НЕМИС ШЕЪРИЯТИДАГИ АНЪАНАВИЙ ОБРАЗЛАР ТАЛҚИНИГА ОИД ТАДҚИҚОТЛАР ТАҲЛИЛИ Маъдиева Адиба ЎзДЖТУ, ўқитувчи.

Аннотация

For the study of world literature, an image that is constantly repeated, eternal over centuries and appears in various forms and forms, but is different in the literature of the East and the West, that is, a traditional image that passes from one period to another, which poets often refer to and give their interpretations to. is called They always have an established meaning that remains unchanged for a long time. However, depending on the period and the intention of the author, new interpretations of the image may emerge. In the article, research works on the interpretation of traditional images found in Uzbek and German poetry were analyzed. Keywords: Modern, poetry, thinking, spirituality, craftsmanship, imagination, artistic style, freedom. АНАЛИЗ ИССЛЕДОВАНИЙ ПО ИНТЕРПРЕТАЦИИ ТРАДИЦИОННЫХ ОБРАЗОВ В УЗБЕКСКОЙ И НЕМЕЦКОЙ ПОЭЗИИ Аннотация. Для изучения мировой литературы необходим образ, постоянно повторяющийся, вечный на протяжении веков и выступающий в различных видах и формах, но различный в литературе Востока и Запада, то есть традиционный образ, переходящий из одного периода в другой. другой, к которому поэты часто обращаются и дают свои интерпретации, называется Они всегда имеют устоявшийся смысл, который остается неизменным в течение длительного времени. Однако в зависимости от периода и замысла автора могут возникнуть новые интерпретации образа. В статье проанализированы исследовательские работы по интерпретации традиционных образов, встречающихся в узбекской и немецкой поэзии. Ключевые слова: Модерн, поэзия, мышление, духовность, мастерство, воображение, художественный стиль, свобода. 6 75 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Жаҳон адабиётшунослигида анъанавий образларга бағишланган илмий асарлар бир қанча бўлиб, улар орасида немис адабиётшунослигида илмий ишлар алоҳида қиммат касб этади. Немисзабон тадқиқотчилардан Хенрике Шмидт, Лукас Юлиус Дорфбауер ва Анна Магдалена Феннер тадқиқотлари алоҳида диққатга сазовор бўлиб, жумладан Хенрике Шмидт “Wortmusik, Schrifttanz, Тextbilder. Intermediale Sprachkonzeptionen in der deutschen Poesie des 20. Jahrhunderts“1 (яъни, “Йигирманчи аср немис шеъриятида сўзнинг ўзаро концепцияси. Сўз мусиқаси, ҳарфлар рақси, сўз тасвири“) номли тадқиқотида Бертольд Брехт, Анна Марие Ахенраинер, Ҳерманн Ҳессе, Фриедрих Бергаммер, Розее Ауслендер каби йигирманчи аср немис шоираларининг ижодларида анъанавий образ шаклида сўз ва ҳарфларнинг мусиқа билан уйғунлашувини кузатади. Сўз ва ҳарфлар мотиви замирида анъанавий образлар бўлмиш тунги ҳамроҳ, ёлғизликда дардингни эшитгувчи юлдуз, ой, қувват улашгувчи қадимий дарахт, ўз бағрига чорловчи виқорли тоғлар, гоҳ кулиб, гоҳ йиғлаб бергувчи инжиқ булут, орзуга айланган осмон, меҳрга тўла замин, оқ, кучли ва забардаст “қора”, меҳнаткаш, доим тетик ва жозибадор “қизил”, бепоён “яшил” ранглар акс этади. Шеъриятда образлар баъзан бегоналашув жараёнига бўйсунади, қайта шаклланади ва таниб бўлмайдиган даражада аксини намойиш этади2. Шеърда мажозий белгиларни ўз ичига олган анъанавий образлар, мусиқа оҳанглари, шеър садоларига ва раққосанинг ҳиром айлаши рамзига жон ато этувчи бу -сўз. Сўз мусиқаси, ҳарфлар рақси, матнли тасвирлар, товушларнинг қурилиши, рақамли шеърлар - медиал ўзгаришлар занжири чексиз ва чексиз кўринади, чалкаш кўринишларга эга тасвирлар. Кўриниш ва оҳангдорларикдан ташқари, рақс ёки ва сўзлар яралиши архитектура илҳом манбаи сифатида эътироф этилади. Йигирманчи асрнинг охиридан бошлаб, бу - "ўз-ўзидан шакл" ҳақида эмас, балки унинг поэтик тамойил сифатида ўзгариши намоён бўла бошлади3. Натижада билим ва идрок инқирози юзага келади, илмий ва иқтисодий инқилоблар европа маданиятларини чалғитади. Бу балки сўз, матн ва мусиқанинг ўзаро уйғунлашиб, янгича санъат пайдо бўлишига замин яралган. Бора-бора сўзлар мусиқаси, ҳарфлар рақси, матнли тасвирлар, рақамли шеърлар ёки товуш архитектуралари - кўплаб "гибрид" шеърият пайдо бўлади. Тадқиқотда анъанавий тарзда адабий тилда ёзилган немис шеъриятида идрокнинг парчаланиши ва инқирози натижасида индивидуал мавзу "нигоҳ, оҳанг, мусиқа лингвистик белгида акс этади", унда анъанавий образлар ҳодиса ва ўзаро коммуникатив восита сифатида талқин этилиши муҳокама қилинган ва хулосалар билдирилган. Дарҳақиқат, сўзларнинг ўзаро оҳанглашуви, таҳлилга тортилган юлдуз, ой, осмону замин, тоғ, булут анъанавий образлари, уларнинг оқ-қора, қизил-яшил рангларда сўзлар асносида мусиқий уйғунлашувини кузатиш нақадар ўткир зеҳн талаб этади. 1Schmidt H. Wortmusik, Schrifttanz, Textbilder. Intermediale Sprachkonzeptionen in der russischen Poesie des 20. Jahrhunderts.http://www.ruhr-unibochum.de/lirsk/sphaeren/index.htm. 2 кўрсатилган манба, б-80 3 Шу манба,б-347 6 76 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Веналик немис тадқиқотчиси Лукас Юлиус Дорфбауер4 илмий асарида шоир яшаб ижод қилган давр сиёсати ва унга бўл