Bo‘lajak mutaxassislarning kasbiy rivojlanishida individual ta’lim trayektoriyasini loyihalash ahamiyati

Аннотация

Ushbu maqolada individual ta’lim trayektoriyani loyihalash, nafaqat ta’lim muassasasi uchun balki bo‘lajak mutaxassisning shaxs sifatida o‘zini o‘zi anglashi va rivojlanishida hamda kasbiy faolitining keyingi bosqichlarida ham ahamiyatli hisoblanadi. Bo‘lajak mutaxassis uchun individual ta’lim trayektoriyasini loyihalash jarayonida belgilangan pedagogik shart-sharoitlar yaratilgan bo‘lsa, ularning kasbiy va shaxsiy rivojlanishiga yordam berishi ko‘rsatilgan. Kalit so‘zlar: Induvidual ta’lim trayektoriyasi, kasbiy rivojlanish, o‘z-o‘zini anglash, yosh xususiyati, loyihalash, hamkorlik. Ta’lim sohasida olib borilayotgan keng ko‘lamli islohotlar davlat, jamiyat va bo‘lajak mutaxassislar sifatiga bo‘lgan ehtiyojlarni to‘laligicha qanoatlantirish muommosining dolzarbligini belgilamoqda. Mazkur holatda muammoning samarali yechimida bo‘lajak mutaxassislarning kasbiy rivojlanish jarayononi bo‘lajak mutaxassislarga o‘z ichki potensiali va imkoniyatlarini ro‘yobga chiqarish, defitsitlarini anglash va uni korreksiyalashga sharoit yaratuvchi individuallashtirish orqali erishish mumkin. Adabiyotlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, individuallashtirish deganda har bir ta’lim oluvchining individual-psixologik xususiyatlari hisobga olinadigan, ularning o‘quv-biluv faoliyatini boshqarish tizimi tushuniladi. Shu bilan birga jarayonda o‘qitish usullari va sur’ati ta’lim oluvchilarning individual farqlari, o‘qishga bo‘lgan qobiliyatlarining rivojlanish darajasiga ko‘ra tanlanishini inobatga olish muhim hisoblanadi. Bolajak mutaxassisning individual ta’lim yo‘nalishining ahamiyati shundaki, u tezkor tartibga solinadigan o‘z-o‘zini baholash asosida o‘z bilim va ko‘nikmalarini oshirishga, o‘z bilimlarini loyihalashda bilimlarni to‘ldirishga faol intilishga imkon beradi. O‘quv va kognitiv faoliyatning turli shakllarida mustaqil ishlash usullari ishlab chiqish maqsadida har bir talabaning shaxsiyatga yo‘naltirilganligini shakllantirish juda muhimdir. Talabaning shaxsiy va kasbiy rivojlanishinig o‘sishini oshirishga yordam beradigan individual ta’lim yo‘nalishini loyihalash vazifasi muhim hisoblanadi. Shaxs sifatida o‘z-o‘zini anglash orqali biz shaxsning moyilligi va qobiliyatini maksimal darajada rivojlantirish jarayoni va natijasini, ularni amaliy ishlarda amalga oshirishni tushunamiz. Shuningdek, shaxsning doimiy o‘zini-o‘zi takomillashtirish istagi, o‘z-o‘zini tartibga solish - bu shaxsning xatti-harakatlari, niyatlari, manfaatlarini boshqa odamlarning manfaatlari, ularning xatti-harakatlari va niyatlari bilan bog‘lash, o‘zini shaxs sifatida, o‘ziga xos individuallikni yo‘qotmasdan o‘zini jamoat manfaatlarini boshqarishga undashga doimiy intilishi tushiniladi. O‘z taqdirini o‘zi belgilash - bu shaxsning axloqiy pozitsiyasini shakllantirish, o‘z “men”ni tasdiqlash, o‘zini, jamiyatdagi o‘rnini, hayotdagi maqsadini anglashi bildiradi. Kasbiy fanlari bo‘lajak o‘qituvchining rivojlanishida muhim o‘rin tutishi sababli, ularni o‘rganish jarayonida bo‘lajak o‘qituvchini tayyorlash sharti sifatida talabaning kasbiy faoliyati uchun individual ta’lim yo‘nalishini loyihalash samarali bo‘ladi. Bu bo‘lajak mutaxasislarning ta’lim jarayonlarining mohiyati, mazmuni va tuzilishini hisobga olgan holda rivojlanayotgan shaxs va hayot sub’ekti sifatida, o‘zi haqida o‘quv faoliyati sub’ekti sifatida bilim olishga imkon 407 beradi. O‘quv fanlarni o‘rganayotganda talabalar o‘quv jarayonlarini loyihalash bo‘yicha bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘lishlari, shuningdek, individual ta’lim yo‘nalishini loyihalash orqali o‘z faoliyatini shaxsiy va kasbiy ta’lim o‘sishiga erishishga yo‘naltirishlari kerak. Ammo oliy ta’lim muassasalarida psixologik-pedagogik fanlar mazmuni va ularni o‘rganish jarayoni takomillashganiga qaramay, mazmunni ta’limdagi innovatsion jarayonlarga doir tadqiqotlar bilan boyitish zarurati masalasi, xususan, talabalarning o‘quv fanlarini loyihalash jarayonini tadqiq etish zarurati tug‘iladi va individual ta'lim yo'nalishlari juda muhim bo‘lib qolmoqda. Ushbu holatlar yuzasidan zamonaviy pedagogik ta’lim muammolarini o‘rganish asnosida ular o‘rtasida ma’lum bir qarama-qarshiliklardan kelib chiqadi: • Bo‘lajak o‘qituvchi bo‘lish jarayonini kasbiy faoliyat sub’ekti sifatida tashkil etish zarurati va bo‘lajak o‘qituvchining individual ta’lim yo‘nalishini loyihalashda shaxsga yo‘naltirilgan vazifasi yo‘qligi; • talaba uchun individual ta’lim yo‘nalishini loyihalash zarurati va bo‘lajak o‘qituvchini dizayn faoliyatiga tayyorlashning mazmuni va jarayonining rivojlanmaganligi. Bu albatta bo‘lajak mutaxassislar tayyorlash jaroyonida individual ta’lim trayektoriyasining ahamiyatini oshiradi . Talabalar uchun individual ta’lim yo‘nalishlarini loyihalash jarayoni, agar quyidagi pedagogik shart-sharoitlar yaratilgan bo‘lsa, ularning kasbiy va shaxsiy rivojlanishiga yordam beradi: -individual ta’lim yo‘nalishini loyihalash va amalga oshirish jarayonida o‘quvchi va o‘qituvchi o‘rtasida sub’ekt-sub’ekt munosabatlarining mavjudligi; -kelajakdagi o‘qituvchining