Favqulodda vaziyatlar vazirligi Аkademiyasi 5-batalyon kursanti Saidqulov Jasur Haydarqul o‘g‘li. Favqulodda vaziyatlar vazirligi Аkademiyasi 5-batalyon kursanti

Аннотация

This article analyzes the issues of explosion and fire safety of gas cylinders in residential buildings. Natural gas, consisting mainly of methane, has explosive and flammable properties. The article provides information on the types of gas cylinders, the rules for their safe use, and the dangers arising from the mixing of gas with air. It also provides recommendations on the technical characteristics of gas cylinders, storage conditions and consumer precautions. The article also emphasizes the importance of proper use and technical inspection of gas cylinders in preventing potential hazards. Keywords: residential buildings, gas cylinders, technical characteristics, natural gas, propane, storage conditions, locking valve, gas pressure. БУДЬТЕ ОСТОРОЖНЫ ПРИ ИСПОЛЬЗОВАНИИ ГАЗОВЫХ БАЛЛОНОВ! Аннотация. В статье анализируются вопросы взрывов газовых баллонов и пожарной безопасности в жилых зданиях. Природный газ, состоящий в основном из метана, обладает взрывоопасными и пожароопасными свойствами. В статье представлена информация о типах газовых баллонов, правилах их безопасного использования, а также опасностях, возникающих при 1 12 1 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ смешивании газа с воздухом. Даны также рекомендации по техническим характеристикам газовых баллонов, условиям хранения и мерам предосторожности для потребителей. В статье также подчеркивается, что правильное использование и обслуживание газовых баллонов имеют важное значение для предотвращения потенциальных опасностей. Ключевые слова: жилые дома, газовые баллоны, технические характеристики, природный газ, пропан, условия хранения, запорная арматура, давление газа. Soʼnggi yillarda xalq xoʼjaligida, xususan turar joy binolaridagi yonuvchan gazning portlashi bilan bogʼliq boʼlgan ayanchli hodisalar, yuqori bosim ostidagi gaz ballonlarini qoʼllashda yongʼin xavfsizligi nuqtai nazaridan alohida eʼtibor talab qilmoqda. Gaz saqlanadigan ballonlardan to‘gʼri foydalanishni bilish xavf darajasini pasaytirish, talofat va qurbonlarning oldini olishga koʼmak beradi. Mazkur masalani hal etish uchun respublikamiz aholisiga gaz ballonlari va ulardan toʼgʼri foydalanish toʼgʼrisida sodda, aniq maʼlumotlar berish, zamon talabiga mos keladigan yuqori sifatli maishiy gaz ballonlari toʼgʼrisida tushuntirish ishlarini olib borish bugungi kunning dolzarb masalalaridan biridir. Tabiiy gaz - bu asosan (98%) metan (SN4) hamda 2% boshqa ogʼir uglevodorodlar (propan, butan, etan, geksan va boshqalar) dan iborat boʼlgan gazdir. Qayta ishlangungacha tabiiy gaz hidsiz, rangsiz va tamsiz boʼladi. Gaz sizib chiqqanda uni hidini sezish uchun unga odorandlar qoʼshiladi. Odorant oʼziga xos hidga ega boʼlgan etilmerkoptan (suyuqlikdir). Tabiiy gazga 1000 m3 hisobiga yoz paytida 16 gramm, qish paytida esa 19 gramm etilmerkoptan qoʼshiladi. Tabiiy gaz odam organizmiga boʼgʼuvchi gaz tarzida (havoda 10% dan ortiq kontsentratsiyasi mavjud boʼlganda, odamning boʼgʼilishga sabab boʼladi) taʼsir qiladi. Tabiiy gaz – portlovchi va yonuvchi gazdir. Gazlarning havo bilan aralashmasi esa portlaydi. Tabiiy gaz portlash chogʼida 1 sm3 maydon hisobiga oʼrtacha 8 kg. kuch bilan zarba berishi mumkin. Metan bilan havo aralashmasi alangasining tarqalish tezligi 0,67 m/s. Tabiiy gazning yonish harorati esa 2100 0С. Ballonlar – suyultirilgan va siqilgan gazlarni saqlash uchun moʼljallangan sigʼimlar hisoblanadi. Ballonlar payvandlagan yoki butun choʼzilgan, yuqori qismi toraygan sigʼim boʼlib, pastki qismida mustahkamligi uchun taglik va yuqori qismida 2 ta ulanish rezbalari mavjud. 1 12 2 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Ballonning yuqori qismida pasport maʼlumotlari oʼyib yozilgan boʼladi, yaʼni ishlab chiqaruvchi zavod, ballon raqami, ishlab chiqarish sanasi, keyingi sinov sanasi, ishchi va sinov bosimi, “OTK” (Texnik nazorat boʼlimi) tamgʼasi. Ballonlarni qayta tekshirish 5 yilda bir marta oʼtkziladi va ballonda keyingi sinov sanasi oʼyib yoziladi. Ballonlar quyidagilarga boʼlinadi: 1. Gazning turiga koʼra: kislorod, atsetilen, propan va boshqalar; 2. Boʼyalishiga koʼra: kislorod-koʼk, atsetilen-oq, propan va metan-qizil, uglekisliy gaz-qora, vodorod-yashil, argon-kulrang, geliy-jigarrang; 3. Yozuv matni va rangi: Аtsetilen-qizil, vodorod-qizil, kislorod-qora, propan-oq, qora, boshqa gazlar-oq; 4. Tuzilish boʼyicha – butun cho‘zilgan, payvandlangan: Poʼlat gaz ballonlarining koʼrinishi Propanning kimyoviy formulasi – S3N8, rangsiz gaz boʼlib, molekulyar massasi 44,096 kg/m3 ni tashkil qiladi, havodan ogʼir, yonuvchan, chaqnash temperaturasi -96 oS, oʼz-oʼzidan alangalanish temperaturasi 470 oS, maksimal portlash bosimi 843 kPa ni tashkil qiladi. Propan maxsus ballonlarda saqlanadi, transportirovka qilinadi va foydalaniladi. Propan ballonlari hajmi boʼyicha 4 xil: 5, 12, 27, 50 litr boʼlib, hozirgi vaqtda a