ОСОБЕННОСТИ ЭЛЕКТРОПРОМЫШЛЕННОСТИ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН

Аннотация

The article analyzes the economic development of the electrical engineerish industry in the Republic of Uzbekistan, the rate of growth of the production of electrical engineerish products, the export indicators of electrical engineerish products, the geography of product export, the activities of the association "Uzeltexanoat" and the indicators of the association in recent years and also in the future. a number of proposals for the development of the sector have been made. Key words: export, import, electrical engineerish, investments, "Uzeltexsanoat", localization, household appliances. Kirish. Oʻzbekiston oʻz infratuzilmasini modernizatsiya qilish va energetika salohiyatini oshirishga sarmoya kiritishda davom etar ekan, soʻnggi yillarda elektrotexnika sanoatida sezilarli rivojlanish kuzatilmoqda. Oʻzbekiston elektrotexnika sanoatinish oʻziga xos jihatlarini oʻrganishga arziydi, chunki ular mamlakatnish energiyaga boʻlgan oʻsib borayotgan talablarini qondirish, samaradorlikni oshirish va qayta tiklanadigan manbalarni energiya ishlab chiqarish majmuasiga kiritish borasidagi sa’y-harakatlari haqida ma’lumot beradi. Energiya ishlab chiqarish va uzatish imkoniyatlarini kengaytirishdan tortib, aqlli tarmoq texnologiyasini integratsiyalashuvi va qayta tiklanadigan energiyani ilgari surishgacha Oʻzbekiston elektrotexnika sanoatinish umumiy manzarasiga hissa qoʻshadigan koʻplab jihatlar mavjud. Ushbu kirish ushbu oʻziga xos jihatlarnish qisqacha koʻrinishini taqdim etadi va sohani shakllantirayotgan davom etayotgan oʻzgarishlar va yutuqlarni ta'kidlaydi. Raqamlarga murojat qiladigan boʻlsak, elektrotexnika sanoati 21-asrda eng tezkor rivoj topayotgan sanoat tarmoqlaridan biridir. Global elektronika bozori hajmi 2022 yilda 1497415,58 million AQSh dollarini tashkil etdi va prognoz davrida oʻrtacha yillik oʻsish sur’ati (CAGR) 5,5 foizga kengayishi kutilmoqda va 2028 yilga kelib 2065063,0 million dollarga yetadi.1 Soʻnggi oʻn yilliklarda global elektronika sanoati boshqa ishlab chiqarish tarmoqlariga qaraganda koʻproq daromad keltiruvchi jahon iqtisodiyotidagi eng 1https://www.linkedin.com/pulse/2023-global-electronics-market-upcoming-demand- supply#:~:text=2023%2D2029)%3AThe%20global%20Electronics%20market%20size%20was%20valued%20at%2 0USD%201497415.58,routines%20in%20the%20past%20decade. 195 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 3, 2024. MARCH ResearchBib Impact Factor: 8.654/2023 ISSN 2992-8869 yiriklaridan biriga aylandi. Taxminan 18 million ishchi jahon importinish 20 foizini ishlab chiqaradi va elektronika mahsulotlarinish 1,7 trillion dollarlik savdosini yaratadi.2 Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentinish «Elektrotexnika sanoatini yanada rivojlantirish va mahalliy mahsulotlarnish raqobatbardoshligini oshirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida»gi 2021-yil 2-martdagi PQ-5011-son qaroriga muvofiq Respublikamiz korxonalari tomonidan ishlab chiqarilgan elektrotexnika mahsulotlarini eksport qilishda quyidagi imtiyozlar taqdim etiladi:  “Oʻzeltexsanoat” uyushmasi kafolatlariga asosan, elektrotexnika mahsulotlarini eksport qilish natijasida yuzaga keladigan QQS (qoʻshimcha qiymat soligʻi) summasi Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan 3 kun muddatda qoplab beriladi;  Yuqori qoʻshilgan qiymatli mis mahsulotlarini eksport qiluvchi tarmoq korxonalarinish mahsulotlar ishlab chiqarish va ularni tashqi bozorlarda sotish bilan bogʻliq xarajatlar mahsulot turlaridan kelib chiqib, eksport qiymatinish 6 foizigacha miqdorda qoplanadi;  eksport qiluvchi korxonalarni aylanma mablagʻlar bilan toʻldirish uchun Eksportni ragʻbatlantirish agentligi tomonidan 3 mln. dollaridan koʻp boʻlmagan miqdorda yillik 2 foizli stavkada revolyer tartibda mablagʻlar ajratiladi;  elektrotexnika mahsulotlarini barcha davlatlarga, jumladan qoʻshni davlatlarga eksport qilishda eksport qilishda barcha turdagi transport xarajatlarinish 50 foizi Eksportni ragʻbatlantirish agentligi tomonidan subsidiya qilinadi;  Xalqaro koʻrgazmalar va yarmarkalarda ishtirok etish bilan bogʻliq xarajatlarnish 50 foizi (lekin bitta holat boʻyicha ekvivalenti 10 mish AQSh dollaridan koʻp boʻlmagan miqdorda) Elektrotexnika sanoatini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan qoplanadi;  tanlovlar (tenderlar) doirasida tijorat banklaridan kafolatlar olishda garov ta’minoti sifatida Eksportni ragʻbatlantirish agentligi tomonidan kafolat summasinish 50 foizigacha moliyaviy kafilliklar beriladi.3 2 https://electronicswatch.org/en/workers-issues_2548644 3 Mamayusupova, Mashxura Sodiqovna Fargʻona politexnika instituti, tayanch doktoranti “Elektrotexnika sanoati maxsulotlarinig eksport salohiyatini oshirish rivojlanishning muhim omili sifatida”. 196 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 3, 2024. MARCH ResearchBib Impact Factor: 8.654/2023 ISSN 2992-8869 Yuqoridagi ma’lumotlar shuni koʻrsatadiki mamlakatimizda bu sanoatnish rivojlanishi mamlakatnish nafaqat ichki balki tashqi savdo s