ПРОФЕССИОНАЛЬНАЯ ОРИЕНТАЦИЯ УЧАЩИХСЯ МЛАДШИХ КЛАССОВ – ВАЖНЫЙ ПЕДАГОГИЧЕСКИЙ ПРОЦЕСС

Аннотация

The following article analyzes the initial pedagogical processes in the orientation of primary education students to the profession, and in this process, the teacher's pedagogical skills, knowledge and skills related to choosing a profession, tasks, as well as personality traits in choosing a profession, are analyzed. The psychology of the student, the criteria indicating the readiness of students to choose a profession, the content of the age stages of preparing students to choose a profession are discussed. Key words: Teacher, student, primary education, profession, career guidance, youth psychology. ПРОФЕССИОНАЛЬНАЯ ОРИЕНТАЦИЯ УЧАЩИХСЯ МЛАДШИХ КЛАССОВ – ВАЖНЫЙ ПЕДАГОГИЧЕСКИЙ ПРОЦЕСС Аннотация. В данной статье анализируются начальные педагогические процессы в направлении учащихся начальных классов к профессии, и в этом процессе анализируются педагогические умения, знания и умения учителя, связанные с выбором профессии, задач, а также особенности личности в выборе профессии. , психология студента, критерии, видетель ствующие о готовности студентов к выбору профессии, содержание возрастных этапов подготовки студентов к выбору профессии. Ключевые слова: Учитель, ученик, начальное образование, профессия, профориентация, психология молодежи. 574 О‘zbekiston Respublikasida sо‘nggi yillarda barcha sohalar qatori ta’lim tizimida ham keng kо‘lamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Ushbu о‘zgarishlarning samarasi, yurtimizning taraqqiy topgan davlatlar qatoridan munosib о‘rin egallashi avvalo, ilm-fan va ta’lim-tarbiya sohasining rivoji bilan uzviy bog‘liqdir. Bugun zamonaviy bilim va kasb-hunarlarni, xorijiy tillarni puxta egallab, katta umid va ishonch bilan hayotga qadam qо‘yayotgan, ertangi kunimizning hal qiluvchi kuchi bо‘lgan farzandlarimizning munosib kamol topishida о‘qituvchi va murabbiylarimizning hissasi beqiyos ekanini ta’kidlash lozim. Boshlang‘ich ta’lim о‘qituvchisi nafaqat о‘quvchilarga ilm-fan olamining dastlabki bilimlarini beradi, balki ushbu jarayonda о‘quvchilarni kasbga yо‘naltiradi. О‘quvchi bolaligidan biror bir kasbga mehr qо‘yadi,]uni orzu qiladi, о‘sha kasb egasi sifatida о‘zini tasavvur qiladi. Mazkur tasavvurning realligini ta’minlashda о‘qituvchining katta о‘rni bor. Negaki, о‘qituvchi hali mukammal shakllanmagan bola tasavvurida gо‘yoki bir “sehrgar”, tengsiz murabbiydir. Boshlang‘ich ta’lim о‘quvchilarini kasbga yо‘naltirish bо‘yicha olib boriladigan ishlarning barcha shakl va metodlari о‘quvchilarning maqsadli ravishda kasb tanlashlariga xizmat qilishi lozimdir. Maktabda kasb-hunarga yо‘naltirish ishlarini yо‘lga qо‘yishda an’anaviy amaliy mashg‘ulot, suhbat, dialogli munozaralar bilan birga pedagogik о‘yin, mustaqil fikrlar kabi yangi pedagogik texnologiya elementlaridan unumli foydalanish tavsiya etiladi. Boshlang‘ich ta’lim о‘quvchilari kasb tanlashdan hali uzoq turadilar. Biroq ular о‘rtasida tо‘g‘ri yо‘lga qо‘yilgan kasb tanlash ishi shunday bir negiz bо‘lishi kerakki, yuqori sinflardagi о‘quvchilarning kasbga bо‘lgan qiziqishlari, о‘y va niyatlari keyinchalik shu negiz asosida rivojlanadigan bо‘lsin. Beistisno barcha kasblar uchun zarur va muhim bо‘lgan shaxs xislatlari bor, bular: – mehnatsevarlik, hamma kasb va mutaxassislikdagi mehnat ahliga nisbatan hurmat- ehtirom; – mehnat qilish zarurligini tushunish va anglash; – о‘z ishini rejelashtirish va nazorat qila bilish; – ish joyini tо‘g‘ri tashkil qilish, ish batartib va intizomli bо‘lishi; – toqatlilik, sabotlilik, topshiriqni bajarishning eng oqilona usulini tanlab ola bilish; – materiallar hamda vaqtni tejash va shu kabilardir. Ana shu xislatlar va fazilatlarning hammasini о‘quvchilarda birinchi sinfdan boshlab shakllantirish lozim . Bolalarni kasblar olamiga asta-sekin olib kirish, ularni shu olamda mо‘ljal olishga о‘rgatish zarur. О‘qituvchi о‘quvchini darslarda kuzatish, u bilan suhbatlashish, bola faoliyati mahsulini tahlil qilish jarayonida uning ba’zi bir xususiyatlarini, mayllarini payqab oladi, 575 bu xislatlarni rivojlantirish yuzasidan tegishli ishlarni ado etgandan keyin bular keyinchalik kasbni belgilashda asosiy omil bо‘lishi mumkin. Kasb tanlash uchun o‘quvchi o‘z imkoniyatlarini baholay olish ko‘nikmasiga, ya’ni aqli, qiziqishi, har xil kasblar bo‘yicha bilimli, bu kasblarning imkoniyatlari, kelajagi haqida axborotga ega bo‘lishi kerak. Shaxsni kasbga yo‘naltirish maxsus ilmiy amaliy faoliyat orqali amalga oshiriladi, o‘quvchilarning inson sifatida shakllanish bosqichlarida shaxs va jamiyat ya’ni oila yagona bir tizim sifatida qaraladi. O‘quvchilarni kasb tanlashga tayyorligini ko‘rsatuvchi mezonlar: – kognitiv (axborotga ega ekanligi); – kasbga qiziqish mezoni – amaliy mezon . Kasbni to‘g‘ri tanlash har bir o‘sib kelayotgan avlodning obektiv vajlariga, qiziqishlariga, mayliga, qobiliyatiga va imkoniyatlariga mos bo‘lishi uchun uning sog‘ligini, o‘zlashtirishini va hissiyotlarini hisobga olish lozim, bular ijtimoiy foydali va unumli mehnatda hammadan ko‘ra ko‘prok o‘z ifodasini topadi va namoyon bo‘ladi. Bola