РАЗВИТИЕ ПРЕДПРИНИМАТЕЛЬСТВА ЭКОНОМИЧЕСКАЯ ОСНОВА ОБЕСПЕЧЕНИЯ ЗАНЯТОСТИ НАСЕЛЕНИЯ

Аннотация

The role and importance of entrepreneurship in ensuring population employment and sustainable economic development is studied in the article. The results of the work carried out on the development of this sector of the economy in the Republic in recent years were analyzed, and practical recommendations aimed at creating a more favorable business environment for entrepreneurship were proposed. Key words: private entrepreneurship, employment, gross domestic product, labor resources, business management, small enterprise and micro-enterprises. РАЗВИТИЕ ПРЕДПРИНИМАТЕЛЬСТВА ЭКОНОМИЧЕСКАЯ ОСНОВА ОБЕСПЕЧЕНИЯ ЗАНЯТОСТИ НАСЕЛЕНИЯ Аннотация. В статье рассматривается роль и значение в обеспечении занятости и устойчивого экономического развития. Проанализированы результаты осуществленных работ по развитию этого сектора экономики за последние годы и предложены практические рекомендации, направленные на создание более благоприятной бизнес­среды для деятельности. Ключевые слова: частное предпринимательство, занятость населения, валовой внутренний продукт, трудовые ресурсы, бизнес­среда, малые предприятия и микрофирмы. Kirish. Mamlakatning iqtisodiy rivojlanishida muhim omil sifatida iqtisodiyotning samarali rivojlanishi va mehnatga layoqatli aholining bandligini ta’minlashda - Tadbirkorlik muhim ahamiyatga ega. Jahonda aksariyat korxonalar kichik hajmga ega boʻlib, Bugungi kunda 164ta mamlakat Jahon savdo tashkilotiga aʻzo hisoblanadi. Jahon savdo tashkilotining maʻlumotlariga koʻra rivojlangan mamlakatlarda kichik va oʻrta korxonalar biznesning 98% dan ortigʻini, ish bilan bandlarning 65­75%i va YaIMning 55%ini tashkil etadi. Shundan 1 29 9 International scientifijournal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ kelib chiqib, aytish mumkinki kichik va oʻrta korxonalar nafaqat iqtisodiyotga salmoqli hissa qoʻshmoqda, balki iqtisodiyot va aholini ish bilan taʻminlashning asosi hisoblanadi. Demak tadbirkorlik mamlakatning ijtimoiy­iqtisodiy rivojlanishida muhim ahamiyatga ega, iqtisodiyotda tarkibiy oʻzgartirishlarni ishga tushiradigan mexanizm va generatori boʻlib, uning barqaror faoliyat olib borishini ta’minlovchi, ilgʻor yangi mahsulot va innovatsion texnologiyalarni tatbiq etuvchi hamda oʻrta sinfni shakllantiruvchi omil hisoblanadi. Xususan, tadbirkorlikning mamlakat iqtisodiy rivojlanishida va aholi bandligini taʻminlashda quyidagi ustunliklarga ega ekanligini taʻkidlash lozim: -mavjud imkoniyatlardan foydalanish yoʻllarini topish orqali barqaror va muttasil iqtisodiy oʻsishga hissa qoʻshishi; –yer, ishchi kuchi va sarmoya kabi resurslardan foydalanib, ularni tovarlar va xizmatlarga aylantirgan holda YaIM va jon boshiga daromadlarni koʻpaytirishi; –toʻgʻridan­toʻgʻri va bilvosita ish oʻrinlarini yaratishi; –kichik boshlangʻich sarmoya bilan biznesni tashkil etishi, investitsiyalarni tez oʻzlashtirishi va yuqori samaradorlik, koʻpchilikni tadbirkorlik safiga qoʻshilishga ruhlantirish orqali biznesning yanada rivojlanishi va aholi bandligiga koʻmaklashishi; – mamlakat iqtisodiyotining muvozanatli rivojlanishiga hissa qoʻshadi, chekka hududlarda korxonalar tashkil qilishi, cheklangan resurslardan oqilona foydalanib, foyda olishi, ushbu hududlarga toʻgʻridan­toʻgʻri yoki bilvosita investitsiya kiritishi va ushbu mintaqaning yanada rivojlanishiga olib kelishi; –arzon narxlarda asosiy iste’mol tovarlarini ishlab chiqarish korxonalarni tashkil etishi, ularning turlarini kengaytirishi, innovatsion texnologiyalarni joriy etish orqali mahsulot sifatini yaxshilash hisobiga aholining turmush darajasini oshirishi; –import oʻrnini bosuvchi mahsulotlarni ishlab chiqarish, tovarlar va xizmatlarni keng miqyosda eksport qilish, mamlakatga valyuta kirib kelishiga hissa qoʻshishi orqali mamlakatning iqtisodiy mustaqilligini taʻminlaydi. Tadqiqot metodologiyasi. O‘zbekiston hududlarini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish konsepsiyasining ustuvor yo‘nalishlaridan kelib chiqib, nazariy tahlil va monografik kuzatuvlar asosida aholi bandligini ta’minlashda tadbirkorlik sohasini rivojlantirishning nazariy asoslarining ayrim masalalarini yoritishga qaratilgan. Tahlil va natijalar. Davlatlarning iqtisodiy rivojlanganlik darajasidan qat’iy nazar, ularning asosiy vazifalaridan biri – mamlakatda ishsizlikni kamaytirish va aholining barcha qatlamlari uchun turmush farovonligini yaxshilashga qaratilgan ijtimoiy-iqtisodiy siyosatni yuritish orqali uzoq muddatli inklyuziv rivojlanishni ta’minlash hisoblanadi. Bu borada turli davlatlarda amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar va ularning amaliyotga tatbiq etilishi bir-biridan farqli boʻlganligi bois iqtisodchilar va ekspertlar orasida ularning qanchalik samaradorligi qizgʻin bahs va munozaralarga sabab boʻladi. Oʻzbekiston aholining ehtiyojmand va yordamga muhtoj qatlamlariga moliyaviy koʻmak berish tizimining yaratilishi va rivojlanish dajarasi Xalqaro tajribani oʻrgangan holda hamda mamlakatning oʻziga xos xususiyatlaridan kelib chiqib, Oʻzbekisto