Axmedova A.E. SamDAQU “Axborot texnologiyalari” kafedrasi o‘qituvchisi.

Аннотация

This article discusses the introduction of learners to the essence of educational methods, methods used in the educational process, their types and various approaches to them, as well as ways to improve them, educational tools, as well as the instrumental didactic foundations of education. Keywords: education, teaching methodology, educational tools, didactics, training, thinkers, activity, sphere of will, modern methods, interactive method. Ta’lim jarayonida o‘qitish metodlaridan samarali foydalanish, o‘quvchilarning bilim olish jarayonini yanada samarali va qiziqarli bo‘lishida yordam beradi. 125 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4 Samarali o‘qitish metodlarini tanlash va ulardan foydalangan holda dars o‘tish, o‘quvchilarning faolligini, motivatsiyasini va o‘quv natijalarini sezilarli darajada oshiradi. Ta’lim jarayonini rivojlantirish uni qanday shaklini mavjudligida emas, balki mavjud ta’lim metodlari va vositalaridan samarali foydalanish imkoninig mavjudligidadir. “Metod” - yunoncha “metodos” – “yo‘l” degan so‘zdan olingan bo‘lib, u, tadqiq qilish ma‘nosini anglatadi. Ta’lim metodi ta’lim jarayonida o‘qituvchi va o‘quvchilarning aniq maqsadga erishishiga qaratilgan birgalikdagi faoliyatidir. O‘qitish metodologiyasi o‘qituvchilar tomonidan o‘quvchilar uchun o‘qitish va o‘qish jarayonini yuqori darajada samarali qilish uchun qo‘llaniladigan amaliyot va tamoyillar majmuini anglatadi. O‘qitish usullari, shuningdek, o‘qitish usullari sifatida ham tanilgan, odatda ishlatiladigan tilning tabiati va uni qanday o‘rganishga oid turli e‘tiqodlarga asoslanadi. O‘qitish metodlari o‘quvchilarning psixologik, didaktik va individual xususiyatlariga qarab tanlanadi. O‘qitish usuli - bu o‘quvchilarning bilim olishini ta’minlash uchun o‘qituvchilar tomonidan qo‘llaniladigan harakatlar va usullar to‘plamidir. Muayyan o‘qitish usuli maqsadga muvofiq va samarali bo‘lishi uchun u o‘quvchini, mavzuning tabiatini va u olib kelishi kerak bo‘lgan ta’lim turini hisobga olishi kerak.[2] Ko‘pgina omillar o‘qituvchilarga o‘z darslarini o‘tkazishda qaysi metodologiyadan foydalanishlari, o‘quvchilarni fanlarga bo‘lgan qiziqishlarini oshirishga va o‘quvchilarni to‘q‘ri kasb tanlashlarida yordam beradi. O‘qitish usullaridan ba‘zilarini keltirib o‘tamiz:  Ma‘ruza usuli – O‘qituvchi talabalarga og‘zaki taqdimot orqali ma’lumot beradi. Bu ta’limning an’anaviy usulidir.  Tushuntirish metodi – O‘qituvchi mavzuni tushuntirib beradi, o‘quvchilar esa diqqat bilan tinglab, kerakli ma’lumotlarni yozib olishadi. Bu metod odatda yangi mavzularni tanishtirishda ishlatiladi.  Suhbat va muhokama metodi – O‘qituvchi va o‘quvchilar o‘rtasida savol-javoblar orqali bilim almashiladi. Bu metod o‘quvchilarning fikrlash, tahlil qilish va o‘z fikrlarini bayon etish qobiliyatini rivojlantirishga yordam beradi.  Faol ta’lim – o‘quvchilar muhokamalar, guruh faoliyati va amaliy tajribalar orqali o‘quv jarayonida faol ishtirok etadilar.  Sokratik usul - tanqidiy fikrlashni rag‘batlantirish va o‘quvchilarni mustaqil ravishda xulosa chiqarishga undash uchun savollar berishni o‘z ichiga oladi. Bu mustaqil fikrlashni yaxshilash uchun xizmat qiladi. 126 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4  Loyihaga asoslangan ta’lim - Talabalar tadqiqot, muammolarni hal qilish va ijodkorlikni talab qiladigan kengaytirilgan loyihalar yoki vazifalar bilan shug‘ullanadilar.  Hamkorlikda o‘rganish - bu ta’lim usuli ta’rifida talabalar guruhlarda ishlash orqali vazifalarni bajarish, muammolarni hal qilish va bir-birlari bilan fikr almashish va masalaga to‘g‘ri yechim topishlarida xizmat qiladi.  Ta’lim texnologiyalari yordamida o‘qitish metodi - Zamonaviy kompyuter texnologiyalari, multimedia, internet resurslari va ta’lim dasturlari orqali o‘qitish. Bu metod ta’lim jarayonini interaktiv va qiziqarli o‘tishida xizmat qiladi.  Tajriba va eksperiment metodi - O‘quvchilar amaliy tajribalar va eksperimentlar o‘tkazishadi, shu orqali o‘quvchini mavzuni tez o‘rganishiga xizmat qiladi.  Rasm va diagramma yordamida o‘qitish metodi - Vizual vositalar, rasm, diagramma, infografikalar va boshqa ko‘rgazmali materiallar yordamida bilimlarni oshirish. Bu metod o‘quvchilarning tasavvurini rivojlantirishga yordam beradi.  Rol o‘ynash - O‘quvchilar murakkab tushunchalarni tushunish yoki shaxslararo ko‘nikmalarni mashq qilish uchun stsenariylar yoki belgilarni ijro etadilar.  Ko‘rsatish usuli: O‘qituvchi talabalarga amaliy qo‘llanmalarni tushunishga yordam berish uchun jarayon yoki tartibni ko‘rsatadi. Har bir metodning o‘ziga xos xususiyatlari bor bo‘lib, ularning samarali qo‘llanilishi o‘qituvchi va o‘quvchilarning ehtiyojlariga qarab tanlanadi. O‘qituvchi o‘qitish usuli nima ekanligini va uni qanday qo‘llash kerakligini bilishi kerak. Talabalarning bilim olishi o‘qituvchining ko‘rsatmasi davomida doimiy ravishda o‘lchanadi. Maqsad – o‘quvchilarning o‘rganish jarayonini qulay va samarali usullardan foydalanish orqali ularni bilimli qilishdan iboratdir