Xorijiy tillarni o'rganishning dolzarbligi xususida ayrim muloxazalar

Аннотация

Ushbu tezisda chet tillarini o’rganish borasidagi fikr, mulohazalar bildirilgan. Tezisda chet tillarni o’rganish davr talabiga aylangani, bu sohada turli yoshdagi kishilarni chet tillariga bo’lgan qiziqishlari, uni o’rganishda e’tiborga olish uchun zarur bo’lgan uslub va tavsiyalar xususida mulohazalar berilgan. Kalit so’zlar: yoshlar, ta’lim, tarbiya, ma’naviyat, bilib, ko’nikma, malaka. Ma'lumki, yurtimizda ro'y berayotgan o'zgarishlar xalqimizning mehnatsevar, vatanparvar, bir-biriga ko'mak beruvchi, mehr-oqibatli ijodkor ekanidan dalolat beradi. Ko'rinib turibdiki, xalqimiz qadimiy urf-odat va qadriyatlarimizni nafaqat hurmat qiladi, balki e'zozlaydi. Shu sababli hamma sohada zamon talabiga javob bera oladigan yetuk mutaxassislar tayyorlash masalasi ta'lim jarayonida ham jiddiy o'zgarishlarni amalga oshirishni talab etmoqda. Bunday vaziyat kishilardan albatta ma’naviyatli, ma'rifatli bo’lishni talab qiladi. Zero, ma’naviyatli kishilar doim peshqadam bo’ladi. Shu o’rinda O'zbekiston Respublikasining Birinchi Prezidenti I.A. Karimov o'zining "Yuksak ma'naviyat-yengilmas kuch" nomli asariga alohida to’talib o’tish joiz. Ushba asarda muallif ma'naviyat so’ziga alohida urg'u berib, quyidagi fikrni bayon qilgan: "Umuman olganda, ma'naviyat-insonning, xalqning, jamiyat va davlatning buyuk boyligi va kuch-qudrat manbai ekanini, bu hayotda ma'naviyatsiz xech qachon odamiylik va mehr-oqibat, baxt va saodat bo'lmasligini yaqqol tasdiqlaydi. Ma'naviyatni tushunish, anglash uchun avvalo insonni tushunish, anglash kerak ". Ushbu fikrni hayotda o'z tasdig'ini topganligi jamiyat ravnaqiga katta hissa qo'shishini anglab yetgan har bir fuqaro mamlakat ravnaqi uchun bor imkoniyatlarni ishga solib, har bir sohada olg'a intilmoqda. Ayniqsa, ta'lim-tarbiya sohasida juda katta ahamiyatga molik islohotlar amalga oshirildi. Ayniqsa, kishilarda chet tillarni o'rganishga bo'lgan qiziqishning ortishi yurtimizda chet tillarini o'rganish davr talabiga aylangani davr talabiga aylangani hech kimga sir emas. Yoshlar o'rtasida ingliz tiliga bo'lgan qiziqishning ortib borayotgani quvonarli holdir, chunki ular atrofdagi voqea va hodisalarga befarq emasligi ularning xatti-harakatlaridan ma’lum. Ularning qiziqishlarini inobatga olgan holda chet tillarini o'rgatishda noan'anaviy usullardan foydalanish yaxshi samara berishi kundek ravshanligi hammaga ayondir. Hozirda kommunikativ malaka, ko'nikma - chet tilida ma'lumot berish va ma'lumot olish malaka va ko'nikmalarini yanada o'stirishni, ta'lim bilan tarbiyani birga olib borishni talab qiladi. Bu mas’uliyat nafaqat o’qituvchilar, balki jamiyatdagi har bir soha vakillarining zimmasiga yuklanadi. Buni ommaviy axborot vositalarida ham ko’rish mumkin. Televidenie orqali bolalar uchun berilayotgan turli ko'rsatuv va dasturlar buning yaqqol isbotidir. Ayniqsa, bolalar sevib tomosha qiladigan "Bolajon", "Aqlvoy" kabi dasturlarida bolajonlarning sevimli multfilmlarini ham turli tillarda (o'zbek, rus,ingliz) berilayotgani amaldagi qonunlarning ijrosini ta'minlaydi. Bu o'z navbatida o'qiituvchi va til o'rganuvchilar oldiga qo'ygan maqsadlarini amalga oshirishda tinmay ishlashi va yuqori ko'rsatkichlarga erishishlari uchun samarali mehnat qilishni talab qiladi. Shuningdek, kelajagimiz bo'lgan yosh avlod tarbiyasiga alohida e'tibor qaratish, ularni bilimli, 271 yuksak ma'naviyatli, intellektual salohiyatli, siyosiy ongli, jahon andozalariga mos keladigan, o'zligini, tarixini unutmaydigan barkamol qilib tarbiyalash zarurligini nafaqat maktab o'qituvchilariga, balki oliy ta'limdagi professor, o'qituvchilar zimmasiga ham katta mas'uliyat yuklaydi. Jahon hamjamiyati bilan integrallashgan jarayoni ta'limda ham xorijdagi yangi o'qitish texnologiyalaridan, boy tajribadan foydalanish imkoniyatlarini yaratadi. Bundan tashqari, hozirgi vaqtda erishilayotgan fan va texnika yutuqlaridan, ayniqsa, tilshunoslik, pedagogika, didaktika va psixologiya fanlarida erishilayotgan ko'rsatkichlaridan ta'lim jarayonining samaradorligini oshirishda foydalanish taqozo etmoqda. Aynin damda ta'limdagi eng muhim masalalardan yana biri o'qitishning maqsadi, mazmuni, metodlari, vositalari, tashkiliy shakllari va o'qitish jarayonida o'rganilayotgan fan materiali asosida tarbiyaviy maqsadni ham amalga oshirishni taqozo etadi. Shuningdek , uzluksiz ta'lim tizimidagi eng muhim bo'g'inlardan yana biri oliy ta'lim hisoblanadi, chunki oliy ta'lim xalq xo'jaligining turli sohalari uchun xar taraflama yetuk, bilimdon va malakali mutaxassislar tayyorlashdagi muhim bo'g'in hisoblanadi. Ta'limda yuqori sifatga erishishda o'qituvchi omili, uning bilim darajasi, kasbiy mahorati eng muhim omillardan sanaladi. Shunday ekan, yosh avlodga bilim va tarbiya berishdek sharafli ishga hissa qo'shish muhim ahamiyat kasb etadi. Barkamol avlodga ta'lim- tarbiya berish bilan bir qatorda, ulardagi bilimga chanqoqlikni yanada yuksak saviyaga ko'tarish bugunning dolzarb masalalaridan biriga aylanganining o'zi yosh avlodga ta'lim tarbiya berayotgan maorif xodimlari