Применение эймериоцидных препаратов при эймериозе кроликов

Аннотация

In this article, information is provided about the invasive (protozoan) disease Eimeria, which causes great economic damage to rabbit farms, the effectiveness of local Toltrox, one of the most effective anti-Eimeria drugs, has been tested, and recommendations for use are given. Key words: Rabbit, Eimeriosis, Eimeriocide, Oosyststa Vazuril, Toltrox, Anologues. https://t.me/openidea_uz Multidisciplinary Scientific Journal January, 2023 138 Innovative Development in Educational Activities ISSN: 2181-3523 VOLUME 2 | ISSUE 1 | 2023 Scientific Journal Impact Factor (SJIF): 4.654 http://sjifactor.com/passport.php?id=22323 КИРИШ. Қишлоқ хўжалигининг энг муҳим вазифаси чорвачилик маҳсулотларини ишлаб чиқаришни янада кўпайтиришдир. Қуёнчилик чорвачилик соҳасида гўшт ресурсларини кўпайтириш борасида ва энгил саноатни хомашё билан таъминлаш борасида катта салоҳиятга эга бўлган соҳалардан биридир. Дунё иқтисодиёти ва истеъмол занжирида қуёнчилик алоҳида ўрин тутади. Франция, Белгия, Испания, Аргентина ва Мексика бу борада энг яхши тажрибага эга. Мўйнали ва пахмоқ зотли қуёнларни етиштиришда энг катта улушни Хитой эгалласа Италия гўшт бўйича етакчилик қилади ва ушбу мамлакат йилига 300 минг тонна қуён гўштни етиштиради. Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти тавсиясига кўра, инсон овқатланишида парҳез озиқанинг 5 фоизидан кўпроғи парҳез гўшт бўлиши керак. ЖССТнинг маълумотига кура аҳоли жон бошига қуён гўштини истеъмол қилиш йилига 5,5- 6 килограммни ташкил қилиши лозим. Германия, Франция ва Венгрияда бу кўрсаткич 2,5-3 килограммни ташкил этади, ушбу мамлакатларда маҳсулотларнинг 65 фоизи кластер усули билан ишлаб чиқарилади. Ўзбекистон Республикаси президентининг 2020 йил 29 январдаги "Чорвачилик саноатини давлат томонидан қўллаб-қувватлашнинг қўшимча чора-тадбирлари тўғрисида" ги фармонида бошқа чорвачилик тармоқларини ривожлантириш билан бир қаторда қуёнларни парваришлаш бўйича ихтисослашган комплексларни қуриш, чорвачилик маҳсулотларини ишлаб чиқариш ва қайта ишлаш бўйича лойиҳаларни амалга ошириш бўйича вазифалар белгилаб берилди. Ўзбекистонда қуён боқишни ривожлантириш консепсиясига мувофиқ, 2020-2024 йилларда республикада қуён боқиш кластерларини ишга тушириш дастури ишлаб чиқилган ва амалиётда кенг қўлланилмоқда. АДАБИЁТЛАР ТАҲЛИЛИ ВА МЕТОДОЛОГИЯ. Эймериозлар бир ҳужайрали содда паразитлар – Эймериялар (кокцидиялар) чақирадиган инвазион касаллик ҳисобланади. Қуёнларда эймериоз турли хил клиник ҳолатларда кечади. Эймериоз билан кўп ҳолатларда 3 ойликкача бўлган қуён болалалари оғир касалланади. Касаллик кучли хуруж қилган пайтда қуён болалари карахт бўлиб, харакатчанлиги кескин пасайиб кетади, озиқланиши сустлашади, ошқазон-ичак фаолияти бузилади (ич кетади), ич кетиши баъзан қон аралашган ҳолда кечади, натижада қуёнчалар ўсишдан қолади. Касалликни вақтида ташҳислаш, даволаш ва олдини олишда юқори самарали антипаразитар дори воситаларини қўллаш касалликни самарали даволашга ва иқтисодий зарарни камайишига имконият яратади. Тадқиқот мақсади. Куёнлар эймериозини даволашда замонавий эймериоцид препаратларнинг самарадорлигини аниқлаш. Толтрокс (маҳаллий) https://t.me/openidea_uz Multidisciplinary Scientific Journal January, 2023 139 Innovative Development in Educational Activities ISSN: 2181-3523 VOLUME 2 | ISSUE 1 | 2023 Scientific Journal Impact Factor (SJIF): 4.654 http://sjifactor.com/passport.php?id=22323 ва ўзаро таққослаш учун Вазурил препаратининг эймериоцид таъсирларини ўрганиш. Ушбу препаратларнинг 1 мл таркибида 25 мг/ мл толтразурил мавжуд. Тадқиқотнинг вазифаси: Препаратларнинг антиэмерий таъсирини ўрганиш. НАТИЖАЛАРИ. Илмий тадқиқот ишларимиз Самарқанд вилояти Булунғур тумани “Бўрибой Нустаев Замин Нур” Ф/Хда олиб борилди. Фермер хўжалигида 950 бош “Хикол” зотли қуёнлар парваришланиб келинмоқда. Биз қуёнларни клиник кўрикдан ўтказиш жараёнида эймериоз билан касалланганлигини кузатдик. Илмий тадқиқот ишлари давомида амалий тажриба, микроскопик ва статистик усуллардан фойдаланилди. Қуёнларнинг тезак намунаси Дарлинг усулида текширилди. Текширилган қуёнларнинг тезак намунасида Эймерия ооцистлари мавжудлиги аниқланди (1-расм). 1-расм. Эймерия оосицталари микроскопда кўриниши. Касалланиб ўлган қуёнларнинг жасади ёриб кўрилди ва патологоанатомик текширилди. Жасади патологоанатомик усулда ёриб текшириб кўрилган қуёнлар эймериоз билан касалланганлиги тасдиқланди (2-расм). 2 - расм. Қуёнларни патологоанатомик текшириш жараёнларидан лавҳалар https://t.me/openidea_uz Multidisciplinary Scientific Journal January, 2023 140 Innovative Development in Educational Activities ISSN: 2181-3523 VOLUME 2 | ISSUE 1 | 2023 Scientific Journal Impact Factor (SJIF): 4.654 http://sjifactor.com/passport.php?id=22323 Хўжаликда эймериоз билан касалланганлиги аниқланган қуёнлар ажратиб олиниб, анологлар қоидаси бўйича 10 бошдан 3 гуруҳ (1 - тажриба гуруҳи; 2 - тажриба гуруҳ; 3 - назорат гуруҳи) га тақсимланди. Тадқиқот ишлари давомида ҳар иккала гуруҳ қуёнлари клиник, паразитологик, микроскопик текширилгандан сунг, бу қуёнлар 3 та гуруҳга ажр