YENGIL ATLETIKANING TARIXI VA RIVOJLANISHI O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti Nukus filiali 2-kurs talabalari Iroda Oralbaeva Yunus Xojabaev

Аннотация

Athletics is one of the most popular sports; includes various distance running, cross country running, high jump, long, triple, anchor, javelin throw, lappak, boscon, nuclear irradiation, multikurash (jump, yettikurash). Athletics has more than 50 exercises, 48 of which are included in the Olympic Games program. In addition, athletics constitutes one exercise of modern pentathlon and triathlon sports, the training of all sports, training of educational institutions, military-preparatory, health exercises, the program of Sports tests of student-youth "Alpomish" and "Barchinoy". Key words: Olympic Games, international athletics, decathlon, heptathlon, Summer Paralympics, movies. ИСТОРИЯ И РАЗВИТИЕ ЛЕГКОЙ АТЛЕТИКИ Аннотация. Легкая атлетика-один из самых массовых видов спорта; включает в себя бег на различные дистанции, спортивную ходьбу, прыжки в высоту, в длину, тройной прыжок, с якорем, метание копья, Лаппа, рейд, толкание ядра, многоборье (десятиборье, семиборье). В легкой атлетике насчитывается более 50 упражнений, 48 из которых входят в программу Олимпийских игр. Кроме того, легкая атлетика представляет собой одно из упражнений современного пятиборья и триатлона, включающее в себя тренировочную программу всех видов спорта, учебную, военно-подготовительную, оздоровительную программу учебных заведений, программу спортивных испытаний учащихся-молодежи „Алпомиш“ и „барчиной“. Ключевые слова: Олимпийские игры, Международная федерация легкой атлетики, десятиборье, семиборье, летние Паралимпийские игры, фильмы. Atletikaning kelib chiqishini topish uchun biz tarixga juda uzoqqa borishimiz kerak, chunki atletika dunyodagi eng qadimgi sport tadbirlaridan biridir. Darhaqiqat, bugungi kunda biz bilgan Olimpiya o‘yinlari Qadimgi Yunonistonda o‘tkaziladigan qadimgi yengil atletika 4 29 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 9 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ musobaqalaridan kelib chiqqan. Biroq, ba’zi tarixchilar atletikaning kelib chiqishini miloddan avvalgi 10 yoki hatto 9-asrlarga borib taqashadi. Miloddan avvalgi 776-yilda Gretsiyadagi qadimgi Olimpiyada birinchi Olimpiya o‘yinlari bo‘lib o‘tdi va o‘sha o‘yinlar davomida faqat bitta, zamonaviy terminologiyadan foydalanish, yengil atletika musobaqasi o‘tkazildi va bu stadiondagi piyoda va ushbu tadbirlarning g‘olibi edi. Olimpiadaning birinchi g‘olibi Koroibos edi. Yengil atletika yoki toʻgʻrirogʻi yengil atletikaning baʼzi jihatlari Gretsiyada boʻlib oʻtgan Panhellenik oʻyinlarda qatnashgan va shu yerdan Yengil atletika gʻoyalari va asosiy tushunchalari miloddan avvalgi 200-yillarda Italiyaga tarqalgan. Miloddan avvalgi 200-yillarda Italiya. Keyingi bir necha asrlar davomida yengil atletika asta-sekin rivojlandi. Biroq, o‘rta asrlarda yengil atletika rivojlanishining yangi to‘lqini boshlandi. Bu davrda Yevropaning shimoliy qismida yengil atletika rivojlangan. Bizga maʼlum boʻlgan yengil atletika 19-asrda yengil atletika boʻyicha ilk musobaqalar boʻlib oʻtgan paytda rivojlana boshlagan. Oʻsha davrda yengil atletika boʻyicha boshlangʻich musobaqalar taʼlim muassasalari, sport klublari va ayrim harbiy tashkilotlar tomonidan tashkil etilgan. Ushbu muassasalar tomonidan tashkil etilgan tadbirlar, aslida, to‘siqlar poygalarini o‘z ichiga olgan. Bu davrda birinchi milliy yengil atletika assotsiatsiyalari tashkil etildi va oradan ko‘p o‘tmay birinchi milliy musobaqalar bo‘lib o‘tdi. Bunday musobaqalarni tashkil etgan birinchi assotsiatsiyalar orasida 1880-yilda yillik AAA chempionatini tashkil etgan Angliya havaskor atletika assotsiatsiyasi ham bor edi. Angliyadan oldin ham, AQShning Nyu-York Atletik klubi 1876-yilda ochiq havoda yengil atletika bo‘yicha birinchi AQSh chempionatini tashkil qilgan. O‘sha davrda yengil atletika katta qadamlar bilan rivojlanib borar ekan, barcha sportchilar umumiy bir muammo bor edi. O‘sha vaqtlarda barcha sportchilar havaskor deb hisoblanardi va havaskor sportchilar mashg‘ulotlar uchun pul, pul mukofotlari yoki homiylik shartnomalarini ololmasligi ma’lum bo‘lgan qoida tufayli sportchilar o‘rtasida tobora kuchayib borayotgan muammolarni keltirib chiqardi. Ba’zi bir sportchining professional bo‘lishi mumkinligi haqidagi ayblovlar, oxir-oqibat, o‘sha sportchining oldingi davrdagi g‘alabalaridan mahrum bo‘lishiga olib keladi. Yengil atletika rivojlanishidagi eng katta bosqichlardan biri 1896-yilda yozgi Olimpiya o‘yinlarida bo‘lgan. Afinadagi o‘sha o‘yinlarda yengil atletika marafon bilan birgalikda ushbu o‘yinlardagi sport tadbirlarining aksariyat qismini tashkil etdi. Bundan tashqari, ushbu o‘yinlar ham muhimdir, chunki ular birinchi marta yengil atletika musobaqalarida ishlatiladigan metrik o‘lchovni taqdim etdilar. Keyingi ikki o‘n yillikda yengil atletikaning, to‘g‘rirog‘i, umuman yengil atletikaning rivojlanishi engil atletikani kelajakdagi har bir o‘yin uchun Olimpiya o‘yinlarining eng muhim jihati bo‘lish yo‘liga qo‘ydi. 1912-yilda yengil atletika rivojlanishidagi ikkinchi bosqic