Ibragimova Aydana Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universiteti student Bekbergenova Dinara Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universiteti student

Аннотация

В данном исследовании рассматривается проблема влияния гендерных стереотипов на построение карьеры мужчинами и женщинами. Развитие карьеры является важным процессом среди многих этапов профессионального роста и развития личности. Несмотря на то, что мужчины и женщины имеют равные шансы и условия для активного продвижения по карьерной лестнице, гендерные стереотипы создают на их пути определенные барьеры. 300 NEW RENAISSANCE 2025 MAY INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 2 | ISSUE 5 Ключевые слова: планирование, карьера, социальный статус, диморфизм, онкология, гендер, идентичност, трансформация. Kirisiw Sońǵı jıllarda insan resurslarini basqarıwdıń eń zárúrli baǵdarlarınan biri mártebe rawajlanıwın joybarlaw hám basqarıwǵa aylandı. Kasiplik tálim jumısshılardı dástúriy túrde arnawlı bir juwapkershilik menen baylanıslı bolǵan túrli islep shıǵarıw funkciyaların orınlawǵa tayarlaydı. Óziniń kásiplik turmısı dawamında insan, qaǵıyda jol menende, bir emes, bálki bir neshe bólimler menen shuǵıllanadı. Kásiplik iskerlik dawamındaǵı bul kóteriliw mártebe dep ataladı. " Karyera" túsiniginiń ózi tariypni talap etedi. Karyera sózi (italyancha " carere" sózinen - soraw, turmıs jolı, tarawdıń) bir neshe mániske iye, sol sebepli onı sotsiologlar túrlishe aytıwadı. Bul kontseptsiyanıń eń maqul túsetuǵın tariypi tómendegishe: mártebe - bul shaxstıń miynet iskerligi nátiyjesinde erisilgen úlesi, kásiplik jáne social poziciyasin izbe-iz, basqıshpa-basqısh asırıw. Jınıslıq qapırıqorfizmdiń áhmiyetin tolıqlastırıwshı ideyalar fanda uzaq waqıttan berli bar. Bul pozitsiya dástúriy jámiyette turmıstıń barlıq iskerlik tarawılarında ámeldegi bolǵan gender rolınıń qatań bólistiriliwi hám zárúrli gender assimetriyasiga tiykarlanǵan insannıń jınıslıq qásiyetlerin túsiniw nátiyjesi edi. Biraq, waqıt ótiwi menen jınıslar arasındaǵı qatnaslardı tek tábiyiy faktorlar tárepinen belgileniwi kózqarasınan bahalaw haqıyqatqa tolıq uyqas kelmewi málim boldı. Solay etip, pán aldında insannıń jınıslıq qatańlıǵın belgileytuǵın faktorlardı aqılǵa say qayta kórip shıǵıw hám ob'ektiv bahalaw wazıypası turıptı. 20 -ásir gender qatnasları bir qansha tendentsiyalarǵa uyqas túrde rawajlanıp barǵan tariyxıy dáwir aylandı. Zárúrli social hám mádeniy ózgerisler tásiri astında er adamlar hám áyeller ózleriniń jinsiga tán bolmaǵan ayriqshalıq hám minez-qulıq úlgilerin qabıl etediler, bul bizge er adamlıq hám hayallıqtıń mánisin belgileytuǵın princip retinde androginiyaning tarqalıwı haqqında sóylewge múmkinshilik beredi. Bunnan tısqarı, er adamlar hám hayallardıń dástúriy funkciyalarınıń ózgeriwi ámeldegi bolıp, olar endi gender stereotipleri menen anıq belgilenmagan. Biotexnologiya, pán hám medicina jetiskenlikleri sebepli insannıń tábiyiy konstantalari da endi anıq emes. Nátiyjede, er adam hám hayal qásiyetleriniń pataslanıwı, bul jınıslar arasındaǵı teńliktiń kusheytiwine, shańaraqta hám jámiyette teńlik qatnaslarınıń ornatılıwına alıp keledi. Tabıslı mártebe dáramat hám turmıs dárejesin asırıw menen baylanıslı bolıp, bul óz- ózin húrmet qılıw qurallarından biri bolıp tabıladı. Tabıslı kásiplik mártebege umtılıp atırǵan 301 NEW RENAISSANCE 2025 MAY INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 2 | ISSUE 5 jumısshılar ushın tar sheklengen kónlikpeler emes, bálki keńlew ózgeshelikke ıyelew zárúrli bolıp tabıladı. Bularǵa iykemlesiw, óz iskerliginiń natiyjeliligin turaqlı túrde analiz qılıw, mamanlıǵın turaqlı túrde asırıw hám óz-ózin tayarlaw qábileti kiredi. Áyeller ózleriniń kásiplik mártebelerin er adamlarǵa qaraǵanda talay keshlew shólkemlestiriwedi. Levinson hám basqalar sıyaqlı. (1978) kórsetdiki, kópshilik er adamlar 30 jasqa kelip ózleriniń kásiplik shákirtliklerin tamamlaganlar hám jumıs kúshi etukligi mártebeine tolıq eriskenler. Basqa tárepden, áyeller orta jasqa etgunga shekem professional dúnyada jańa kelgenler esaplanıwda dawam etiwgen. R. Droege (1982) hátte 20 jastan keyin óz karerasini baslaǵan hayallardıń kóbisi 40 jasqa shekem yamasa odan keyin dawam etetuǵın shákirtlik dáwirine iye ekenligin anıqladi. Biraq hátte er adamlar sıyaqlı 30 jasqa kelip professional etuklikka erisken áyeller de qızıǵıwshılıqtıń professional tabısqa erisiwden jeke qatnaslardan qaniqishga ótiwin basdan keshirdiler. Bul áyeller hám er adamlar arasındaǵı parq, sebebi ekinshisi ushın mártebe 30 jıldan keyin de tiykarǵı wazıypa bolıp qaladı (Adams D., 1983). Juwmaq Juwmaq etip aytsaq kásiplik mártebe shaxstıń kásiplik rawajlanıw basqıshlarınan ótiwiniń zárúrli progressiv procesi bolıp qalıp atır. Jinsdan qaramastan, shaxslar mártebe tekshesın aktiv túrde kóteriw múmkinshiligine iye. Biraq usınıń menen birge, jasırın sheklewshi faktor, yaǵnıy gender stereotipleri bar. Empirik izertlew nátiyjeleri sonı kórsetedi, mártebe qurıwda social poziciya óz iskerliginiń joqarı natiyjeliligi kórsetkishi, sonıń menen birge, iskerliginiń ózin ózi qádirlew menen muwapıqlıǵı kórsetkishi retinde zárúrli bolıp tabıladı. Gender stereotipleri er adamlar hám á