РОЛЬ ФИЗИЧЕСКИХ КАЧЕСТВ И ПОДВИЖНЫХ ИГР В ПОДГОТОВКЕ ЮНЫХ ВОЛЕЙБОЛИСТОВ.

Аннотация

The importance of physical qualities in the training of young volleyball players. The specific physical qualities of different sports differ from each other. Interrelationship of physical qualities of volleyball players. Role and importance of action games in training young volleyball players. Use of action games in the training of young volleyball players. Key words: Physical qualities, action games, specific-special structure. РОЛЬ ФИЗИЧЕСКИХ КАЧЕСТВ И ПОДВИЖНЫХ ИГР В ПОДГОТОВКЕ ЮНЫХ ВОЛЕЙБОЛИСТОВ. Аннотация. Значение физических качеств в подготовке юных волейболистов. Конкретные физические качества разных видов спорта отличаются друг от друга. Взаимосвязь физических качеств волейболистов. Роль и значение подвижных игр в подготовке юных волейболистов. Использование подвижных игр в подготовке юных волейболистов. Ключевые слова: Физические качества, игры-действия, видово-специальный состав. Zamonaviy voleybolda samarali o‘yin ko‘rsatish va yuqori natijalarga erishishi faqat o‘ta shakllangan jismoniy tayyorgarlik evaziga amalga oshirilishi mumkin. Voleybolchilar uchun jismoniy sifatlar ichida eng e’tiborlisi sakrovchanlik va sakrash chidamkorligidir (V.A. Titar 1991). Aynan shu sifatlar aksariyat o‘yin malakalarining samarali ijro etilishiga ta’sir ko‘rsatadi. Lekin bunday xulosadan voleybolchilar uchun boshqa jismoniy sifatlarni ahamiyati kamroq degan fikr kelib chiqishi kerak emas. Aksincha, tezkor harakatlanish, kuch bilan zarba berish, ish qobiliyatini tushirmasdan uzoq vaqt malakalarni samarli bajara olish qobiliyatlari ham yetakchi o‘rinda turadi. Shuning uchun sport tayyorgarligi tezkorlik, kuch, chaqqonlik, chidamkorlik va egiluvchanlik sifatlariga alohida e’tibor qaratish maqsadga muvofiqdir. Chunki, ushbu sifatlarning yetarli darajada rivojlangan bo‘lishi sport mahoratining samarali shakllanishiga olib keladi. Boshqacha qilib aytganda, bu sifatlar sport mahoratini tez va mukammal o‘sishi uchun eng zarur poydevoridir. 5 36 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Insonning bolaligidagidek, odamzod tarixining dastlabki davrlarida o‘yinlar hayotida muhim o‘rin tutgan. O‘yinlar yordamida insoniyat o‘sgan ulg‘aygan, chiniqqan, jisman baquvvat bo‘lgan, aqlan, ruhan rivojlangan, ma’naviy kamol topgan. Xullas, o‘yin odamzod taraqqiyotida katta ahamiyat kasb etgan. Buning sabablari quyidagicha: Birinchidan, insonda o‘yinga nisbatan tabiiy ehtiyoj bo‘lib, u hayotdagi bo‘shliqni to‘ldirgan, inson tanadagi ortiqcha kuchni sarflashga, yetishmagan kuchni to‘plashga yordam bergan. Ikkinchidan, o‘yinlar insonning turmushi, mehnati, tajribasi, tashvishi, kurashi, yutuqlari aksini topadi. O‘yinlar orqali biz insoniyat tarixi, orzu-o‘yi muammolari, niyatlarini o‘rgansak bo‘ladi. Uchinchidan, o‘yin inson madaniyatining eng qadimgi ko‘rinishi, ko‘pgina ma’naviy soha (raqs, tomosha-teatr, musiqa, sport marosim kabi) larning chashmasi sifatida xizmat qilgan. To‘rtinchidan, o‘yinlar avlod-ajdodlarimizning sog‘lomlashtirish vositasi hisoblangan. Ota-bobolarimiz xalq o‘yinlari va musobaqalari yordamida aqlan raso, ruhan tetik, jismonan baquvvat bo‘lib kelgan. Sog‘lom avlodlarni shakllantirshda o‘yinlar asosiy omilga aylangan. Beshinchidan, o‘yinlar eng samarali tarbiya vositasi. Bolalar o‘yinlar orqali hayotga tayyorgarlik ko‘rgan, turmushdagi qiyinchiliklarni yengishni, mashq qilgan, ish va kurashda g‘alaba qilishni o‘rgangan. Oltinchidan, o‘yinlar ajdodlarimizning tajribasini o‘zida uyg‘unlishtiruvchi madaniy meros va zamondoshlarimizni, ayniqsa yosh avlodni aqliy, ruhiy va jismoniy barkamol bo‘lishiga xizmat qiluvchi bebaho manbadir. Demak, o‘yinlar – xalqning tabiiy va tarixiy extiyoji asosida shakllangan ajdodlar turmushi, mehnati, tajribasi, kurashi, yutuqlarini boshqa shaklda aks ettiradigan, ko‘pgina ma’naviy sohalar chashmasi, sog‘lom avlodni shakllantiruvchi tarbiya vositasi va zamondoshlarimizning jismoniy ruxiy, aqliy rivojlanishga hizmat qiluvchi muhim omildir. Mamlakatimizda o‘sib kelayotgan yosh avlodni tarbiyalash o‘smirlarning yuksak ma’naviy va jismoniy sifatlarini shakllanishida eng muhim vositalardan biri hisoblanadi. Ayniqsa, o‘yinlar maktabgacha yoshdagi va kichik maktab yoshidagi bolalarning jismoniy tarbiyasida katta o‘rin egallaydi, chunki bu o‘yinlar harakat malakalarining kompleks ravishda takomillashuviga, to‘g‘ri jismoniy rivojlanishiga, sog‘liqni mustahkamlash hamda saqlashni ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Umum ta’lim maktabini isloh qilish yosh avlod tarbiyasi yanada kuchaytirish, ularni jamoachilik, mehnatsevarlik va jamiyat oldidagi burchini his etish ruhida tarbiyalashdek g‘oyat muhim vazifalar bilan bog‘liqdir. Buning ma’nosi bolalarda maktabda o‘qiy boshlagan birinchi kundanoq mehnatga muhabbat, uyushqoqlik, ishchanlik va boshlagan ishni oxiriga yetkazish xusisyatlarini tarbiyalash demakdir. Buning uchun tarbiyaning barcha vositalaridan, xususan bolalarning sevimli mashg‘ulot harakatli o‘yinlardan foydal