ТЕОРЕТИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ УПРАВЛЕНИЯ ВОСПРОИЗВОДСТВЕННЫМ ПРОЦЕССОМ В СЕЛЬСКОМ ХОЗЯЙСТВЕ И ИНВЕСТИЦИИ В СЕЛЬСКОЕ ХОЗЯЙСТВО

Аннотация

This article aims to develop the theoretical basis of the management of the reproductive process in agriculture. The study of aspects of the reproductive process is especially relevant for agricultural production, because it is associated with factors beyond human control. Sustainable development of agriculture can be achieved through the organization of reproduction, which can be carried out using extensive or intensive methods. Agricultural investments increase agricultural productivity. Key words: management, agricultural sector, agriculture, reproduction, investment, growth, productivity, innovation. ТЕОРЕТИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ УПРАВЛЕНИЯ ВОСПРОИЗВОДСТВЕННЫМ ПРОЦЕССОМ В СЕЛЬСКОМ ХОЗЯЙСТВЕ И ИНВЕСТИЦИИ В СЕЛЬСКОЕ ХОЗЯЙСТВО 206 Аннотация. Целью данной статьи является разработка теоретических основ управления воспроизводственным процессом в сельском хозяйстве. Изучение аспектов репродуктивного процесса особенно актуально для сельскохозяйственного производства, поскольку оно связано с факторами, не зависящими от человека. Устойчивое развитие сельского хозяйства может быть достигнуто за счет организации воспроизводства, которое может осуществляться экстенсивными или интенсивными методами. Инвестиции в сельское хозяйство повышают производительность сельского хозяйства. Ключевые слова: менеджмент, аграрный сектор, сельское хозяйство, воспроизводство, инвестиции, рост, производительность, инновации. Kirish (Introduction) Qishloq xo’jaligida takror ishlab chiqarish shartli va tabiiy jarayonlar ishtirokida sodir bo’lganligi sababli, ekinlarni etishtirish va hayvonlarni parvarish qilishning texnologik sikli faoliyati tabiat tomonidan belgilangan vaqt oralig’ida yil davomida taqsimlanadi. Tabiiy omillar qishloq xo’jaligi ishlarining kalendar rejalarini sezilarli darajada moslashtiradi. Shuning uchun qishloq xo’jaligi ishlarini o’z vaqtida amalga oshirishni ta’minlash uchun ishlab chiqarish ritmini tabiat ritmiga moslashtirish kerak. Masalan, sanoatda texnologik operatsiyalarning o’z vaqtida bajarilmasligi ishlab chiqarishning kechikishiga ta’sir etsa, qishloq xo’jaligida bu uning tarkibiga kiritilgan ishchi kuchining to’g’ridan-to’g’ri sezilarli yo’qotishlariga olib keladi, korxonalarning unumdorligiga va takror ishlab chiqarishga ta’sir qiladi. Qishloq xo’jaligi mehnatining, shu jumladan qishloq xo’jaligi ishlab chiqarishining o’ziga xos xususiyatlari boshqa faoliyat sohalaridan farq qiladigan maxsus boshqaruv vositalarining mavjudligini taqozo etadi. “Qishloq xo’jaligi mahsulotlarini etishtirishda zarur agrotexnik tadbirlarni o’z vaqtida va sifatli amalga oshirish, agrar sektorda qishloq xo’jaligi texnikasiga bo’lgan talabni qondirish, qishloq xo’jaligi korxonalarini ma’nan va jismonan eskirgan texnikalar o’rniga zamonaviy va resurstejamkor texnikalar bilan ta’minlashni rag’batlantirish tizimini takomillashtirish” muhim. [1]. TADQIQOT NATIJALARI Respublikada qishloq xo‘jaligini rivojlantirish muhim tashkiliy-iqtisodiy o‘zgarishlar bilan parallel ravishda amalga oshirilmoqda, bu esa qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishining yangi turlari va agrobiznesni rivojlantirish, shuningdek, innovatsion texnologiyalarni keng qo‘llash uchun qulay shart-sharoitlar yaratmoqda. Qishloq xo‘jaligida innovatsion jarayonlarni joriy etish zarurati, eng avvalo, iqtisodiyotning asosiy muammosi – jamiyatning o‘sib 207 borayotgan ehtiyojlarini qondirish uchun cheklangan (ayniqsa, yer va suv) resurslaridan oqilona foydalanish bilan bog‘liq. Shu bilan birga, qishloq xo‘jaligini innovatsion rivojlantirishning birdek muhim sharti shundan iboratki, bugungi kunda globallashuv va jahon bozoridagi tub o‘zgarishlar sharoitida raqobat kuchayib bormoqda va innovatsiyalar raqobatning eng samarali vositasi bo‘lib, qanday qilib ular ishlab chiqarish tannarxining kamayishiga, hajmlarning ko'payishiga va qishloq xo'jaligi ishlab chiqarishi samaradorligining oshishiga olib keladi. Ko’pgina rivojlanayotgan mamlakatlarda chorvachilik nafaqat oziq-ovqat manbai bo’libgina qolmay, balki quvvat, transport, do’stlik, kiyim-kechak uchun tola, madaniy va diniy urf-odatlarni qo’llab-quvvatlash va kapitalni saqlashni ta’minlaydi (bu kichik fermerlarning barqarorligiga hissa qo’shadi). Chorvachilik tuproq unumdorligini oshirishga hissa qo’shadi, ekologik foyda keltiradi (zararkunandalar va begona o’tlarga qarshi kurash) va muhim daromad manbai, ayniqsa ayollar uchun, shuningdek, qishloq iqtisodiy rivojlanishida ko’pincha e’tibordan chetda qoladigan moliyaviy aktiv bo’lib xizmat qiladi. Kavsh qaytaruvchi chorva mollari (masalan, qoʻy, echki, qoramol) haydashga yaroqli boʻlmagan yerlarda yeb boʻlmaydigan past sifatli dagʻal ozuqalarni odam yeyishi mumkin boʻlgan ozuqaga aylantiradi. [2]. Umuman olganda, menejmentni faoliyat sohasi sifatida ob’ekt yoki tizimga uni o’zgartirish, uni mavjud holatida saqlash yoki yangi holatga o’tkazish maqsadida maqsadli ta’sir qilish harakati deb hisoblash mumkin. Buni individual ishlab chiqarish faoliyatini qo’shma ijtimoiy mehnatga aylantirish