ИНВЕСТИЦИИ В СЕЛЬСКОЕ ХОЗЯЙСТВО – ВАЖНОЕ УСЛОВИЕ МОДЕРНИЗАЦИИ СЕТИ

Аннотация

The article emphasizes that agricultural investments are the most important means of increasing agricultural productivity, reducing poverty and improving the well-being of low-income segments of the population. The article reveals the role and importance of private, foreign and state investments, analyzes the main factors of attracting investments in agriculture. It is emphasized that human capital and dynamic systems of agricultural innovations are crucial for the growth of investments in agriculture. Key words: investment, investment, agriculture, food, growth, productivity. ИНВЕСТИЦИИ В СЕЛЬСКОЕ ХОЗЯЙСТВО – ВАЖНОЕ УСЛОВИЕ МОДЕРНИЗАЦИИ СЕТИ Аннотация. В статье подчеркивается, что инвестиции в сельское хозяйство являются важнейшим средством повышения эффективности сельского хозяйства, а также сокращения бедности и улучшения благосостояния малообеспеченных слоев населения. В статье раскрывается роль и значение частных, иностранных и государственных инвестиций, анализируются основные факторы привлечения инвестиций в сельское хозяйство. Подчеркивается, что человеческий капитал и динамичные системы сельскохозяйственных инноваций имеют решающее значение для роста инвестиций в сельское хозяйство. Ключевые слова: инвестиции, инвестиции, сельское хозяйство, продовольствие, рост, производительность. 4 41 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Kirish (Introduction) Qishloq xo‘jaligi makro va mikro darajada uzoq muddatli investitsiyalar etishmasligi natijasida zarar ko‘rdi va zarar ko‘rishda davom etmoqda [1] (Jahon banki, 2007). Dunyodagi eng kambag’allar yashaydigan qishloq joylarida qishloq xo‘jaligiga sarmoya kiritish kambag`llikni kamaytirishning muhim va eng samarali strategiyasidir [2] (Jahon banki, 2008). Investitsiyalar hosildorlikni oshiradi, ishlab chiqarish, bozorda oziq-ovqat mavjudligini oshirish va narxlarni past darajada ushlab turishga yordam berish, qishloq va shahar iste'molchilari uchun oziq-ovqat xavfsizligi muammosini yumushatadi. Tahlil va natijalar. Oziq-ovqat va qishloq xo‘jaligi tashkiloti (FAO) ma'lumotlariga ko‘ra, qishloq xo‘jaligiga sarmoya kiritish Birlashgan Millatlar Tashkilotining (BMT) so‘nggi prognozlariga ko‘ra, ortib borayotgan talabni qondirish uchun qishloq xo‘jaligi 2050 yilga borib 2012 yilga qaraganda deyarli 50 foizga ko‘proq oziq-ovqat, ozuqa va bioyoqilg’i ishlab chiqarishi kerak bo‘ladi. Biroq, bir qator omillar, jumladan, iqlim o‘zgarishi tufayli o‘sish tabiiy resurslarga bo‘lgan bosim, qishloq xo‘jaligiga investitsiyalarning etarli emasligi va texnologiyadagi bo‘shliqlar, ishlab chiqarishning o‘sish sur'atlarini saqlab qolish o‘tmishdagiga qaraganda qiyinlashmoqda. Faqat innovatsiyalar va tezkor texnologik rivojlanishgina istiqbolda oziq-ovqat ehtiyojlarini barqaror tarzda qondirish imkoniyatlarini yarata oladi. Biroq bunga investitsiyalarni ko‘paytirish va davlat- xususiy sheriklikni rivojlantirish bo‘yicha samarali davlat siyosati orqaligina erishish mumkin, bu esa joriy ishlab chiqarish darajasini saqlab qolish, daromadlarni barqaror oshirish va kambag`llikni kamaytirish barcha imkoniyatlaridan foydalanishni talab qiladi. Hozirgi vaqtda past va o‘rta daromadli mamlakatlar qishloq xo‘jaligiga yuqori daromadli mamlakatlar kabi deyarli bir xil sarmoya kiritmoqda, bu har ikki guruh mamlakatlarida taxminan 190 milliard AQSh dollarni tashkil qiladi. 1991-2014 yillarda qishloq xo‘jaligiga investitsiyalar har xil sur’atlarda bo‘lsa-da, barcha mamlakat guruhlarida o‘sdi. Yuqori daromadli mamlakatlarda investitsiyalar taxminan 120 milliarddan 190 milliard AQSH dollariga oshdi, oʻrtacha yillik oʻsish surʼati taxminan 2%. boʻldi. Xitoyda investitsiyalar 10 milliard AQSh dollaridan 75 milliard AQSh dollariga o‘sdi, bu o‘sish sur'ati taxminan 9 foizni tashkil etdi, past va o‘rta daromadli mamlakatlarda qishloq xo‘jaligiga investitsiyalar 45 milliard AQSh dollaridan 115 milliard AQSh dollariga ko‘tarilib, taxminan 4 foizga o‘sdi. [3] (FAO, 2017). Qishloq xo‘jaligiga global sarmoya kiritishda past va o‘rta daromadli mamlakatlarning ustunligi bu sektor muhimroq ko‘rilayotganligini anglatmaydi. Qishloq xo‘jaligi kiritilayotgan investitsiyalar nuqtai nazaridan, O‘zbekistonda samarali natijalarga erishildi. Xususan, 2019-2022 yillarda mamlakatda jami kiritilgan investitsiyalr miqdoridan mos davrda qishloq xo‘jaligiga kiritilgan investitsiyalar 5,5 foyizdan 7,5 foizgacha, yoki 12 199,1 mlrd. so‘mdan 15 703,6 mlrd.so‘mga, y`ni 1,3 barobar oshgan. 1-rasm ma`lumotlaridan ko‘rinib turibdiki, korxona va tashkilotlar o‘z mablag`larini investitisiyaga ya`ni ishlab chiqarishni raqobatbardoshligini oshirishga, texnologiyalrni takomillashtirish, faoliyatini kengaytishni afzal ko‘rishgan. Natijada 1 165,00 mlrd.dan 6 739,90 mlrd. so‘mga oshirishga erishilgan. Yoki samarali moliyaviy natijalar mazkur imkoniyatni yaratgan. Tijorat banklari kreditlari ham 1,4 barobarga, 1,7 barobarga oshgan bo‘lsa, eng yuqori