МЕТОДЫ ОБУЧЕНИЯ НАСЕЛЕНИЯ ПРАВИЛЬНЫМ ДЕЙСТВИЯМ В ЧРЕЗВЫЧАЙНЫХ СИТУАЦИЯХ

Аннотация

This article focuses on the relevance of preparing the population to act in natural and man-made emergency situations in the current conditions, where the number and scale of natural and man-made emergency situations are increasing. Key words: emergencies, natural and man-made emergencies, population training, Ministry of Emergency Situations, civil protection. МЕТОДЫ ОБУЧЕНИЯ НАСЕЛЕНИЯ ПРАВИЛЬНЫМ ДЕЙСТВИЯМ В ЧРЕЗВЫЧАЙНЫХ СИТУАЦИЯХ Аннотация. В данной статье акцентируется внимание на актуальности подготовки населения к действиям в чрезвычайных ситуациях природного и техногенного характера в современных условиях, когда количество и масштабы чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера возрастают. Ключевые слова: чрезвычайные ситуации, чрезвычайные ситуации природного и техногенного характера, обучение населения, МЧС, гражданская защита. Ma’lumki, jamiyat taraqqiy etgani sari sanoat ob’ektlarining soni va qazilma boyliklarning o‘zlashtirish miqdori ortib boradi. Bu tabiiy va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlar soni ham ortib boraverishiga sababchi bo‘ladi. Bunday sharoitda aholini favqulodda vaziyatlarda harakat qilishga tayyorlash muhim ahamiyat kasb etadi. Yuqoridagilardan kelib chiqib, mavjud me’yoriy-huquqiy hujjatlar bilan aholining barcha qatlamlarini favqulodda vaziyatlarda harakat qilishga va fuqaro muhofazasi sohasida tayyorlash tartibi belgilab berilgan. Bunda aholini tayyorlashda asosiy vazifalar qilib quyidagilar belgilangan: davlat boshqaruvi organlari, mahalliy ijroiya hokimiyati organlari va boshqa tashkilotlar rahbarlari, ishchi va xizmatchilarining favqulodda vaziyatlarning oldini olish va bartaraf etish hamda fuqaro muhofazasi bo‘yicha bilimlarini izchil oshirib borish va ko‘nikmalarini hosil qilish; qutqaruv xizmatlari va qutqaruv tuzilmalari, shuningdek, fuqaro muhofazasi tuzilmalarini favqulodda vaziyatlarni bartaraf etishga tayyorlash; aholini, shu jumladan, ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatish sohasida band bo‘lmaganlarni, maktabgacha ta’lim muassasalari tarbiyalanuvchilari, umumiy o‘rta ta’lim 4 15 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ maktablari o‘quvchilari, o‘rta maxsus, professional va oliy ta’lim muassasalari talabalarini favqulodda vaziyatlarda muhofazalanish, jabrlanganlarga birinchi yordam ko‘rsatish, jamoaviy va shaxsiy himoya vositalaridan foydalanish qoidalari va usullariga o‘rgatish. Ushbu vazifalarni bajarish, ya’ni aholini favqulodda vaziyatlarda harakat qilishga va fuqaro muhofazasi sohasida tayyorlash tadbirlariga metodik rahbarlik qilish, ularni muvofiqlashtirish va nazorat qilish uchun mas’ul organ qilib O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi belgilangan bo‘lib, vazirlik tomonidan quyidagi ishlar amalga oshiriladi: • favqulodda vaziyatlar vazirligi aholini tayyorlash sohasida: • tashkiliy-metodik rahbarlikni amalga oshiradi, tadbirlarni muvofiqlashtiradi va nazorat qiladi; • tashkiliy ko‘rsatmalar va o‘quv dasturlarini ishlab chiqadi va kelishadi; • o‘quv mashqlari, mashg‘ulotlari va boshqa tadbirlarni tashkil etadi va o‘tkazadi; • zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy qiladi va keng foydalanilishini tashkil etadi; • tizimidagi aholini tayyorlashga ixtisoslashtirilgan muassasalarning tinglovchilar bilan jamlash rejalarini tegishli davr uchun shakllantiradi va tasdiqlash uchun O‘zbekiston Respublikasi Fuqaro muhofazasi boshlig‘iga kiritadi. Favqulodda vaziyatlar vazirligi tomonidan aholini tayyorlashning eng samarali usuli va oliy shakli deb o‘quv mashqlari e’tirof etilib keng miqyosda har xil toifadagi ob’ektlar, tashkilotlar va fuqarolarni jalb etgan holda o‘tkaziladigan o‘quv mashqlari tan olingan. Shu sababli joylarda kompleks o‘quv mashqlari, qo‘mondonlik-shtab o‘quv mashqlari, maxsus-taktik o‘quv mashqlari, ob’ekt o‘quv mashg‘ulotlari o‘tkazish belgilab qo‘yilgan. O‘tkazilib kelinayotgan bunday o‘quv mashqlariga Favqulodda vaziyatlar vazirligi tomonidan metodik yordam ko‘rsatib kelinmoqda. Aholini favqulodda vaziyatlarda harakat qilishga tayyorlashning ahamiyati katta ekanligi hisobga olinib Favqulodda vaziyatlar vazirligi tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi, Xalq ta’limi vazirligi va Maktabgacha ta’lim vazirliklari bilan kelishgan holda hayotiy faoliyat xavfsizligi va fuqaro muhofazasi yo‘nalishlaridagi o‘quv dasturlarini zamonaviy talablar asosida takomillashtirilib borilmoqda. Bundan tashqari Favqulodda vaziyatlar vazirligi Akademiyasi huzuridagi Fuqaro muhofazasi institutida har 3 yilda bir marta respublika va viloyat miqyosidagi tashkilotlar rahbarlari va mas’ul mutaxassislari, shuningdek, tumanlar va shaharlar hokimlari hamda ularning o‘rinbosarlarining malakalari oshirilib, qayta tayyorlanmoqda. Joylarda tashkil etilgan ”Hayot faoliyati xavfsizligi” o‘quv markazlarida 3 yilda bir marta tumanlar va shaharlar miqyosidagi tashkilotlar rahbarlari va mas’ul mutaxassislari, qu