ПСИХОЛОГИЧЕСКАЯ ПОДГОТОВКА НАСЕЛЕНИЯ К ЧРЕЗВЫЧАЙНЫМ СИТУАЦИЯМ.

Аннотация

The procedure for preparing all segments of the population for actions in emergency situations and in the field of civil protection, as well as the actions of heads of state administration bodies, local executive bodies and other organizations, workers and employees in the prevention and elimination of emergency situations and civil protection. There are also scientifically based sources on the psychological mechanisms of providing psychological support and correction to people in extreme situations as a direct witness, perpetrator or victim of an emergency. Keywords: Emergency, strategy, civil defense, organization, psychological protection, extreme situation, mental stress, stress, self-control, rescue, victim, communication, training, psychological counseling, dangerous situation, motivation. ПСИХОЛОГИЧЕСКАЯ ПОДГОТОВКА НАСЕЛЕНИЯ К ЧРЕЗВЫЧАЙНЫМ СИТУАЦИЯМ. Аннотация. Порядок подготовки всех слоев населения к действиям в чрезвычайных ситуациях и в сфере гражданской защиты, а также действия руководителей органов государственного управления, местных исполнительных органов и иных организаций, рабочих и служащих при предупреждении и ликвидации чрезвычайных ситуаций и гражданской защиты. Имеются также научно обоснованные источники о психологических механизмах оказания психологической поддержки и коррекции людям, находящимся в экстремальных ситуациях в качестве непосредственного свидетеля, виновника или жертвы чрезвычайной ситуации. Ключевые слова: Чрезвычайная ситуация, стратегия, гражданская оборона, организация, психологическая защита, экстремальная ситуация, психическое напряжение, 4 00 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ стресс, самоконтроль, спасение, пострадавший, общение, обучение, психологическое консультирование, опасная ситуация, мотивация. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 9-sentyabrdagi “Aholini favqulodda vaziyatlarda harakat qilishga va fuqaro muhofazasi sohasida tayyorlash tartibini takomillashtirish to‘g‘risida” 754-son Qarori qabul qilingan bo‘lib, aholining barcha qatlamlarini favqulodda vaziyatlarda harakat qilishga va fuqaro muhofazasi sohasida tayyorlash tartibi, shuningdek davlat boshqaruvi organlari, mahalliy ijroiya hokimiyati organlari va boshqa tashkilotlar rahbarlari, ishchi va xizmatchilarining favqulodda vaziyatlarning oldini olish va bartaraf etish hamda fuqaro muhofazasi bo‘yicha bilimlarini izchil oshirib borish va ko‘nikmalarini hosil qilish, aholini, shu jumladan, ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatish sohasida band bo‘lmaganlarni, maktabgacha ta’lim tashkilotlari tarbiyalanuvchilari, umumiy o‘rta ta’lim maktablari o‘quvchilari, o‘rta maxsus, professional va oliy ta’lim muassasalari talabalarini favqulodda vaziyatlarda muhofazalanish, jabrlanganlarga birinchi yordam ko‘rsatish, jamoaviy va shaxsiy himoya vositalaridan foydalanish qoidalari va usullariga o‘rgatish kabi bir qator chora- tadbirlar rejalashtirilgan bo‘lib, ushbu amalga oshiriladigan ishlarning asosiy mazmun-mohiyati aholini favqulodda vaziyatlarda harakat qilishga va fuqaro muhofazasi sohasida tayyorlash tadbirlariga metodik rahbarlik qilish, ularni muvofiqlashtirish va nazorat qilish ko‘zda tutilgan [1, 1-b]. Insonlar, favqulodda vaziyatga to’g’ridan-to‘g‘ri guvoh, sababchi yoki jabrlanuvchi sifatida ekstremal holatlarga uzviy bog‘liq bo‘ladi. Aynan shu sababli, odamlarning keskin holatlarga tushishiga javoban, ularda psixologik kechinmalarni yuz berishini inobatga olish zurur[ 2, 5-b]. Ekstremal vaziyatlarda psixologik zo‘riqishga tushib qolgan insonlarga psixologik yordam ko‘rsatishda juda muhim bir holatga e’tibor berish lozim: haqiqiy ofat, favqulodda vaziyatning ta’siri tugagandan so‘ng, sodir etilgan voqealarni anglab olish jarayonida boshlanadi. Aynan shu kategoriyadagi jabrlanuvchilar psixologik yordamga juda muhtoj bo‘ladilar. Ta’kidlash kerakki, jabrlanuvchi va ularning yaqinlariga psixologik yordam ko‘rsatishda ekstremal yo‘nalishdagi psixolog-mutaxassislar ish olib boradilar. Tushkunlikka tushib qolgan insonlarga atrofida sodir bo‘layotgan voqea hodisalarni anglab yetish qiyin kechadi, ushbu voqealarni anglab olmaganidan nima bo‘layotganini so‘zlab bera olmaydi. Jumladan, qutqaruvchilar bilan individual suhbat va konsul’tatsiya o’tkazilib boriladi. Qolaversa, qutqaruvchilar faoliyatida psixologik emotsional zo’riqishlarning oldini olish hamda ularni turli kutilmagan hodisalarga tayyor turishlari uchun psixologik ko‘mak berish bo‘limi psixologlari tomonidan trening hamda relaksatsiya trening-mashg‘ulotlari o‘tkazilib boriladi. Ish jarayonida turli psixokorreksion va terapevtik metodlardan foydalaniladi. Ushbu faoliyatning negizida asosan stress holatlarning oldini olish birinchi o‘rinda turadi. Bo‘lim mutaxassislari qutqaruvchilarning murakkab sharoitli faoliyatida nostandart holatlarga psixologik jihatdan tayyor turishlarini ta’minlashga harakat qiladilar. Odatda, kuchli psixologik defor