К содержанию
РецензированоRU2026

ПОКАЗАТЕЛЬОЦЕНКА ПОКАЗАТЕЛЕЙ ВЫХОДА ВОЛОКНА ИСХОДНЫХ МАТЕРИАЛОВ, ОТОБРАННЫХ ДЛЯ СОЗДАНИЯ СОЛЕУСТОЙЧИВЫХ СЕЛЕКЦИОННЫХ МАТЕРИАЛОВ, ОТНОСЯЩИХСЯ К ВИДУ G. HIRSUTUM L.

Mamedova Feruza Faxriddinovna · Kurbonov Abrorjon Yorkinovich · Djumayev Sanjar Shukurovich · Abdullayeva Mohigul Sheraliyevna (Paxta seleksiyasi, urug’chiligi, yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy tadqiqot instituti1,)

Современная наука и исследования · 2026

Аннотация

This article presents information on the fiber yield of source materials selected for the creation of salt-tolerant breeding materials related to the species G. hirsutum L. Among local varieties, the lowest rate observed for this trait was 37.2% in Bukhara-102, while the highest was 39.2% for variety S-6580. Among foreign samples and varieties, the lowest rate was 37.0% for the Karizma variety, and the highest rate observed was 41.2% for the China-56 and China-66 201 samples. For other varieties and samples, the indicator for this trait was noted to be in an intermediate state. Key words: G. hirsutum L., species, local variety, foreign varieties, sample, fiber yield, cotton plant, source material, salt tolerance. ПОКАЗАТЕЛЬОЦЕНКА ПОКАЗАТЕЛЕЙ ВЫХОДА ВОЛОКНА ИСХОДНЫХ МАТЕРИАЛОВ, ОТОБРАННЫХ ДЛЯ СОЗДАНИЯ СОЛЕУСТОЙЧИВЫХ СЕЛЕКЦИОННЫХ МАТЕРИАЛОВ, ОТНОСЯЩИХСЯ К ВИДУ G. HIRSUTUM L. Аннотация. В данный статье представлены информации о выходе волокна исходных материалов, отобранных для создания солеустойчивых селекционных материалов, относящихся к виду G. hirsutum L. Самый низкий показатель среди местных сортов по этому признаку - 37,2% -составил у Бухары-102, а самый высокий - 39,2%- у сорта С-6580. Среди зарубежных образцов и сортов самый низкий показатель составил 37,0% у сорта Каризма, а самый высокий показатель - 41,2% наблюдался у образцов Китая-56 и Китая-66. У остальных сортов и образцов отмечено, что показатель по этому признаку находился в промежуточном состоянии. Ключевое слова: G. hirsutum L., вид, местный сорт, зарубежные сорта, образец, выход волокна, хлопчатник, исходный материал, солеустойчивость. Kirish. Maʼlumki gʼoʼza oʼsimligi asosan tolasi uchun yetishtiriladi, shu sababli tola sifati, tola chiqimini yaxshilash boʼyicha olib borilgan seleksiya ishlari ishlab chiqarishning toʼqimachilik sanoati uchun muhim ahamiyat kasb etadi. Tola chiqimi nazariy belgi hisoblanib, tola vaznining paxta xom-ashyosi vazniga nisbati tushuniladi va foizda ifodalanadi. Tola chiqimi urugʼdagi tolalarning miqdori va vazniga bogʼliq boʼladi. Gʼoʼzaning turli shakllarida tola chiqimi 12-15 foizdan 43-44 foizgacha boʼlishi mumkin. Tolaning uzunligi esa tur va tur xillarida irsiy potentsial hamda yetishtirish sharoitidan kelib chiqqan holda 10 mm dan 50-55 mm gacha boʼlishi mumkin. Eng kalta tola gʼoʼzaning yovvoyi turlarida, eng uzun tola esa G.barbadense L. Turining Si-Аylend tipidagi namunalarda uchraydi [5; 81 b.]. Tola gʼoʼzaning asosiy mahsuloti boʼlganligi uchun, uning miqdorini oshirish katta amaliy ahamiyatga ega. Shu sababli, tola chiqimining qay tarzda irsiylanishi ustida koʼplab chet el hamda mamlakatimiz olimlari ilmiy izlanishlar olib borgan. Tola chiqimining irsiylanishini olimlarning koʼpchiligi [2; S. 27-28., 4; 30-32., 3; 50-55 s., 1; 40-45 s.] turichi uzoq chatishtirish, navlararo chatishtirish, shuningdek, turlararo chatishtirishlar asosida olingan duragaylarda oʼrganishga harakat qilganlar. Bizning tadqiqotlarimiz ham mahalliy 202 va xorij navlarini juft duragaylash asosida sho’rga bardoshli bo’lgan qimmatli xojalik belgilari yuqori seleksion ashyo yaratishga qaratilgan. Tadqiqot obyektlari va uslubi. Tadqiqotlar 2023 yilda PSUYAITI ning “G’o’za biotexnologiyasi” laboratoriyada olib borildi. Tadqiqot obyekti sifatida sho’rga bardoshli va qimmatli xo’jalik belgilari yuqori bo’lgan mahalliy Guliston, C-6580, Buxoro-102, C-6575, C- 8290 va Porloq-4 navlari hamda Ignabargli, Nihal, O’zaltin, Xitoy-44, Xitoy-56, Xinlu 2 Hong N47, Carisma, Xitoy-66, Lidia, Xitoy 65, ADNS-1 kabi xorij nav va namunalaridan foydalanildi. Tadqiqotlarda agrotexnik tadbirlar O'zPITI da ishlab chiqilib tasdiqlangan agrotexnik tadbirlar doirasida olib borildi. Natijalarning sonli ko'rsatkichlari B.A.Dospexov ilmiy ishlarida keltirilgan [6; 351-b.] uslubda statistik ishlovdan o'tkazildi. Tajribada foydalanilgan boshlang'ich ashyolar o'zlarining kelib chiqishi, belgilari va irsiy tarkibi bilan xarakterlanadilar. Shuning uchun ham ular yordamida yaratilayotgan va o'rganilayotgan duragaylar nafaqat nazariy balki amaliy seleksiyaning ishlab chiqarishga va tekstil sanoati talablariga mos g'o'zaning yuqori tola chiqimli, irsiyati boyitilgan navlar yaratilishi bilan ham bog'liq bo’lib, 1-jadvalda ushbu mahalliy va xorij nav va namunalaring duragaylash sxemasi keltirilgan. 1-jadval Guliston С-6580 С-6575 Buxoro- Porloq-4 C-8290 Navlar ♀ 102 Xorij namunalari Ignabargli + + + + + + Nihal + + + + + + O’zaltin + + + + + + ADNS-1 + + + + + + Xitoy-44 + + + + + + Xitoy-56 + + + + + + Xinlu 2 Hong N47 + + + + + + Xitoy-66 + + + + + + Xitoy 65 + + + + + + Lidia + + + + + + Carisma + + + + + + 203 Juft duragaylash sxemasi. Tadqiqot natijalari. Olib borilgan tadqiqot natijalariga ko’ra, 2023 yilda mahalliy va xorij nav va namunalarining urug’lari dala sharoitida ekildi. Fenologik kuzatuvlar va laboratoriya tahlillari asosida morfobiologik va qimmatli xo’jalik belgilari tahlil qilinib, juft duragaylash asosida chatishtirish ishlari olib borildi. Har bir o

Доказательный фрагмент

«This article presents information on the fiber yield of source materials selected for the creation of salt-tolerant breeding materials related to the species G.»

Образец извлечения

Демо-превью

This article presents information on the fiber yield of source materials selected for the creation of salt-tolerant breeding materials related to the species G. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
G. hirsutum L, species, local variety, foreign varieties, sample, fiber yield, вид, G. hirsutum L., boshlang’ish ashyo, солеустойчивость., местный сорт, tola chiqimi, g’o’za, зарубежные сорта, G.hirsutum L., mahalliy nav, хлопчатник, source material, cotton plant, tur, namuna, sho’rga bardoshlilik., xorij navlari, salt tolerance., образец, выход волокна, исходный материал
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники