Клинические признаки лигулеза рыб

Аннотация

Summary В данной статье описаны клинические признаки, се- This article describes the clinical signs, seasonal dynamics, зонная динамика, патологические изменения, а также pathological changes, as well as the results of laboratory studies результаты лабораторных исследований в рыбоводных in fish ponds in some areas of the Samarkand region. прудах некоторых районов Самаркандской области. Калит сўзлар: балиц, касаллик, лигулёз, цистода, кўзгатувчи, Ligulidae, плероцеркоид, балицчилик, сув ҳавза. Мавзунинг долзарблиги. Балиқ касалликларини шишган, озиқланишдан тўхтайди, кучли ориқлаб кетади, олдини олиш ва даволаш чора-тадбирларини ишлаб соғлом балиқларга нисбатан 20-50% га оғирлиги камаяди. чиқиш бугунги кунда долзарб масала ҳисобланади. Ремнецлар балиқлар қорин бўшлиғида жойлашиб, ўлчами Шу сабабдан балиқчилик хўжаликларида лигулёз катталашиб, ички органлар (айниқса жигар, сузгич касаллигини клиник белгиларини ўрганиш асо- сий пуфаги ва жинсий безлар) ни қаттиқ сиқиб қўяди ва мақсад қилиб қўйилди. Лигулидозлар деярли барча уларнинг функци- ясини бузади. Бу эса ўз навбатида, балиқчилик хўжаликларида кенг тарқалган бўлиб, кўпроқ жинсий безлар- нинг атрофиясига олиб келади, оқибатда табиий сув хавзалари: дарёлар, сув омборлари, кўллар ва паразитар кастрацияга сабаб бўлади. Паразитларнинг ҳовузларда учрайди Одатда балиқларнинг ремнецлар механик таъсиридан ташқари, балиқ организмига билан оммавий зарарлани- ши сув ҳавзаларида рўй беради ўзларининг модда алмашинуви маҳсулотларини ажратиб, ва бу эса ўз навба- тида балиқларнинг кўплаб қирилиб инток- сикацияга сабаб бўлади. Алоҳида органлар фаоли- кетишига сабаб бўлади. Лигулёз - бу балиқларнинг ятини ва умумий моддалар алмашинувини бузади. цестодоз ясси чувалчанглар типи Cestoda синфига Касалланган балиқлар ноодатий ҳаракатлар қила Ligulidae оиласи- га мансуб Ligula intestinalis инвазион бошлайди. Шунинг учун ҳам баликдар лигулёзи баъ- зан личинкаси - плероцеркоид бўлиб, асосан карп турдаги “балиқлар қутуриши” деб ҳам аталади. Лигулёз балиқларнинг қорин бўшлиғида паразитлик қилади, ички касаллигига ташхис клиник белгилари ва балиқларни органлар- нинг атрофияси, пуштсизлик, айрим пайтларда ёриб кўрганда, уларнинг қорин бўшлиғида плероцер- эса қорин деворининг ёрилиши ва балиқларнинг нобуд коидларни топиш орқали қўйилади. бўлишига олиб келади. Қўзғатувчининг жинсий вояга Тадкиқот материаллари ва услублари. етган шакли турли балиқхўр паррандаларнинг ича- Пастдарғом, Каттақўрғон, Пайариқ, Окдарё ту- кларида паразитлик қилади. Личинкалар йирик тасма- манлари балиқчилик хўжаликларида тадқиқотлар олиб симон шаклда бўлиб, узунлиги 3-120 см ва эни 0.5-1.7 см. бордик. Унга кўра ушбу туманларга карашли балиқчилик Личинкалар танасининг ташқи томони бўғимларга хўжалик эгалари билан биргаликда балиқ сув ҳавзалари бўлинганлиги сезилмайди, аммо ички метамерия аниқ эпизоотик ҳолатини ўрганиб, балиқлар билинади. Танасининг олд қисми юмалоқлашга бўлиб, бўйинчаси аниқ эмас. Касалланган балиқлар қорни 1-расм. 2-расм. 3-расм. 4-расм. 24 #04 (173) 2022 VETERINARIYA ПАРАЗИТАР КАСАЛЛИКЛАР MEDITSINASI орасида касаллик учраш-учрамаслиги тўғрисидаги лумотларига, клиник анамнез маълумотларни олдик. Пайариқ тумани- даги белгиларига, паталого- “Жиянбек” балиқчилик фермер хўжалигида балиқларда анатомик ўзгаришлар касалланиш яъни балиқларнинг кам хара- катлиги, кўпрок ҳамда лаборатория тек- соҳилларда сузиб қолиши, қамишлар кўп жойларда туриб ширув тадқиқотлари қолиши, балиқларнинг қорин бўшлиқларида шиш пайдо асосида амалга оширил- бўлиб, ўлим холатлари ку- затилаётганлиги аниқланди. ди. Ушбу анамнез маълумотларга кўра ҳамда балиқ Бундан ташқари, касалликларинннг мавсумий динамикасига асосла- ниб, балиқлар лигулёзини 2-расм. Балик^арнинг ли- бирламчи паразитар лигулёз деб гумон қилинди. олдини олиш ва гулёзини кўзгатувчилари Балиқчилик сув ҳавзасидан 5 дона касалланган ок амур ва профилактик чора-тадбир Ligula untestinalis карп турдаги (оғирлиги 650-700 г бўлган) балиқлар кўриш мақсадида лигула (оргинал) танлаб олинди. плероцеркоидларини Олинган балиқ намуналарини ВИТИнинг парран- да, ташувчи май- да қисқичбақачаларни йўқотиш, ёз қуён, балиқ ва асалари касалликларини ўрганиш мавсумида ҳавзани қуритиш, ҳамма нам ерлар, чуқурлар, лабораториясида текширилди. Олинган намуналарни ҳавза туби юза- сининингТ гектарига 30 центнер текшириш давомида фиксациялаш учун тоза стерил сўндирилмаган оҳак ва мис купороси 0,1% эритмаси тахта, скалпел, қайчи, қисқич ва кювета ишлатилди. солиниб, дезинфекция қилиниши лозим. Балиқ овловчи Авваламбор балиқлар териси шиллиқ қисми спирт билан қушлар сув юзасига чиқиб турган дағал ўсимликларга тозаланди. Балиқлар ташқи тарафдан шикаст- қўнмаслиги учун улар ўриб олиниши, баҳор ойи охирлари ланмаганлиги, терининг бутунлиги бузилмаган, ҳиди, куз ойининг бошланишида ҳафтада 2 марта 5% ли ош тузи ранги ўзига хос, фақат жабрасида оқариш ҳолати ва қорин эритмаси билан 5-8 дақиқагача ванна усулини қўллаш қисмида шиш ҳолатлари борлиги кузатилди. Балиқларни каби тавсиялар берилди. скал