ЗЕМЛЕТРЯСЕНИЕ, ПРИЧИНЫ ЗЕМЛЕТРЯСЕНИЯ.

Аннотация

In this article, the author's theoretical and general opinions about chemical state assessment, analysis methods and determination of REM in industrial facilities, signs of air stagnation level in chemical state assessment are presented. The article is intended for the requirements of labor protection and technical safety directions, labor protection and safety specialists, and general readers. Key words and phrases: "Chemical state, assessment of chemical state, safety, KTZM, isotherm, convection, industrial enterprises, aggressive substances" ОЦЕНКА И АНАЛИЗ ХИМИЧЕСКОГО СОСТОЯНИЯ Аннотация. В статье изложены теоретические и общие взгляды автора об оценке химического состояния, методах анализа и определения РЗМ в промышленных объектах, признаках уровня застоя воздуха при оценке химического состояния. Статья предназначена для требований направлений охраны труда и технической безопасности, специалистов по охране труда и технике безопасности, а также широкого круга читателей. Ключевые слова и фразы: «Химическое состояние, оценка химического состояния, безопасность, КТЗМ, изотерма, конвекция, промышленные предприятия, агрессивные вещества». Kirish. Kimyoviy holat deb- dushman tomonidan kimyoviy qurollar ishlatilganda, yoki kimyoviy obyektlarda halokat yuz berganda atrof-muhitga kuchli ta’sir etuvchi zaharli moddalar (KTZM) tarqalganligi natijasida hosil bo‘lgan sharoitga aytiladi. Kimyoviy holatni baholash deganda – kuchli ta’sir etuvchi zaharli moddalarni odamlarga, hayvonlarga, suv va boshqa obyektlarga ta’sir etish darajasini aniqlash hamda kimyoviy hujum yoki ishlab chiqarish tarmoqlaridagi falokat oqibatlarini tugatish uchun eng maqbul uslubni tanlash tushuniladi. 4 55 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Tadqiqot metodlari. Tadqiqot jarayonida ilmiy va o‘quv-uslubiy adabiyotlar tahlili, pedagogik-tarixiy kuzatuv, umumlashtirish, metodlaridan foydalanildi. Tadqiqot natijalari va muhokamalar. Kimyoviy holatni baxolashda bashorat usuli bo‘yicha zaxarlangan xavoning tarqalishi uchun qulay bo‘lgan sharoitda (inversiya, shamol tezligi 1m|s. da) ob’ektdagi barcha KTZM zaxiralarining tashqariga chiqib ketishi (to‘qilish) oqibatlarini o‘rganish orqali aniqlanadi. Kimyoviy holatni baholashda quyidagi ma’lumotlarga tayaniladi: • zaharli moddalarning turi va uning ishlatilgan vaqti; • zaharli moddaning ishlatilish vositasi; • zaharli moddaning ishlatilgan joyi; • Shamolning tezligi va yo’naliShi; • havo va yerning harorati; • kimyoviy shikastlanishning miqyosi va tavsifini aniqlash; • havoning turg’unlik darajasi (inversiya, izoteriya va konveksiya); • fuqarolarning himoyalanish darajasi. Kimyoviy holatni baholashda havoning turg’unlik darajasini bilish muhim ahamiyatga ega, chunki aynan havoning holatiga ko’ra kimyoviy shikastlanish hududining miqyosi, hamda talofotlanish hajmi sarhisob qilinadi. Havoning vertikal turg’unligi uchta darajaga bo’linadi: inversiya, izotermiya va konveksiya (1-rasm). 1-rasm Ob-havo ma’lumotlariga ko’ra havoning vertikal turg’unlik darajasini baholash Shamol Kechqurun Kunduzi tezligi, m/s Ochiq Yarim ochiq Bulutli Ochiq Yarim ochiq Bulutli 0,5 Inversiya Konveksiya 0,6…2 2,1…4 Izotermiy Izotermiya 4 dan a yuqori Izotermiya odatda kechqurungi vaqtlarda qo’yosh botiShiga taxminan 1 soatlar qolganda vujudga keladi va qo’yiSh botgandan 1 soatlardan keyin u parchalanib ketadi. Inversiyada havoning pastki qatlami yuqori qatlamidan sovuqroq bo’ladi hamda bu holat zaharlangan havoning balandlikka tarqaliShiga qarShilik ko’rsatadi va zaharlangan havo uzoqroq vaqt saqlaniShiga qulay Sharoit yaratib beradi. Izotermiya - havoning muvozanatini barqarorligi bilan tavsiflanadi. U ko’proq bulutli havoga xos, lekin inversiyadan konveksiyaga (ertalabki vaqtlarda) va aksincha (kechqurungi vaqtlarda) o’tiSh soatlari ham vujudga keliShi mumkin. Konveksiya odatda, quyosh chiqiShidan 2 soat keyin hosil bo’ladi va quyosh botiShidan 2-2,5 soat oldin buziladi. Bu ko’proq yozgi ochiq kunlarda kuzatiladi. Konveksiyada havoning pastki qatlamlari yuqoridagilaridan ko’ra ancha issiq bo’ladi va bunday holat zaharlangan havoning tez tarqaliShiga, oqibatda zaharlanish ta’sirining kamayiShiga olib keladi. SHuning uchun havo ochiq, quyosh chiqib turgan vaqtda zararlangan bulutlarni xavfli 4 56 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ konsentratsiyada tarqaliSh chuqurligi ikki marta kamayadi, inversiya holatlarida (havo oqimi yer yuzasi bo’ylab harakat qilayotgan vaqtda) zaharlovchi moddadan zararlangan bulutlar xavfli konsentratsiyasini tarqaliSh chuqurligi 1,5-2 marta ortadi, u taxminan 50 kmni tashkil qilishi mumkin. Kimyo zavodlari joylashgan Shaharlardagi ba’zi-bir KTZM larning fuqarolarga bo‘ladigan xavfi Shahar Obyekt KTZM ZaharlaniShi mumkin bo‘lgan mintaqadagi odamlar soni Navoiy Navoiy azot I.Ch.B. ammiak, xlor 99250 Samarqand Mine