ПРАКТИЧЕСКАЯ СИТУАЦИЯ РАЗВИТИЯ УПРАВЛЕНЧЕСКИХ КОМПЕТЕНЦИЙ БУДУЩИХ ПЕДАГОГОВ В КРЕДИТНО-МОДУЛЬНОЙ СИСТЕМЕ

Аннотация

This article analyzes the development of communicative competence of future teachers in the process of continuous pedagogical practice, the main communicative problems encountered during practice and ways to overcome them. Recommendations are given on establishing effective communication with students, the pedagogical team and parents, cooperation with experienced teachers, the use of innovative pedagogical approaches and the development ofeffective communication strategies. Keywords: pedagogical practice, communicative competence, pedagogical education, cooperation,education system, pedagogical team, work with parents. Zamonaviy ta’lim tizimi taraqqiyotining yangi bosqichida pedagogika oliy o‘quv yurtlari oldida 908 turgan muhim vazifalardan biri, bu bo‘lajak o‘qituvchilarni kasbiy tayyorlash jarayonini takomillashtirish, o‘z faoliyatini professional tarzda amalga oshirishga qodir bo‘lgan intellektual, yuqori malakali kadrlarni yetishtirish, yetuk mutaxassislarni jamiyatga tarbiyalab berishdan iboratdir. Bugungi kunda ta’lim jarayonining samaradorligini oshirish nafaqat nazariy bilimlarni, Originalarticle ISSN:3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 8,issue1,Iyun 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAKIndex bazalari : research gate, research bib. Qo’shimchaindex bazalari:zenodo,open aire. googlescholar. balki amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish ham dolzarb ahamiyat kasb etadi. Shu nuqtayi nazardan, uzluksiz pedagogik jarayon bo‘lajak o‘qituvchilarning kasbiy mahoratini oshirish, ularning o‘qituvchilik faoliyatiga tayyorgarligini kuchaytirish va ta’lim jarayonida yuzaga keladigan real sharoitlarda mustaqil ishlashqobiliyatini rivojlantirishdamuhim rol o‘ynaydi. Pedagogika ta’lim sohasi talabalarining malakaviy pedagogik amaliyotini tashkil etish tartibi to‘g‘risidagi Nizom “Oliy ta’lim muassasalarida ta’lim sifatini oshirish va ularning mamlakatda amalga oshirilayotgan keng qamrovli islohotlarda faol ishtirokini ta’minlash bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida” 2018-yil 5-iyundagi PQ-3775-son qarorlariga muvofiq oliy ta’lim muassasalari bakalavriat ta’lim yo‘nalishlari sinov-tajriba asosida malakaviy pedagogik amaliyotinio‘tash tartibini belgilaydi[2]. Pedagogik amaliyot bo‘lajak o‘qituvchilarni kasbiy shakllantirishda muhim bosqich hisoblanib, maktab o‘quvchilari bilan o‘quv va sinfdan tashqari ishlarni olib borishda kasbiy va pedagogik ko‘nikmalarni shakllantirish hamda oliy ta’limdagi nazariy fanlarni maktab ishi bilan aloqadorligini ta’minlash, o‘quvchilarning o‘qish jarayonida olgan bilimlarini kengaytirish, mustahkamlash va tekshirish, o‘qituvchining malaka tavsiflari talablaridan kelib chiqqan holda fan o‘qituvchisi va sinf rahbari sifatida pedagogik ishlarni olib borishda asosiy kasbiy-pedagogik ko‘nikmalarni shakllantirish, maktab o‘quvchilarini ta’lim va tarbiyalashning dolzarb masalalarini o‘rganishga talabalarning qiziqishini rivojlantirish, institut bitiruvchilarini o‘qituvchilik vazifalarini ijodiy amalga oshirishga tayyorlash kabi vazifalar ham aynan pedagogik amaliyot davomida bajariladi. Ayniqsa, bo‘lajak o‘qituvchilarda pedagogik kompetensiyalarni rivojlantirish pedagogik amaliyotning ajralmas qismibo‘lib, o‘qituvchilarning o‘quvchilar, ota-onalar va maktab jamoasi bilan samarali muloqot olib borish malakasini oshirishga xizmat qiladi. Kommunikativ kompetensiya – muloqot vositalaridan turli vaziyatlarda foydalana bilish ko‘nikmasi bo‘lib, uning tuzilishi ancha murakkab, ko‘p darajali va ko‘p faktorli xususiyatga ega. Biz faqat uning pedagogik jarayon bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan, amaliy jihatdan eng ko‘p talab qilinadigan va ilmiy-pedagogik adabiyotlarda chuqur o‘rganilgan tarkibiy qismlariga to‘xtalamiz. Kommunikativ kompetensiyaning asosiy tarkibiy qismlarini ochib beramiz: Birinchi komponent – bu kelajakdagi o‘qituvchining qadr-qimmatga bo‘lgan o‘z-o‘zini tutishi. Kommunikativ kompetensiyaning ikkinchi komponenti – bu matn va nutqni tahlil qilish, savollar berish, ularga javob berish, dialog va monolog o‘tkazish, o‘z nuqtayi nazaringizni himoya qilish, nuqtayi nazardan mulohaza yuritish imkonini beradigan bilim, ko‘nikma va malakalarning integral kompleksidir. Kommunikativ kompetensiyaning uchinchi komponenti – bu muomala madaniyati, bu turli xil aloqa vaziyatlarida yetarli xulq-atvorga oid bilim, ko‘nikma va malakalar tizimidir[3]. Pedagogik kompetensiya pedagoglarning o‘quvchilar, ota-onalar, hamkasblar va ta’lim 909 muassasasidagi boshqa mutaxassislar bilan samarali hamkorlik qilish imkoniyatlarini kengaytiradi. Originalarticle ISSN:3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 8,issue1,Iyun 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAKIndex bazalari : research gate, research bib. Qo’shimchaindex bazalari:zenodo,open aire. googlescholar. Uzluksiz pedagogik jarayon davomida bo‘lajak o‘qituvchilarda uchraydigan asosiy kommunikativmuammolar: - Amaliyotchilar tajribali o‘qituvchilarbilan faol muloqotjarayonid