ЗНАЧЕНИЕ ИЗУЧЕНИЯ НАУКИ ПСИХОЛОГИИ МОЛОДЕЖИ В УЛУЧШЕНИИ ЖИЗНИ ЛЮДЕЙ

Аннотация

This article provides general information about the role of psychology in people's lives, the history of its origin and development, its branches, and the psychology of young people. Key words: Psychology, psychology, research methods of psychology, psychology of youth. ЗНАЧЕНИЕ ИЗУЧЕНИЯ НАУКИ ПСИХОЛОГИИ МОЛОДЕЖИ В УЛУЧШЕНИИ ЖИЗНИ ЛЮДЕЙ Аннотация. В статье представлены общие сведения о роли психологии в жизни людей, истории ее зарождения и развития, ее отраслях, психологии молодежи. Ключевые слова: Психология, психика, методы исследования психологии, психология молодежи. O`zbekiston Respublikasining kadrlari oldiga qo`yilayotgan eng muhim vazifalardan biri- malakali mutaxassislar sifatida o`zligini, o`z qobilyatlari, individualligi, shaxsiy fazilat hamda xislatlarini bilgan holda atrofdagilar mehnatini oqilona tashkil etish va ijtimoiy foydali mehnatning barcha sohalarida iqtidorli kasb sohasi sifatida faoliyat ko`rsatishidir. Bu o`rinda inson ruhiyati qonuniyatlarini o`rganuvchi psixologiya fanining o`rni kattadir. Psixologiya so`zining lug`aviy ma`nosi grekcha psyuxe-jon, ruh, logos- fan, ta`limot degan ma`nolarni bildiradi. Psixologiya fan sifatida psixik faktlar, ularning qonuniyatlariva mexanizmlarini o`rganadi. Psixologiya asosan psixikani keng doirada tadqiq qiladi. Shunga ko`ra psixikaning yuzaga keltiruvchi asosiy psixik faoliyatlari ko`rsatilgan. Aynan psixik faoliyatlar quyidagi jarayonlarni o`z ichiga oladi:  Bilish faoliyatlari : diqqat, nutq, faoliyat ;  Bilish jarayonlari : sezgi, idrok, xotira, xayol, tafakkur ;  Shaxsning hissiy , irodaviy sohasi: - hissiyot, iroda;  Shaxsning individual psixologik xususiyatlari: temperament, xarakter, qobiliyat.[1.7] M.G.Davletshin fikricha psixika deganda – oliy darajadagi materiyaning (miyaning)xususiyati tushunilib, ob`ektiv borliqni aks ettirilishida namoyon bo`ladi, sub`ekt faoliyatini ma`lum maqsad 6 76 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ asosida yo`naltiradi hamda xulq-atvor negizida shakllanadi. Professor V.M.Karimova fikricha psixika – inson ruhiyatining shunday holatiki, u tashqi anglashimizni ta`minlaydi. Psixikaning paydo bo`lishining asosiy shakllari va ularning o`zaro bog`liqligi 1. Jarayonlar 2.Holatlar 3.Shaxs xususiyatlari 4.Hissiy- irodaviy Bilish jarayonlari Sezgi. Idrok .Xotira .Xayol.Tafakkur. Nutq.Diqqat Holatlar Qiziqish . Ishonuvchanlik.Kayfiyat. Shubhalanuvchanlik.Apatiya.Tushkunlik Shaxs xususiyatlari Yo`nalganlik.Temperament.Xarakter.Qobiliyat Hissiy – irodaviy Hissiyot. Iroda Psixologiyaning fan sifatida yuzaga kelish bosqichlari quyidagi jadvalda o`z aksini topgan: 6 77 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Geraklit, Demokrit, Aflotun, Arastularning ta`limotlari keeyigi asrlarda psixologik g`oyalarni rivojlanishida tayanch nuqta bo`lib hisoblanadi. O`zbekiston oliy maktablarida psixologiya o`quv fani sifatida1928 yildan boshlab o`qitilib kelinmoqda. ( Xuddi shu davrda L.S.Vigotskiy O`rta Osiyoda, O`zbekistonda ommaviy ma`ruzalar o`qilganligi mazkur jarayonni trzlashtirgan asosiy omil bo`lganligiga hech shak- shubha yo`q. Psixologiya fanining ijtimoiy hayotda nufuzi har soniya sayin ortib bormoqda. Shu tufayli pedagogik ta`lim muassasalarida uni o`qitish yo`lga qo`yila boshlandi. Mazkur soh abo`yicha yuqori malakali mutaxasislar tayyorlash maqsadida Orta Osiyo Davlat Universitetida 1938 yilda (hozir Milliy Universitet) logika va psixologiya bo`lini ochildi. 1950-yillarning 2-yarmidan boshlab pedogogika institutlarida va bilim yurtlarida psixologiya bo`limlari ochildi. Ayniqsa qisqa muddatli 15 va 9 oylik ommaviy psixologlar tayyorlash kurslarining ommaviylashuvi psixolog- mutaxasislarga nisbatan ehtiyojning kuchayganligini bildiradi.[2.8] Psixologiyaning boshqa fanlarr bilan bog`liqligi: Psixologiya fani zamonaviy ta`limotga asoslangan holda inson shaxsining tarkib topishini 3 ta omilning ta`siriga bog`liqligini dalillar asosida izohlab berdi. Ulardan;  Inson tug`ilib voyaga yetadigan tashqi ijtimoiy muhitning ta`siri;  Odamga uzoq muddat davomida muntazam tarzda beriladigan ta`lim-tarbiyaning ta`siri; 6 78 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ  Odamga tug`ma ravishda, tayyor holda beriladigan nasliy xususiyatlarning ta`siridir. Ma`lumki, har bir odam o`ziga xos, boshqalarda aynan takrorlanmaydigan ijtimoiy muxitda, aniq ijtimoiy munosabatlarda, ya`ni oila, jamoa va jamiyatda odamlar orasida yashab ulg`ayadi, shakllanadi. [3.15] D.B. Elqonin yosh davrlarini quyidagi bosqichlarga ajratadi: 1. Go`daklik davri- tug`ilgandan 1 yoshgacha – yetakchi faoliyat bevosita emotsional muloqot; 2. Ilk bolalik davri- 1 yoshdan 3 yoshgacha – yetakchi faoliyat – predmetlar bilan nozik harakatlar qilish; 3. Maktabgacha davr – 3 yoshdan 7 yoshgacha – rolli o`yin