ПЕРИОДЫ ПРОИЗВОДСТВЕННОГО ОБУЧЕНИЯ. ПЕРИОД ЗАРОЖДЕНИЯ, ПОДГОТОВКИ, ПРИОБРЕТЕНИЯ И ЗАВЕРШЕНИЯ ПРОФЕССИИ

Аннотация

This article provides complete information about the periods of industrial education and the initial, preparatory, mastery of the profession, and final periods. Key words and phrases: Information, education, pedagogical activity, principle of pedagogy, pedagogical experience, step-by-step teaching, educational cycles, working model, educational system, subject system of education, principle. ПЕРИОДЫ ПРОИЗВОДСТВЕННОГО ОБУЧЕНИЯ. ПЕРИОД ЗАРОЖДЕНИЯ, ПОДГОТОВКИ, ПРИОБРЕТЕНИЯ И ЗАВЕРШЕНИЯ ПРОФЕССИИ Аннотация. В статье представлена полная информация о периодах производственного обучения, а также о начальном, подготовительном, профессиональном освоении и заключительном периодах. Ключевые слова и фразы: Информация, образование, педагогическая деятельность, принцип педагогики, педагогический опыт, поэтапное обучение, образовательные циклы, действующая модель, система образования, предметная система обучения, принцип. “Тарбия санъати – деярли ҳаммага таниш ва тушунарли, баъзиларга эса, ҳатто осон туюлиш хусусиятига эга, у қанчалар тушунарли ва осон туюлса, ўша инсон у билан назарий ва амалий жиҳатдан шунчалар кам таниш”, - деган эди К.Д.Ушинский. тарбия, асосан, қуйидаги воситалар ёрдамида амалга оширилади: кўрсатиш ва тушунтириш; рағбатлантириш ва жазолаш; вазифа бериш ва талаб қилиш; текшириш ва тузатиш, ишонтириш ва тахлил қилиш. Ана шундай таъсир кўрсатиш йўли билан катталар болаларнинг билиш ва амалий фаолиятларини юзага келтириб, маълум томонга 5 61 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ йўналтирадилар ва бу фаолиятлар назорат қилиниб, тўғрилаб, фаолиятларни ривожлантириш амалга оширилади. Педагогикада тарбия бериш усули икки турга бўлиниши қайд этилган. Биринчи усул, (илхомлантирувчи) санъатни ўз рағбатлари билан ўрганувчиларга ишлатиладиган усул. Иккинчи усул (мажбур этиш), эса мажбурий равишда тарбияланувчиларни тарбиялаш учун ишлатиладиган усул. Тарбия берувчи ёки шогирдларга ўқитувчиларнинг қўллайдиган усули бунга мисолдир. Масалан, хукумат ёки давлат, мазкур мамлакатда яшовчи шахсларнинг муаллими, тарбиячиси бўлади. Болаларни тарбияловчи одам эса муаллим бўлиб, у болаларга тарбия беришда турли усуллардан фойдаланади. Мана шундан маълум бўладики, ҳукумат (давлат) ва муаллим ҳар иккови ўз йўлида болалар ёки меҳнаткашларга берувчи устоз ва муаллимлардир. Улардан бир болаларга меҳрибонлик ва яхши сўзлар билан тарбия берса, иккинчисимажбурий равишда тарбиялайди. Бошланғич давр – бу вақтда таълим олувчилар ўзларини усталарини танимайдилар, бир-бирларини ишлаб чиқариш жараёни ҳақида тўлиқ маълумотга эга бўлмайдилар. Ўқув устаси ҳар бир таълим олувчини шахсий хусусиятларини ўрганиб, уларда иш жойини, касбни танлашга қизиқишни уйғотиб меҳнатга бўлган умумий талаблар, иш шароити билан таништиради.Уста таълим олувчиларни техник тўгаракларга қизиқтириб, ишлаб чиқариш соҳаси бўйича фахрийлар билан учрашувлар ташкил этади. Бу босқичда ташкилий ишлар кўпроқ олиб борилиб, таълим олувчилар асосан ўзаро бир-барлари билан ва иш жараёни билан танишадилар. Бу жараённи ишлаб чиқаришга, таълим беришга алоқаси бўлмайди ва бу давр икки ҳафта давом этади. Тайёргарлик даври – бу вақтга келиб таълим олувчилар аниқ иш турлари билан танишиб, уларни ўқув-ишлаб чиқариш, меҳнат фаолияти ишлаб чиқарувчи характерга эга бўлади. Гуруҳда уста ишонадиган ўз-ўзини бошқарувчи органлар фаолият кўрсатиб, бу вақтга келиб уста қуйидаги масалаларни ҳал қилади: иш ўрнини ташкил этиш, меҳнат хавфсизлигига риоя қилиш, ишлаб чиқаришда интизомли бўлиш, иш қуролларини асраб- авайлаш, шахсий гигиена ва санитария қоидаларига риоя қилиш ва бошқалар. Таълим олувчиларни иш жараёни техник ҳужжатларни ўрганиш, мосламаларни созлаш, иш ўрнини ишга тайёрлаш, ишлаб чиқилган маҳсулотнинг сифатини текширишдан иборат бўлиб, улар оддий иш жараёнларини ўрганиб борадилар. Касбни ўзлаштириш даври – иш жараёнларини ўргангандан сўнг олинган билим ва малакаларни мукаммалашга ўтилади. Бунинг учун шундай ишлар танланадики, иш жараёнида янги ўрнатилган мавзу ва ундан олдингилари қамраб олинади. Шунда таълим олувчиларда эгалланган билим шаклланиш хусусиятлари ривожланади. Назорат қилиш ва якунлаш даври – бу муддатнинг асосий вазифаси фақатгина олинган билим ва малакаларни мустаҳкамлаб қолмай, балки уларни замонавий мослама ва қурилмалардан фойдаланган ҳолда мукаммалашиб боришидир. Ишлаб чиқариш илғорлари ва фахрийларининг ишларини ўрганиш, ўзлаштириб олиш таълим олувчида ишлаб чиқариш амалиёти жараёнида мустақиллик ҳиссини шаклланиб боришига ёрдам беради. Таълим олувчилар меҳнат жамоаси оқимига кириб жамоада тарбияланиб шахс сифатида шаклланиб борадилар. 5 62 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Шундай қилиб, таълим олувчилар берилган муддат охирида мустақил тарзда барча ишларни режалаштириши ўз иш жойларида илғор усулларни қўллашлари, чизма ва технологик ҳужжатлардан фойдаланишлари ва шу билан би