Reklama matnlarining lingvistik xususiyatlari

Аннотация

Reklama matni muloqot yaratish uchun zarur bo‘lgan har qanday shaklni olishga qodir, bu o‘ziga xos lingvistik xususiyatlarni qamrab oladi va amalda qodlaydi. Mijoz tushunadigan tilida gapirish muvaffaqiyatli sotuv nutqining asosiy shartlaridan biridir. Shuni ta’kidlash joizki, reklama matnlarining lingvistik xususiyatlari marketing maqsadlariga tegishli funksiyalarini bajarish uchun ko‘plab lingvistik xususiyatlar orasidan aynan ma’lum ijtimoiy jamoaga mos keladiganini, qaysi biri amalda ishlatilishi mumkinligini tanlab olishni talab qiladi. Kalit so‘zlar: reklama, matnlar, til, muloqot, lingvistik xususiyatlar. Reklama zamonaviy iste’mol jamiyatining ajralmas qismi bo‘lib, uning o‘ziga xos xususiyati raqobatbardosh kurashdir. Reklamaning maqsadi diqqatni jalb qilish va eslab qolishga oson bodish, odamlarni harakatga chorlashdan iborat. Reklamalarda o‘ziga xos tildan tarzda foydalanadilar: oddiy bayonotlarni qiziqarli usullarda aytish, shuningdek, tushunarli tildan foydalangan holda odamlar bilan muloqotga kirishish shular jumlasidan. Oddiy ma’noda reklama so‘zi "biror narsaga e’tiborni jalb qilish" yoki kimgadir yoki biror narsa haqida xabar berish yoki xabardor qilish degan ma’noni anglatadi. Biz norasmiy va mahalliy miqyosda va katta xarajatlarsiz og‘zaki reklama qilishimiz ham mumkin. Ammo, agar siz xabaringiz ko‘proq odamlarga yetib borishini istasangiz, so‘zlarning ma’nosini buzmagan holda, unum tushunarli bo‘lgan iboralardan foydalanishingiz lozim. Reklama matni o‘ziga xos matn turi hisoblanadi va unda asosan periferik o‘zgarishlarga emas, balki prototip xususiyatlariga e’tibor qaratiladi. Ammo, shuni yodda tutish kerakki, o‘zgaruvchanlik va ijodkorlik reklama matnida katta rol □‘ynaydi. Reklama matni har doim uslublarni o‘zgartirishga va 51 GAYBULLA SALOMOV AND UZBEK SCHOOL OF TRANSLATION 13 dekabr konventsiyalarni buzishga harakat qilgan; Hatto shuni aytish mumkinki, o‘zgaruvchanlik reklama matnining eng asosiy stilistik tamoyillaridan biri bo‘lib, uning har doim zamon bilan birga harakat qilish funksiyasi fonida alohida o‘rin tutadi. Shunday qilib, reklama matnining prototipik normasidan muqarrar o‘zgarishlar va og‘ishlarga qaramay, matnlarning aksariyati quyida tavsiflangan ushbu tasdiqlangan va belgilangan prinsiplarga amal qiladi. Reklama matni uning asosiy funksiyalari bilan belgilanishi mumkin, ya’ni e’tiborni jalb qilish va odamlarni u taqdim etgan mahsulot yoki xizmatni sotib olishga ishontirish. Kuk ta’kidlaganidek, "bu yagona funksiya emas. (Reklama) ham zavqlantirishi, xabardor qilishi, ma’lumot berishi, xavotirga solishi yoki ogohlantirishi mumkin". Apellyatsiya funktsiyasi reklama tilining birinchi va asosiy funksiyasidir. Biroq, bu har doim ham aniq ravshan bo‘lib qolmaydi va matnni qabul qiluvchilarga murojaat qilish va ularni sotib olishga ishontirish funksiyasi ostida yashiriladi yoki tilning tavsiflovchi, bayon qiluvchi, ifodali yoki she’riy va estetik funksiyasi kabi boshqa funksiyalar bilan birga keladi. Reklamada tavsiflovchi til ko‘pincha mahsulot tavsiflarida uchraydi. Biroq, reklama matnlarining tavsiflovchi funksiyasi juda kam hollarda bajariladi.Xyuz reklamani "lingvistik kapitalizm" deb atadi va "reklama lingvistik nuqtai nazardan, erkin tadbirkorlikning shubhali namoyonidir, unda til, nutq hamjamiyatining umumiy mulki bo‘lib, agentliklar tomonidan o‘z mijozlarining marketing dasturlarining manfaatlari uchun foydalaniladigan tabiiy resursga aylanadi.” Suluk muvaffaqiyatli reklamaning to‘rtta asosiy funksiyasini farqlaydi, ularning har biri ushbu maqsadlarga erishish uchun ishlatiladigan matn tiliga ta’sir qiladi: 1. Diqqatni tortish Reklamalar e’tiborni jalb qilishi va qiziqish uyg‘otishi kerak. Tilshunoslik darajasida bunga noto‘g‘ri imlo, neologizmlar, so‘z o‘yinlari, grammatik soletsizm, qofiyalar, semantik og‘ishlar va tilni nomaqbul yoki noodatiy kontekstlarga qo‘yish kabilardan foydalanish orqali erishish mumkin. 2. Oson o‘qilish 52 GAYBULLA SALOMOV AND UZBEK SCHOOL OF TRANSLATION 13 dekabr Reklama o‘quvchi e’tiborini jalb qilishda muvaffaqiyat qozonganidan so‘ng, bu qiziqish doimiy bodishi kerak, har doim o‘quvchi tez va oddiy ma’lumotni izlaydi. Shuning uchun reklama uslubi asosan so‘zlashuv tilida bo‘lib, oddiy va tanish lug‘atdan foydalanadi. Lich jamoat yoki ishbilarmonlik muloqotida shaxsiy kontekst bilan bog‘liq norasmiy tildan foydalanish amaliyotini "ommaviy so‘zlashuv" deb atagan. Norasmiy uslublar o‘quvchi va yozuvchi o‘rtasidagi qulay ijtimoiy munosabatlarni taklif qiladi va ular norasmiy manzil shartlari, o‘quvchiga to‘g‘ridan- to‘g‘ri murojaat qilish, asosan ikkinchi shaxs olmoshi bilan, tasodifiy so‘zlashuv iboralari va xushmuomalalik belgilarining nisbatan etishmasligi bilan tavsiflanadi. Reklamalarda hatto yozma til ham og‘zaki tilning ko‘plab xususiyatlarini ko‘rsatadi. 3. Esda qolish Reklama xabari qabul qiluvchi tomonidan eslab qolinishi va tanish deb tan olinishi kerak. Takrorlash esda qolishni yaxshilash uchun reklamada qodlaniladigan eng keng