Экономия в разговорном стиле прагматические свойства

Аннотация

In this article, the principle of economy is one of the factors that characterize the development of the language, its essence in the language, ensuring the maximum transfer of information in a short period of time, in other words, contributing to the improvement of the communicative function of the language. .He seeks to get rid of words, syllables and grammatical forms that do not carry information and do not help explain. The role of language in the evolution of language http://interscience.uz 57 Таълим ва инновацион тадқиқотлар (2022 йил № 5) ISSN 2181-1709 (P) cannot be absolute: there are tendencies and phenomena in the language that oppose both strictness and counteraction, for example, an excess of language and its special cases at the level of the word are the prosthesis and pleonasm. Key words: Inclination, human laziness, physiological strength, speech activity, component, universal human tendency, economy. Kirish. Tejamlilik tamoyilining sintaktik sathdagi ko’rinishi ellipsis, ya’ni gap mazmuniga ta’sir etmasdan ba’zi so’zlarning tushirilishi situatsiya, kontekst va ma’lum so’zlar semantikasi bilan bog’liq holda amal qiladi, bu kabi tushirilish ko’pincha ma’no va effektni kuchaytiradi, shuning uchun notiqlik san’atida ritorik figura sifatida qo’llanilgan [ 4 ]. Til nutqda voqe bo`ladi, xuddi shuningdek, til qonunlari ham nutqda reallashadi, til tejamkorligi ham bundan mustasno emas. Tildagi tejamkorlik deganda shunday jarayonlar nazarda tutiladiki, ular tufayli til murakkab fikrlarni soddaroq shaklda ifodalash uchun mukammalroq shakllar ishlab chiqaradi. Bunday shakllar alohida individlarning nutqiy faoliyatida yaratiladi va umuman til darajasidagi har bir tejamkorlik turi nutq darajasidagi xuddi shunday holga mos keladi, chunki til darajasidagi har bir tejamkorlik turi nutq darajasidagi bosqichni bosib o`tish evaziga amalga oshadi...[6]. Sistemaning rivojiga ko`maklashuvchi qonuniyatlar xususida so`z ketar ekan, ularning amal qilinishida tashqi omillarning rolini oshirib yuborish o`rinli emas. Sistemaning taraqqiyoti ichki va tashqi omillarning ta‟siri mahsuli bo`lganidek, sistema ichidagi qarama-qarshilik tejamkorlik tamoyilining amalda bo`lishini taminlaydi. har qanday struktura o`z rivojida faqat tashqi ta‟sirlar doirasiga tushib qolmaydi, balki hal qiluvchi omil sifatida sistemaning ichki qarama- qarshi tendensiyalari kurashi natijasida sistema tuzilishini buzish va qayta qurishga bo`lgan intilish hal qiluvchi rol o`ynaydi [7]. Til egalarining nutqiy ehtiyojlarini qondirishga xizmat qiluvchi tejamkorlik tamoyili tildagi ortiqchalik xususiyati bilan to`qnashadi. Tilda haddan ziyod ortiqchalik ko`p. Shuning uchun til egalarining o`zgaruvchan ehtiyojlariga tezda va butunlay moslasha olmaydi [8]. Natijada so`zlovchida hamisha ana shu ortiqchalikni bartaraf etish hisobiga o`z fikrini qisqaroq qilib uzatish imkoniyati bo`ladi. Ortiqchalikni tilning maksimal aniqlikka intilish xususiyati vujudga keltiradi, tushunchalarni ularning moqiyatiga mos ravishda to`liq xarakterlaydigan birliklar tanlash til tabiatini belgilab beruvchi xususiyatlardan biri, deyish mumkin. Binobarin, aniqlikka intilish nutq zanjirida ortiqcha unsurlar bo`lishiga olib keladi. Ayniqsa, og`zaki-so`zlashuv nutqida ortiqchaliklar juda ko`p bo`ladi. Ularning ba‟zilari hech qanday yangi axborot tashimaydi, shuning uchun ular ortiqcha bo`lib, til unsuri shaklini murakkablashtiradi.Tildagi ortiqchalik... tilning tovush tomonida o`zgarishlarni taqozo qiladi. Buning natijasida til tizimi tovush o`zgarishlariga nisbatan qotib qolgan struktura sifatida namoyon bo`lmaydi. Demak, tilning barcha sathlariga ortiqchalik xos va bu holat tejamkorlikka sharoit hozirlaydi. Tejamkorlik ortiqcha elementlarning paydo bo`lishi va bartaraf etilishi bilan bog`liq hodisadir. Shuni ham alohida qayd etib o`tish kerakki, tilshunoslikda tejamkorlik tamoyilining til taraqqiyoti va amal qilinishidagi rolini tan olish bilan birga uni inkor qilish hollari ham mavjud. R.A.Budagov tejamkorlik tamoyili tilda mavjud emas, deb xulosa chiqaradi. Tejamkorlik tamoyilining tilda mavjudligini inkor qilish obyektiv borliqdagi reallikni tan olmaslikdir. Adabiyotlar sharhi. Jahon tilshunosligida tildagi tejamlilik masalasiga doir bir qator tadqiqotlar olib borilgan, biroq tilshunoslik tarixida mazkur tamoyillarni o‘zaro qarama-qarshi qo‘yish ustun bo‘lib, ularning o‘zaro dialektik aloqasiga jiddiy e’tibor 58 Education and innovative research 2022 y. №5 ISSN 2181-1717 (E) Образование и инновационные исследования (2022 год №5) berilmagan. Tilda tejamlilik tamoyilini ilmiy asosda o‘rganish O.yespersen, V.Uitni, Sh.Balli, A.Martine, Boduen de Kurtene, R.Budagov, ye.Polivanov, A.Potebnya, B.Serebrennikov, V.Borisov, A.Nurmonov, N.Maxmudov, R.Budagov, Yu.Apresyan, M.Trofimov, M.Yusifov, G.Infantova, A.Skovorodnikov, E.Xaugen va boshq., G.Grays, D.Salixova, ye.Zemskaya, J.Eltazarov, I.Arjanova, V.yelkin, O.Golovach, F.Ibragimova, A.Kovrigina kabi tilshunoslar tomonidan o‘rganilgan