ИСКУССТВЕННЫЙ ИНТЕЛЛЕКТ В СИСТЕМЕ ОБРАЗОВАНИЯ УЗБЕКИСТАНА И РАЗВИТЫХ СТРАН МИРА

Аннотация

The article analyzes the progress achieved in the field of digitization in the system of preschool education, general secondary education and higher education in our country and developed countries of the world. Currently, the works and possibilities in this field have been studied. Key words: information and communication technologies, software, artificial intelligence, intellect, mind. ИСКУССТВЕННЫЙ ИНТЕЛЛЕКТ В СИСТЕМЕ ОБРАЗОВАНИЯ УЗБЕКИСТАНА И РАЗВИТЫХ СТРАН МИРА Аннотация. В статье анализируются успехи, достигнутые в области цифровизации в системе дошкольного, общего среднего и высшего образования в нашей стране и развитых странах мира. В настоящее время изучены работы и возможности в этой области. Ключевые слова: информационно-коммуникационные технологии, программное обеспечение, искусственный интеллект, интеллект, разум. “Har bir soha raqamli texnologiyalar bilan hamohang bo‘lmasa, mamlakat rivojlanmaydi” Sh.M.Mirziyoyev Biz hozirgi kunda bolalarga sun’iy intellekt haqida yetarli ma’lumot bermayapmiz. 37 Sun’iy intellekt texnologiyani aqlli ko’ringan biror ish uchun ishlatishni anglatadi. Kun kelib, u ham kalkulyator, tarjimon va boshqalar kabi hayotimizning bir qismiga aylanib qoladi. Biz uni dunyo yetib kelgan nuqtadan orqada qolmaslik uchun ham o’rganishimiz kerak. Har bir inson o’z kasbidan kelib chiqib sun’iy intellektdan foydalanmasa, bir necha yidan keyin u “keraksiz”ga aylanib qoladi. Ushbu maqolada dunyoning rivojlangan davlatlari va O’zbekistonda sun’iy intellektdan qanday foydalanilayotganligini ko’rib chiqamiz. O’zbekistonda: Sun'iy intellekt texnologiyalaridan foydalanishni kengaytirish, raqamli ma'lumotlarni yig‘ish, saqlash va qayta ishlash tizimini takomillashtirish maqsadida hozirda yurtimizda ushbu sohada malakali kadrlarni tayyorlash, mazkur yo‘nalishdagi ilmiy-loyihalarni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha qator ishlar amalga oshirilmoqda. O‘z navbatida sun'iy intellektni ilm-fanga joriy etish uchun malakali kadrlar sonini oshirish talab etiladi. Negaki aynan o‘z kasbining ustasi bo‘lgan mutaxassislar barcha jabhalarga sun'iy intellekt kirib borishida asosiy omil bo‘ladi. Hozirda yurtimizda shu yo‘nalish bo‘yicha “Raqamli texnologiyalar va sun'iy intellekt” ixtisosligi oliy malakali kadrlarning ilmiy va ilmiy-pedagogik mutaxassisliklar nomenklaturasiga kiritildi va uning pasporti yaratildi. Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti hamda Raqamli texnologiyalar va sun'iy intellektni rivojlantirish ilmiy-tadqiqot institutida “Raqamli texnologiyalar va sun'iy intellekt ixtisosligi” bo‘yicha oliy ta'limdan keyingi ta'lim instituti ochildi. Sun'iy intellekt sohasida tayanch doktorantura va stajyor-tadqiqotchilikka jami 28 ta maqsadli kvotalar ajratildi. Bundan tayanch doktoranturaga 14 ta, stajyor-tadqiqotchilikka 14 ta qabul kvotasi ajratildi. Shuningdek, raqamli texnologiyalar va sun'iy intellekt yo‘nalishi bo‘yicha saralab olingan 10 nafar yosh olim 2021-2022 yillarda yetakchi xorijiy ilmiy tashkilotlarga qisqa muddatli ilmiy stajirovkalarga yuboriladi. Sun'iy intellekt sohasida ilmiy-texnik tadqiqotlar va innovatsion ishlanmalarni qo‘llab-quvvatlash doirasida umumiy qiymati 15,1 mlrd. so‘m bo‘lgan, davomiyligi 2021 – 2024 yillarga mo‘ljallangan 9 ta loyiha amalga oshirilmoqda. Xitoyda: 1. Xitoydagi xususiy maktablardan birida o’qituvchi qaysidir o’quvchi darsga e’tiborini qaratmasa, darxol sezishadi. Buni bilish uchun ularga sun’iy intellekt yordam beradi. Har bir o’quvchi dars boshlanishidan oldin boshlariga moslama taqib olishadi. So’ngra ular ilhom bag’ishlovchi so’zlar orqali meditatsiya qilinadi. Ular taqib olgan moslamada 3 ta elektrokod bor. Ularning 2 tasi quloq orqasida, bittasi peshona sohasida joylashgan. U 10 daqiqa oralig’ida o’quvchining darsga qanday e’tibor berayotganligini, ya’ni diqqat darajasini aniqlaydi. Bu 38 ma’lumotlar bir vaqtning o’zida o’qituvchi va o’quvchilarning ota-onasiga yuboriladi. Bu qurilmalarning samaradorligi hozircha o’rganilmoqda. Lekin o’qituvchilarning so’zlariga ko’ra bu ularning tartib saqlashiga juda katta turtki bo’lmoqda. O’quvchilarning fikricha bu ular yanada ma’suliyatli bo’lishiga sabab bo’lyapti. 2. Sinfxonalarda bolalar sog’lig’ini aniqlovchi robotlar ham bor. 3. Maktab formasiga chiplar o’rnatilgan. Bu bolalar qayerdaligini ko’rsatib turadi. 4. Shuningdek, talabalar qancha payt telefondan foydalanayotganligi ham aniqlanib turiladi. 5. Xitoyliklar hech qanday to’lovsiz, faqat yuzlari orqali xaridni amalga oshirishlari mumkin. BAAda: Abu Dabida kitoblar, doskalar o’rnini elektron qurilmalar egallagan. Har bir bola o’zining shaxsiy avatarini yaratadi. Shu orqali darsga kiradi. Agar bola biror mavzuni tushunmasa yoki o’zlashtirishda qiynalsa, kompyuter unga tushunarliroq va kengroq qilib mavzuni tushuntirib beradi. Shuningdek sun’iy intellekt ularga kasb tanlashda ham yordam bermoqda. O’quvchilarning fikricha bu eski an’anaviy usuldan ancha qiziqarli. Germaniyada: Yuki laqabli robot professor Jurgenning ass