Tojiboyeva Iroda Magistratura talabasi, Toshkent Axborot texnologiyalari universiteti, Toshkent

Аннотация

This article analyzes the web server architecture, hardware, and software for monitoring and controlling well water levels, based on the ESP32 microcontroller. Furthermore, it explores the potential of using IoT (Internet of Things) technologies to enhance real-time monitoring capabilities on the ESP32 platform. The article provides a thorough analysis of methods and techniques for groundwater observation and control. Experimental results regarding the technical parameters of the developed equipment and the performance speed of the software are presented. This system has potential for wide application in efficient water resource management, ecological monitoring, and the agricultural sector. Keywords: ESP32, web server, well water level, IoT, hardware, software, sensors, real-time monitoring, smart systems. Kirish. ESP8266 moduli ESP32 ning yangilangan kengaytirilgan vorisi hisoblanadi. Shu sabba ko‘plab yangi xususiyatlarga egadir. Endi bu modul o‘zida Wi-Fi va Bluetooth simsiz aloqa turlani imkoniyatlarini birlashtiradi. Wi-Fi bilan bog‘liq IoT loyihalarda o‘sib borayotgan talablarni qondirish imkonlariga ega. Modul biroz qo‘shimcha harakat bilan mustaqil veb-serverni ishga tushirish uchun dasturlashtirilishi mumkin bo‘lgan arzon Wi-Fi moduli bilan jihozlangan. Arduino IDE-da oddiy ESP32 veb-serverini yaratish Veb-server - bu veb-sahifalar saqlanadigan, qayta ishlanadigan va veb-mijozlar tomoniga xizmat ko‘rsatadigan maxsus xizmanchi kompyuter. Veb-mijoz bu kompyuterlarda va telefonlarda foydalanadigan oddiy veb-brauzeridir. Veb-mijoz va veb-server HTTP- gipermatnni uzatish protokoli deb nomlanuvchi maxsus protokol yordamida muloqot qiladi(1-rasm). 1-rasm. Veb servar va veb mijozning http protokoli orqali muloqoti. 23 Современные проблемы интеллектуальных систем. Республиканская научно-практическая конференция. Джизак, 18-19 апреля 2025 г. Ushbu protokolda mijoz ma’lum bir veb-sahifaga HTTP so‘rovini yuborish orqali muloqotini boshlaydi. Keyin server ushbu veb-sahifaning mazmunini yoki uni topa olmasa, xato xabarini yuboradi (masalan, mashhur 404 xatosi-sahifa topilmadi). ESP32 ish rejimlari ESP32 ning eng foydali xususiyatlaridan biri bu nafaqat mavjud Wi-Fi tarmog‘iga ulanish va veb-server vazifasini bajarish, balki boshqa qurilmalarga to‘g‘ridan-to‘g‘ri ulanish va veb- sahifalarga kirish imkonini beruvchi o‘z tarmog‘ini yaratish qobiliyatidir. Buning sababi chunki ESP32 uchta rejimda ishlashi mumkinligidadir. Qo‘yida ESP32 modulinig shu rejimlarni to‘la qarab chiqilgan. Lazerli oʻlchash usuli (Laser Measurement Method) Lazerli usul grunt suvi sathini masofadan turib optik oʻlchash tamoyiliga asosланади. Ushbu usulda quduq og‘zida joylashтирилган maxsus lazer дальnomeri yoki lidar qurilmasi quduq tubiga tomon lazer nurlarini yo‘naltiradi va ular suv sathiдан aks etib qaytish vaqtini ўлchaydi. Nurning uchib borish va qaytib kelish vaqti bo‘yicha qurilma suv yuzasigacha bo‘lgan masofani hisoblab chiqaradi (bu Time-of-Flight tamoyili deb ham ataladi). Ayrim lazerli sensорlar nurning fazasini taqqoslash orqali ham masofani yuqori aniqlikda o‘lchashi mumkin. Lazer nuri suv sathidan aks etishi uchun suv yuzasi optik aks ettiruvchi bo‘lishi kerak – odatda infraqizil yoki ko‘rinadigan spektrdagi lazerlar ishlatiladi. Masalan, 905 nm to‘lqin uzunlikdagi yaqin infraqizil lazer datchigi turli muhit sharoitlarida suv sathini oʻлchash uchun sinovdan o‘tkazilgan va qurilma texnik xususiyatlariga mos ravishda yuqori aniqlik berishi tasdiqlangan [1]. Ilmiy tadqiqотlarda bunday lazerli sensorlar 0,1% atrofida nisbiy xatolik bilan (ya’ni oʻлchanayotgan masofaning mingdan biriga teng xatolik) ishlashi aniqlangan [2]. Bu taxminan lazer nuri yordamida 10 m gacha bo‘lgan suv sathini millimetrlar aniqligida o‘lchash mumkin deganidir. Lazerli oʻlchash usuli nol kontaktli (non-contact)[3] va quduq suviga bevosita aloqaga kirmagan holda masofadan oʻlchashni ta’minlaydi. Bunda datchik suvga botirilmagani uchun uning korroziya bo‘lishi yoki suvdan zarar ko‘rishi xavfi yo‘q. Lazerli sensorlar tezkor va yuqori дискретizatsiya bilan oʻlchash olib borishi mumkin, bu esa real vaqt rejimida sath o‘zgarishini kuzatishga imkon beradi. Lazer nurlari havoda juda tez (yorug‘lik tezligida) harakatlanadi va havoning temperatura va bosimi ularga deyarli ta’sir ko‘rsatmaydi – shu bois bunday oʻlchovlar tashqi muhit omillariga uncha sezgir emas. Radiolokatsion usul (Radar Method) Radiolokatsion usul (qisqacha radar usuli) suv sathini elektromagnit to‘lqinlar yordamida masofadan turib aniqlaydi. Bunda maxsus radar datchigi quduq og‘ziga yoki ustiga o‘rnatiladi va pastga – suvga tomon – yuqori chastotali radio to‘lqin (mikroto‘lqin) yuboradi. Radar datchiklari odatda uzluksiz ravishda chastotasi modulyatsiyalangan signal uzatadi (FMCW – Frequency Modulated Continuous Wave printsipi) va suv yuzasidan qaytgan signalni qabul qiladi. Uzatilgan va qaytgan signalning chastotalari orasidagi farq vaqtga bog‘liq bo‘lib, shu orqali suv sathigacha bo‘lgan mas