ГОСУДАРСТВЕННАЯ ПОЛИТИКА ПО ПОДГОТОВКЕ СПЕЦИАЛИСТОВ В ОБЛАСТИ ФИЗИЧЕСКОЙ КУЛЬТУРЫ И СПОРТА В НОВОМ УЗБЕКИСТАНЕ

Аннотация

This article analyzes the reforms carried out in Uzbekistan in 2017-2023 regarding the training of specialists in the field of physical culture and sports, the regulatory documents adopted in this direction, the priorities and tasks set in them. Key words: physical education, sports, specialist, coaches, athletes, concept, selection, education, science, competence, transfer. ГОСУДАРСТВЕННАЯ ПОЛИТИКА ПО ПОДГОТОВКЕ СПЕЦИАЛИСТОВ В ОБЛАСТИ ФИЗИЧЕСКОЙ КУЛЬТУРЫ И СПОРТА В НОВОМ УЗБЕКИСТАНЕ Аннотация. В данной статье анализируются реформы, праводимые в Узбекистане в 2017-2023 гг. в части подготовки специалистов в области физической культуры и спорта, нормативно-правовые документы, принятые в этом направлении, приоритеты и поставленные в них задачи. Ключевые слова: физкультура, спорт, специалист, тренеры, спортсмены, концепция, селекция, образование, наука, компетентность, трансфер. Kasbiy madaniyatga ega bo‘lgan yuqori malakali mutaxassislar har sohada bo‘lgani kabi jismoniy tarbiya va sport sohasi rivojiga ta’sir ko‘rsatuvchi muhim omillardan biri hisoblanadi. Shu bois mamlakatimizda ham ushbu soha bo‘yicha mutaxassisalrni tayyoralash, ular ko‘lamini oshirish masalasiga davlat siyosati darajasida e’tibor qaratib kelinnoqda. Eng avvalo, sohaning huquqiy asoslarini mustahkamlash maqsadida so‘ngi yillarda mamlakatimizda sohaga oid bir qator me’yoriy huquqiy hujjatlar qabul qilindi [8]. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tegishli qarori bilan “2019-2023-yillar davrida O‘zbekiston Respublikasida jismoniy tarbiya va ommaviy sportni rivojlantirish konsepsiyasi” va “2019-2023-yillar davrida O‘zbekiston Respublikasida jismoniy tarbiya va ommaviy sportni rivojlantirish konsepsiyasini amalga oshirish chora-tadbirlari dasturi” tasdiqlandi [1]. Yangicha fikrlaydigan trener kadrlarni tanlash va tayyorlashni tashkil etish, seleksiya yo‘li bilan iqtidorli sportchilarni tanlash, seleksioner trenerlar faoliyatini qo‘llab-quvvatlash chora- 1 41 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ tadbirlarini kuchaytirish Konsepsiyani va Dasturni amalga oshirish doirasidagi ustuvor yo‘nalishlar va vazifalardan biri etib belgilandi. Konsepsiyada yangicha fikrlaydigan trener kadrlarni tanlash va tayyorlashni tashkil etish maqsadida quyidagi vazifalar belgilangan: 1. Muayyan ko‘nikma va sifatlarga ega bo‘lgan abituriyentlarning trenerlik kasbida ishlashga ishtiyoqini aniqlash uchun O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universitetiga talabalarni tanlash jarayonini takomillashtirish. 2. Oliy ta’lim muassasalari va malaka oshirish markazlarida jismoniy tarbiya va sport yo‘nalishlari bo‘yicha o‘quv dasturlarini yangilash, amaliy komponentlar ulushini ko‘paytirish, yuqori natijalarni namoyish qiluvchi eng tajribali trenerlar rahbarligida mashg‘ulotlarni muntazamlilik asosida o‘tkazish amaliyotini joriy etish. 3. Respublikada hamma joyda o‘quv-mashq jarayoniga yetakchi jahon mutaxassislarini tizimli asosda jalb etishni tashkil etishga ko‘maklashish. 4. Sport tayyorgarligi eng muvaffaqiyatli tizimga ega bo‘lgan mamlakatlardan mutaxassislarni jalb etib, yangicha fikrlaydigan trenerlar va ma’muriy kadrlarni tayyorlash uchun eng yangi sport texnologiyalaridan foydalanib, sport ixtisosligidagi xorijiy oliy ta’lim muassasalari va sportchilarni tayyorlash markazlarining filiallarini tashkil etish. 5. Jismoniy tarbiya va sport yo‘nalishi bo‘yicha sirtqi bo‘limlarga oliy ta’lim muassasalariga o‘qishga qabul qilish kvotalarini ko‘paytirish, shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi Jismoniy tarbiya va sport vazirligining taqdimnomasi bo‘yicha respublikaning trener kadrlar yetishmaydigan chekka tog‘li va cho‘l tumanlaridan (shaharlaridan) abituriyentlarni imtiyozli o‘qishga qabul qilish uchun kvotalar ajratish. 6. Trener kasbining yuqori maqomi va nufuzini ta’minlashga qaratilgan chora-tadbirlar ko‘rish, o‘zini o‘zi to‘laqonli namoyon qilish va professional o‘sish uchun qulay shart-sharoitlar va imkoniyatlar yaratish, davlatning muvaffaqiyatli rivojlanishi uchun yosh avlodni tarbiyalash bilan shug‘ullanadigan inson sifatida trenerning ijobiy qiyofasini shakllantirish. 2020-yil 24-yanvarda qabul qilingan O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasida jismoniy tarbiya va sportni yanada takomillashtirish va ommalashtirish chora-tadbiralri to‘g‘risida”gi Qaroriga asosan “O‘zbekiston Respublikasida jismoniy tarbiya va sportni 2025-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi” tasdiqlandi [2]. Qarorga ko‘ra, davlat sport ta’limi muassasalarida trener va mutaxassislarning sifat tarkibi, xususan oliy ma’lumotli xodimlar sonini bosqichma-bosqich 80 foizgacha yetkazish jismoniy tarbiya va sport tizimini isloh qilishning 2025-yilgacha asosiy yo‘nalishlaridan biri etib belgilandi. Konsepsiyada sohani rivojlantirishning asosiy yo‘nalishlari sifatida quyidagilar belgilandi: jismoniy tarbiya va sport yo‘nalishidagi oliy ta’lim muassasalarining ma’lum bir sport