НЕОБХОДИМОСТЬ ОРГАНИЗАЦИИ КОМПЛАЕНС-КОНТРОЛЯ В КОММЕРЧЕСКИХ БАНКАХ

Аннотация

This article is dedicated to justifying the necessity, importance and relevance of the organization of the compliance control system in the economic sectors of our country, including the activities of commercial banks. Key words: Compliance control, inspection, law, law, corruption. НЕОБХОДИМОСТЬ ОРГАНИЗАЦИИ КОМПЛАЕНС-КОНТРОЛЯ В КОММЕРЧЕСКИХ БАНКАХ Аннотация. Данная статья посвящена обоснованию необходимости, важности и актуальности организации системы комплаенс-контроля в отраслях экономики нашей страны, в том числе в деятельности коммерческих банков. Ключевые слова: Комплаенс-контроль, проверка, закон, закон, коррупция. Yer yuzida davlat va jamiyat paydo bo‘lganidan buyon odamzod poraxo‘rlik, korrupsiya va manfaatlar to‘qnashuvi taraqqiyot va farovonlikning kushandasi, jamiyatda adolat, tenglik, sog‘lom raqobat va halollik tamoyillari ustun bo‘lishiga to‘sqinlik qiladigan ijtimoiy illatlardan biri, deb baholab kelgan va unga qarshi kurashib yashagan. Davlat va jamiyat hayotining turli sohalaridagi o‘zgarishlar natijasida davlat xizmatida korrupsiya o‘zining turli yashirin va zamonaviy ko‘rinishlari bilan yuzaga keladi. Bunda korrupsiogen xususiyatga ega bo‘lgan huquqbuzarliklar nafaqat moddiy pul va qiymatliklar asosida, balki turli harakatlarni amalga oshirish yoki oshirmaslik natijasida, davlat va jamiyat hayotiga zarar yetkazishga olib keladi. Manfaaatlar to‘qnashuvi zamirida ham aynan turli yakka shaxs va guruhlarning, taraflarning manfaatlari bilan davlat va jamiyat manfaatlari to‘qnashuvi yuzaga keladi. Korrupsiyaning tarixiy o‘zaklari juda qadimga borib taqalib, bu hol qabilada maʼlum mavqega ega bo‘lish uchun qabila sardorlariga sovg‘alar berish odatidan kelib chiqqan deb taxmin qilinadi. O‘sha davrlarda bu normal holat sifatida qabul qilingan. Biroq davlat apparatining murakkablashuvi va markaziylashuvi korrupsiyaning davlat rivojlanishiga katta to‘siq ekanligini ko‘rsatdi. Korrupsiyaga qarshi kurashgan birinchi davlat sifatida qadimgi Shumer davlati hisoblanadi. 1 26 7 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Qadimgi davlatlarni ayniqsa huquqni muhofaza qiluvchi organlarning poraxo‘rligi qattiq tashvishga solganligi bizgacha saqlanib qolgan manbalardan maʼlum. Chunki bu holat davlatning obro‘siga juda qattiq putur yetkazardi. Dunyoning yetakchi dinlarida ham birinchi navbatda huquqni muhofaza qiluvchi organlarning poraxo‘rligi qattiq qoralanadi. Korrupsiya tarixi bo’yicha bundan ham ko’proq ma’lumotlar bor hisoblanadi va biz hozirgi paytda davlatimizdagi korrupsiyaga qarshi kurashish tizimi samaradorligini oshirish, eng yuqori darajadagi qulay ishbilarmonlik muhitini yaratish, mamlakatning xalqaro maydondagi ijobiy obro‘-e’tiborini oshirish maqsadida, shuningdek, 2017-2021 yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyalar belgilab berildi. Shavkat Mirziyoyev O’zbekiston Respublikasi Prezidenti etib saylangan ilk kunlardanoq korrupsiyaga qarshi kurashish sohasida bir qator Qonun va qonun osti Hujjatlar qabul qildi.Bunga qo’shimcha, Qonunchilik palatasi tomonidan 2016-yil 24-noyabrda qabul qilingan “Korrupsiyaga qarshi kurashish to‘g‘risida”gi Qonunning 4-bobi Korrupsiyaning oldini olishga doir chora- tadbirlar to‘g‘risidagi “Manfaatlar to‘qnashuvining oldini olish va bartaraf etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi bo‘limining 21-moddasiga ayrim o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritishni taklif qilamiz. Qonun loyihasida manfaatlar to‘qnashuviga ta’rif berilgan va biz ushbu ta’rifga quyidagicha ta’rif berishni taklif qilamiz: Bu qonunda, asosan, davlat organlarida manfaatlar to‘qnashuvi va korrupsiyaning oldini olish bo‘yicha zudlik bilan chora-tadbirlar ko‘rilishi va bu borada davlat sektorida ishlar olib borilishi hamda mazkur islohotlar bilan bir qatorda bu harakatlar ham alohida ahamiyatga ega ekani belgilab qo‘yilgan. sektalarda koʻproq tatbiq qilinsa, bu korrupsiyaning oldini olishga xizmat qiladi. Qonunchilik palatasi tomonidan 2016-yil 24-noyabrda qabul qilingan “Korrupsiyaga qarshi kurashish to‘g‘risida”gi Qonunning 4-bobi Korrupsiyaning oldini olishga doir chora- tadbirlar to‘g‘risidagi “Manfaatlar to‘qnashuvining oldini olish va bartaraf etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qonun qabul qilindi va uning 21-moddasida davlat organlari faoliyatining ochiqligini va ularning hisobdorligini ta'minlash, davlat boshqaruvi tizimining samaradorligini oshirish, davlat organlarining, ular mansabdor shaxslarining va boshqa xodimlarining o‘z zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarishi yuzasidan mas'uliyatini kuchaytirish; korrupsiyaga qarshi kurashish sohasida davlat organlarining faoliyati ustidan parlament va jamoatchilik nazoratini amalga oshirish; davlat organlarining va ular xodimlarining faoliyatida korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarga yo‘l qo‘ymaslik; davlat organlarining mansabdor shaxslari va boshqa xodimlari tomonidan o‘z mansab yoki xizmat m