ИСТОРИЯ ЗВУКОЗАПИСИ

Аннотация

This article discusses sound recording, sound carriers, the emergence of sound cinema, the invention of radio and the gramophone. Key word: Sound recording, magnetic tape, gramophone records, film tape, audio CDs. ИСТОРИЯ ЗВУКОЗАПИСИ Аннотация. В статье рассматриваются звукозапись, носители звука, возникновение звукового кино, изобретение радио и граммофона. Ключевые слова: Звукозапись, магнитная лента, граммофонные пластинки, кинопленка, аудио компакт-диски. • Ses (dawis) pataslanǵan esaplanadı. Ol oriniladi, múyeshlerde iyilip, hár tárepke obyektten sekiredi. Bunday sekiriwler siziń trackińizge unamsız tásir etedi. • Bilseńiz ses (dawis) tıń bunday tarqalıwı onıń belgili dárejede náziklesiwine alıp keledi. Eger bunday jaǵdaydı qaysı tárizde júz beriwin bilseńiz, siz bul sekiriwler qadaǵalawın ańsat ǵana taba alasız hám jaqsı trackke iye bolasız. Jey Rouz nizami Ses jazıw bul - seslı informaciyanı jazıw, saqlaw, qayta islew hám odan kóshirme alıw, kóbeytiw maqsetinde islenetuǵın process. Sestı tasıwshı qurallar - magnit lentası, grammofon plastinkalar, kinolenta, audio kompakt diskler (CD-R-RW), MD (mini disk) hám t. b. Bul qurallardıń fizikalıq awhali hám forması ses jazılıp atırǵan waqıtta ózgerip baradı. Uluwma, ses jazıw eki túr usılda ámelge asırıladı: akustikalıq (mexanik) hám elektroakustik. Dáslep, akustikalıq (mexanik) usılda ses terbelisleri tikkeley áspabǵa tásir ótkerip, ol óz gezeginde ses tasıwshı quraldı háreketlentiredi. Elektroakustik usılda ses mikrofon járdeminde elektr terbelislerge aylanıp, keyin olardıń 512 quwatı kúsheytilgen soń, áspab hám ses tasıwshı quralǵa jetkiziledi. Bul usıl óziniń texnikalıq múmkinshiliklerine muwapıq sestı sapalı jazılıwın támiyinleydi. Ámeliyatta ses mexanik, fotografik, magnit, optikalıq hám sifralı sistemalarda jazıladı. Hár bir sistema óz tariyxı hám qásiyetlerine iye. 1920 -jıllar aqırı 30 - jıllar basında dawislı kinonıń payda bolıwı, radio hám gramjaziwdiń oylap tabıliwi menen birge, sestı analog tárizde magnit lentalarǵa jazıp alıw, birim-birim bir qansha telestudiyalar ashılıp xızmet kórsetiwi de ses rejissyorliǵi kásibinde taǵı bir jańa qádem boldı. Óz-ózinen rawajlanıw keleshek ushın professional qánigeler jetistiriwdi talap eter edi. Sol sebep ses rejissyorlari moynina bir qansha juwapkershilik júkletildi. Ses rejissyori jazıw processinde dóretiwshilik jumıstıń tekǵana texnikalıq emes, bálkim kórkem máselelerin de sheshiwde haqiyqiy qatnasıwshısına aylandı. Birinshi dawislı film L. Lyumer lentaları menen qatarlas bolǵan. Kúnlerdiń birinde T. Edison óz laborotoriyasina qaytıp kelgeninde bir ájayıp sıy menen kútip alınadı. Alımnıń sálemine kishi ekrannan onıń járdemshisi ses penen sinxron tárizde álik alıp bas kiyimin sheshedi. Edison oylap tapqanı patentlestirildi hám Amerikanıń bir kárxanası tárepinen satıp alındı. Biraq, sestı sinxronlastiriwdiń barlıq texnikalıq sheshimlerine qaramay, kino sessız rawajlanıw jolında keteberedi. Hárekteleniwshi súwretlerdiń tásiri sonshelli kúshli edi, tamashagóy tańlanıwdan sestıń joq ekenligi ushın kinematografti artıqsha ayipker qilmadi. Ullı amerikalıq alımnıń oylap tapqanı ámelde qollanilmay qalaberedi. Tez arada film jaratıwshıları qaranǵi zalda tınıshlıqta otırıw zerigerli ekenligin túsinip jetti. Tamashagóylerge taǵı qosımsha tásir kórsetiw kerekligin oylap qaldı. Tez arada kinozallarda taperlar payda bole basladı. Jas S. Raxmaninov sessız kinonı óziniń royaldaǵi improvizatsiyalari menen alıp barar edi. Birinshi seslı sovet filmleri 4 jıldan keyin payda boldı. Olarda sesti qóllaw boyınsha joqarı kórkem talaplarǵa juwap beretuǵın epizodlar bar ('Vstrechniy”,”Putevka v jizn”). 1878-jılda Edisonniń fonografi járdeminde birinshi muzikali dóretpe Yankee Doodle kornetshi Jyuls Levi orınlanıwıda jazıp alınǵan. Ses jazıwı mono bolǵan. Muzikali shıǵarmanı jazıp alıw boyınsha birinshi tájiriybe 1881-jılı Parijde Ader hám Puskas tárepinen ámelge asırıldı. Pútkil dunya kórgizbesinde opera teatrinan taralip atiǵan sestıń eki kanallı jetkerip beriwi telefon liniyalari arqalı (kúsheytiwsiz) ámelge asırılǵan. Alan Blumlyayn eki kanallı ses jazıwı hám qayta esittiriw 513 usılın, hámde mikrofonlardiń “kesilisken segizlik” konfiguratsiyasin patentlestirdi (1931j). Stereofoniya dáslep kinoda, keyinirek 1950-jıllar aqırında ses jazıwında tiykarǵı ses formatı bolıp qaldı. 1956 -58 jıllarda birinshi stereofonik plastinkalar satıwǵa shıǵarildı. Sol waqıtqa shekem qollanıp kiyatırǵan eki kanallı stereofoniya, monofonik jarańlap turǵan sestıń jáne de sapalı bolıwıda úlken úles qosdı. Tıńlawshıda “ses súwreti”n payda etiw múmkinshiligi jaraldi, stereofonik esittiriwde áspab hám seslerdıń tembri jáne de anıqlaw esitiler edi. 1956 -jılı Fermoyden (Gollandiya) kinozallardaǵi kóp sanlı dinamikler járdeminde ámelge asırılatuǵın ses jetkerip beriliwi sistemasın usınıs etti. Dinamiklerdiń ekewi aldınǵa, qalǵan on besi bolsa zaldiń diywallarına ornatıladı. Bunday sistema ambiofiya, fransuzshadan ambiance-átiraplı, qorshap aliw dep ataladi