АНАЛИЗ ВОЗМОЖНОСТЕЙ УВЕЛИЧЕНИЯ ДОЛИ АЛЬТЕРНАТИВНЫХ ИСТОЧНИКОВ ЭНЕРГИИ В ПРОИЗВОДСТВЕ ЭЛЕКТРОЭНЕРГИИ В ЭНЕРГОСИСТЕМЕ УЗБЕКИСТАНА.

Аннотация

One type of alternative energy source is micro hydropower. A micro hydropower is a device designed to generate electrical energy using the potential and kinetic energy of water. Hydropower plants that normally generate up to 100 kwatt of electricity are called microges. Together with the implementation of microges, through popularization among farmers, small farms, residents and entrepreneurs, we will be able to satisfy our country's need for electricity in an alternative form of energy. Keywords: Hydroelectric power plants, micro hydropower, alternative energy sources, thermal power plants, conventional energy production. АНАЛИЗ ВОЗМОЖНОСТЕЙ УВЕЛИЧЕНИЯ ДОЛИ АЛЬТЕРНАТИВНЫХ ИСТОЧНИКОВ ЭНЕРГИИ В ПРОИЗВОДСТВЕ ЭЛЕКТРОЭНЕРГИИ В ЭНЕРГОСИСТЕМЕ УЗБЕКИСТАНА. Аннотация. Одним из видов альтернативных источников энергии являются микрогидроэлектростанции. МикроГЭС — устройство, предназначенное для производства электроэнергии с использованием потенциальной и кинетической энергии воды. Гидроэлектростанции, производящие обычно до 100 кВт электроэнергии, называются микро-ГЭС. Вместе с реализацией микро-ГЭС у нас появится возможность обеспечить потребности нашей страны в электроэнергии за счет альтернативной энергетики, за счет популяризации среди фермеров, малых предприятий, жителей и предпринимателей. 1 11 0 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Ключевые слова: Гидроэлектростанции, микроэлектростанции, альтернативные источники энергии, тепловые электростанции, традиционное производство энергии. Bugungi kunda butun dunyoda va shu qatorda Respublikamizda elektr energiya iste’moli ortib borishi bilan elektr energiyasini ishlab chiqarishni orttirish masalasi talab qilinmoqda. Elektr energiyasini ishlab chiqarish uchun tabiiy resurslarining zahirasi tobora kamayayotganligi hamda ananaviy usulda ishlab chiqarilayotgan elektr energiyasi manbalari ekologiyaga katta zarar yetkazishi insoniyatdan boshqa usulda elektr energiyasi ishlab chiqarish zaruriyatini ko’rsatmoqda. Bunday muammolarga hozirgi kundagi yechimlardan biri muqobil energiya manbalarini xissasini oshirishdir. Muqobil energiya manbalaridan biri gidroelektrostansiyalardir. Xozirgi kunda Respublikamiz imkoniyatlarini misol qiladigan bo’lsak ko’plab daryo, kanal, ariq va suv havzalari mavjud va bulardan unumli foydalanib GES orqali elektr energiyasini ishlab chiqarib muqobil energiyasi ulushini oshirish imkoniyatlari ko’plab mavjud. Bu esa o’z navbatida energiya resurslarining tejashni va ekologik muhitni yahshilashga asos bo’lib xizmat qiladi. Ananaviy usulda elektr energiya ishlab chiqarish xisobiga tabiiy yer qazilma boyliklarining energetik zaxiralari borgan sari kamayib bormoqda va bunga xozirgi kunda yagona yechim muqobil energiya manbalariga ulushini oshirish zaruriyati mavjud, buning uchun elektr energiyasi istemolchilari yani fermerlar, kichik korhonalar, aholi va tadbirkorlar orasida muqobil energiyasi manbaalarini ommalashtirish orqali yurtimizda elektr energiyaga bo’lgan ehtiyojini qondirish imkoniyatiga ega bo’lamiz. Xozirgi kunda butun dunyoda muqobil energiyasi manbalari yani quyosh elektr stansiyalari, shamol elektr stansiyalari, bioenergetika va shu qatorda gidroelektr stansiyalarinini ishga tushirish bo’yicha jadal ishlar olib borilmoqda. Ayni paytda dunyoning 80 ga yaqin mamlakatlarida muqobil energiya manbalaridan foydalanish dasturlari asosida ilmiy-tadqiqot ishlari olib borilmoqda. Bunday tadqiqotlardan biri esa MikroGES (mikro gidroelektrstansiyalar) qurilmasini joriy qilish va optimallashtirishdir. Kichik va mikro GESlar kichik gidroenergetika inshootlari hisoblanadi. Elektr energiya ishlab chiqarishning ushbu yo’nalishida quvvati 5MVt gacha gidroelektr stansiyalari suv resurslari va gidrotexnika tizimlarining energiyasidan foydalanish bilan shug'ullanadi. Xozirgi kunda dunyo mamlakatlarining deyarli barchasida gidroelektrostansiyalarni rivojlantirish bilan birgalikda kichik va mikroGES qurilmalarini ham rivojlantirishga katta etibor qaratilmoqda. Bizning yurtimizda ham kichik va mikroGESlarga talab va etibor kuchaytirilmoqda. Bularga misollar keltiradigan bo’lsak Oʻzbekiston Respublikasi prezidentimizning 22.08.2019 dagi PQ-4422- son qarori, 2022-yil 9-sentyabrdagi muqobil energiya manbalari ulushini oshirish bo’yicha o’tkazgan videoselektorida qo’yilgan masalalar hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti PF -220 qaroriga asosan qayta tiklanuvchi energiya manbalari hissasini energetika tizimida oshirish bo’yicha qo’ygan topshiriqlarini ijrosiga javoban shu yo’nalishlarda mamlakatimizda qator ishlar olib borilmoqda. Jumladan Prezidentimizning Andijon viloyatiga qilgan oxirgi tashrifida ushbu xududda 41 ta kichik va mikroGESlar qurilishi masalasini qo’ydi. Oʻzbekistonimizning 85% elektr energiyasi ananaviy usulda yani issiqlik elektr stansiyalari va issiqlik elektr markazlarida ishlab chiqarilayotganligi va ularda ishlatiladigan tabiiy resurslarning cheklan