О ПЕДАГОГИЧЕСКОМ И ПСИХОЛОГИЧЕСКОМ ОБРАЗОВАНИИ ДЕТЕЙ, НУЖДАЮЩИХСЯ В ПОМОЩИ И С СИНДРОМОМ ДАУНА

Аннотация

In this article, rehabilitation of children with special needs and provision of correctional-pedagogical support to their parents in preparing them for school is one of the urgent problems of today. Currently, the issue of development, upbringing and education of mentally retarded children in auxiliary institutions is urgent. Attention to the problems of mental retardation is due to the fact that the number of people with this type of anomaly does not decrease. This situation puts the issue of creating conditions for maximum correction of developmental disorders in this pathology in the first place. Key words: psyche, defect, pedagogical-psychological, children, development, education. О ПЕДАГОГИЧЕСКОМ И ПСИХОЛОГИЧЕСКОМ ОБРАЗОВАНИИ ДЕТЕЙ, НУЖДАЮЩИХСЯ В ПОМОЩИ И С СИНДРОМОМ ДАУНА Аннотация. В данной статье реабилитация детей с особыми потребностями и оказание коррекционно-педагогической поддержки их родителям в подготовке их к школе является одной из актуальных проблем современности. В настоящее время актуальным является вопрос развития, воспитания и обучения умственно отсталых детей во вспомогательных учреждениях. Внимание к проблемам умственной отсталости обусловлено тем, что количество людей с этим видом аномалии не уменьшается. Такая ситуация ставит на первое место вопрос создания условий для максимальной коррекции нарушений развития при данной патологии. Ключевые слова: психика, дефект, педагогико-психологический, дети, развитие, образование. Bolalarning har bir toifasi o‘ziga xos psixologik-pedagogik xususiyatlarga ega, ularni psixologik-pedagogik o‘rganish strategiyalarini aniqlash kerak. Shunday qilib, birlamchi va ikkilamchi nuqsonlar natijasida anomal rivojlanishning shakllanishi murakkab bo‘lib, u bir tomondan har bir bola uchun individual nuqsonlar, ikkinchidan esa shunga o‘xshash nuqsonlar bilan tavsiflanadi. Bu o‘ziga xoslik rivojlanish nogironligining har bir turiga taalluqlidir va bolalarning psixofizik xususiyatlarini hisobga olgan holda maxsus ta’lim sharoitlarini 9 68 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ aniqlashga yordam beradi. Shunday qilib, rivojlanishida nuqsonlari bo‘lgan odamlarning zamonaviy psixodiagnostikasi nazariy va uslubiy tizimlarga asoslanadi, ular quyidagilardan iborat. Rivojlanish buzilishining har bir turi o‘ziga xos psixologik tuzilishga ega. Ushbu tuzilma birlamchi va ikkilamchi nuqsonlar o‘rtasidagi munosabatlar bilan belgilanadi. Davlatimizning ustivor siyosati yosh avlodni ma’nan yetuk, jismonan sog’lom va aqlan barkamol qilib voyaga etkazishdir. Bu o’rinda rivojlanishida nuqsoni bo’lgan ayrim ijtimoiy himoyaga muhtoj bolalar tarbiyasi alohida e’tiborda bo’lib kelgan. Bola tarbiyasi dastlab oilada o’z ota-onasining bag’rida jismonan, aqlan va ma’nan shakllanib boradi. Farzandlar tarbiyasi ko’p jihatdan oiladagi muhitga, atrofdagi kattalarning bolani tarbiyalashga bo’lgan munosabatiga bog’liqligi, ota-onaning jamiyat oldida mas’ul ekanligi, davlatimizning qator qonun va qarorlarida qayd etilgan.[1] Nogiron bolalarni ma’naviy va jismonan barkamol inson bo’lib yetishishi uchun pedagogik omilni, ya’ni tarbiyaning maktabgacha ta’lim jarayoniga alohida e’tibor berishini talab qiladi. Ota-ona bolani maktabga tayyorlashda undagi mavjud bo’lgan nuqsonlarni bartaraf etishga oid korreksion-pedagogik usullarni to’g’ri qo’llay bilish va bunda maktabgacha ta’lim muassasa murabbiylari maxsus mutaxassis pedagoglar bilan hamkorlikda ish olib borishi lozimligi adabiyotlarda ta’kidlangan. O’zbekistonda faoliyat olib borayotgan har bir maxsus o’quv muassasasi borki, undagi bolalar masalalariga oid ishlarning barchasi ota-onalar roziligi asosida amalga oshadi. Inklyuziv ta’lim deb nom olgan tizim esa bolalarning ta’lim olishida o’ziga xos huquqiy asosni yaratadi. Bunday ta’lim tizimi shunday falsafaga asoslanganki, hamma bolalar nogironligining og’irligiga qaramasdan, ular ta’lim tizimining jonli hamda ajralmas vakillari sanaladi. Ammo, alohida yordamga muhtoj bolalarning maxsus ta’lim dasturi talablariga qanchalik layoqatli ekanini aniqlash ham muhim vazifalardan biri ekanligini unutmaslik kerak.[2] Ayni kunda ta’lim tizimi muammolari sirasiga oila muammolaridan sanalgan alohida yordamga muhtoj bo’lgan bolalar bilan bog’liq masalalar o’zining dolzarblik xususiyatini yo’qotmagan. Aynan Toshkentdagi nogiron bolalar va ota-onalar klubiga tegishli ma’lumotlarga qaraganda, poytaxtda bunday oilalar soni 2000 dan ortiq ekanligi ma’lum bo’ldi. Bolalarni reabilitatsiya qilish va moslashtirish haqida gap ketganda, albatta to’g’ridan-to’g’ri oilasidan oladigan yordam tasavvur etiladi. Agarda bunday oila iqtisodiy tanglik holatida bo’lsa, ijtimoiy mehnat va ta’lim olishda to’sqinliklarga duch kelsa, tabiiyki, u o’zini ruhan ojiz sezadi. Natijada, ota-ona farzandlarining har tomonlama o’sishi hamda rivojlanishi yo’lida unga madad bo’lish o’rniga, undan samara kutishdan ancha yiroqda bo’ladi. Faqatgina nog