СПОСОБЫ ИСПОЛНЕНИЯ НАРОДНЫХ ПЕСЕН В ДУТОРЕ

Аннотация

The more advanced the musician is. If the ability of the right hand to pick up different strokes is improved, it will have a great effect on the beautiful sound of the tarona, the pleasantness and intelligibility of the tarona, the impressiveness of the listening, and the good performance of the tarona. Touches. Key words: Dás, method, dynamics, bar, tarona, size, musician, sound, tact, rhythm. СПОСОБЫ ИСПОЛНЕНИЯ НАРОДНЫХ ПЕСЕН В ДУТОРЕ Аннотация. Чем продвинутее музыкант. Если улучшить способность правой руки улавливать различные удары, это окажет большое влияние на красивый звук тароны, приятность и разборчивость тароны, впечатляемость прослушивания и хорошее исполнение тароны.прикасается. Ключевые слова: Дас, метод, динамика, такт, тарона, размер, музыкант, звук, такт, ритм. Duwtar áspabında xalıq namaların atqarıw ushın oń qoldıń xızmeti úlken. Sebebi, hár bir nama ózine ılayıq shertiw usılların talap etedi. Namanıń qanday ólshemde jazılǵanına qaray oń qol dás qaǵıwında bir qansha shertiw usılların, hár qıylı qaǵıslardı ( shtrixlardı) oń qoldıń háreketi menen alınadı. Shertiw usıllarınıń eń ápiwayısı tómen-joqarı П-V qaǵıs, bul usıldı da (shtrixtı-da) 1. barlıq pánje menen 2. kórsetkish barmaq penen 3. oń qoldıń uzın barmaǵı menen 4. kórsetkish hám uzın úshinshi barmaq penen de alıwǵa, atqarıwǵa boladı. Bul namanıń xarakterine eń aldı menen tezligine, sestiń dinamikalıq qanday dárejede alınıwı kerekligine yaǵnıy áste, qattı, ortasha qattı qaǵıs kerekpe soǵan baylanıslı bolıp keledi. Bul ápiwayı qaǵıw usılı degenimiz benen de, namaǵa baylanıslı yaǵnıy namasına paylı degen sóz. Nama qanday qıyınlıqtı talap etetuǵın bolsa, atqarıwshıdan yaǵnıy sázendeden sol dárejede atqarıw sheberlikti talap etedi. Meyli kishi nama-aq bolsın, bir páske-bir joqarıǵa dásti alıp shertken menen onnan nama shertken bolmaydı. 2/4 ólsheminde jazılǵan kishkene namanıń ózinde-de bir qansha shertiw usılları menen orınlasa boladı. Bul namaǵa kórik qosadı, naǵıs beredi, sázendeniń texnikasına yaǵnıy oń qoldıń taxnikasına baylanıslı boladı. Sázende qanshelli jetik sázende bolsa. Oń qoldıń hár qıylı shtrixlardı alıwǵa sheberligi jetilisken bolsa, sonshelli namanıń sulıw esitiliwine, qulaqqa jaǵımlı bolıp túsinikli bolıwına, tıńlawǵa tásirli bolıp esitiliwine namanıń jaqsı shıǵıwına úlken tásir etedi hám paydası tiyedi. 2/4 8 68 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ ólsheminde jazılǵan namalardıń kóplegen shertiw usılları bar. Bul usıllar namadaǵı notalardıń, seslerdiń ólshem uzınlıqlarına, sozımlıǵına baylanıslı qollanıladı. yamasa yamasa yamasa yamasa Qaraqalpaq namalarında eń kóp ushırasatuǵın takt ólshemi. 8 69 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ 7/8 ólsheminde jazılǵan namalar yaǵnıy qaraqalpaqta muxalles ritmi dep aytıladı. Muxalles namaları 7/8 takt ólsheminde jazılǵan bolıp keledi. yamasa 4/4 ólsheminde jazılǵan namalar bolatuǵın bolsa onda usı 2/4 ólsheminde jazılǵan namalardaǵı dás qaǵıw eki eselenedi sol sesler qaytalanıp keledi. Dás qaǵıw usıllarınıń múmkinshiligi artadı, ózgeshelikler qosıladı olar namanıń xarakterine baylanıslı boladı. 3/8, 6/8 ólsheminde jazılǵan namalarda usıl (ritm ózgesheligine qaray dás qaǵıw usıllarda (shtrixlarıda) ózgerip keledi. yamasa Dás qaǵıw usılları (shtrixlar) seslerdiń yaǵnıy notanıń uzınlıǵına qaray ózgerip bara beredi. Buǵan uqsas shertiw usılları ( shtrixlar) negizinen nota uzınlıǵına hám takt ólshemine, sonday-aq namanıń tezligine hám xarakterine sáykes ózgeriske ushırap kele beredi, bular atqarıwshıdan úlken sheberlikti talap etedi. Tuwısqan ózbek, qazaq, túrkmen, tájik xalıqlarınday qaraqalpaq xalqınıń da duwtarda shertiw ushın arnawlı shıǵarılǵan namaları júdá kóp. Bul namalar xalıq namaları dep aytılıp keledi. Bul namalar atadan-balaǵa, ustazdan-shákirtke ótip kóp jıllar boyına xalqımız arasında keńnen taralıp, xalqımızdıń belgili baqsıları, sázendeleri tárepinen dóretilip, kópshilikke unamlı, jaǵımlı bolǵanlıǵı sebepli umıtılmay usı kúnlerge kelip jetken. Xalqımızdıń duwtar namaları, yaǵnıy sazları tolıǵı menen notaǵa túsirilmegen yaǵnıy notaǵa jazılmaǵan. Sońǵı jılları duwtar sazları belgili sázendelerdiń, kompozitorlardıń hám muzıkalıq arnawlı bilimge iye qánigelerdiń, oqıtıwshılardıń kúshi menen bir qansha namalar notaǵa túsirilmekte. Muzıka bilim jurtlarında muzıka mektebiniń hám joqarı arnawlı muzıka oqıw orınlarınıń studentlerine oqıw baǵdarlaması ushın arnawlı túrde notaǵa túsirilip ıqshamlastırılmaqta. Hár bir nama óz aldına shertiw usılların, atqarıw sheberliklerin talap etedi, hár qıylı tezlikke iye boladı. Awır, jeńil, ortasha templerde ( tezliklerde) jazılǵan namalar boladı. Xalqımız arasında keńnen taralǵan hám súyip tıńlanatuǵın hám radiyonıń altın fondında magnit lentasına jazıp alınǵan duwtar sazlarınan: «Qara jorǵa», «Muxalles», «Mıń tumen», «Popurri», «Náylermen», «Aq ishik», «