ДВА МИРОВЫХ ПРАВИТЕЛЯ ЕГИПТА

Аннотация

This article provides more information about the worship of the gods of ancient Egypt, the role of the gods in human life, the influence of religions on people, and their origins. Key words: Amon-Ra, Bastet, Osiris, Gods, Sacrifice, Temple, Pharaohs, Pyramids, Hapi, Anibus, Mummification, Divine Animals. ДВА МИРОВЫХ ПРАВИТЕЛЯ ЕГИПТА Аннотация. В данной статье представлена дополнительная информация о поклонении богам жителями Древнего Египта, роли богов в жизни человека, влиянии религий на людей и их происхождении. Ключевые слова: Амон-Ра, Бастет, Осирис, Боги, Жертвоприношение, Храм, Фараоны, Пирамиды, Хапи, Анибус, Мумификация, Божественные животные. Qadimda Misrda aholi turli tabiat kuchlari oldida juda ojiz edi, misol uchun doimiy bahorgi suv toshqinlari, jazirama issiq, qum bo’ronlari kabi. Shunda aholi orasida bu tabiat hodisalarini yoki quyosh, suv yashin kabi tabiat kushlariga sig’inish va ularni qandaydir ilohiylashtirish boshlandi. O’limdan keying hayot mavjudligi, yer osti saltanatidagi azob – uqubatlar va rohat farog’atda yashash kasbi qarashlar shakllandi. Barchamizga ma’lumki, avvaldan insonlar ilohlarga, (xudolarga) sig’inib kelishgan. Xudo atamasi turli xalqlar orasida turlicha talqin qilinadi. Iloh nazriyasi aniq ilmiy asosga ega emas. Qadimgi insonlarda diniy e’tiqod kuchli bo’lgan. Ular jonsiz narsarlaga, o’simliklarga, hayvonlarga sig’inib kelgan. Har bir qilgan ishimizni xudo ko’rib turibdi deb o’ylashgan va yomon ishlardan saqlanishgan. Misrliklar oʻzlarining kundalik hayotida boʻlayotgan voqealarga tayanib turli xil ilohlarni yaratgan va ularni kundalik turmush tarzi bilan uzviy bogʻliq deb hisoblashgan. Jamiyatda turli ilohiy kuchlar mavjudligiga ishonch hosil bo’ldi. Ularni misrliklar xodolar deb atashashar edi va ular shu darajada qudratligi ularni qahrini keltirishdan butun umur qo’rqib yurishgan va ularga atab qurbonliklar keltirishgan. Shulardan ayrim birlariga to’xtalib o’tamiz. Amon-Ra: yangi podsholik xudosi Amon-Ra quyosh xudosi, fravinlarning bosh ilohi va homiysi hisoblanadi. Dastlab ikkita xudo boʻlgan: Fiva shahri homiysiQadim zamonlarda, bu ilohiylik, qo'chqorning boshi yoki butunlay hayvon kabi inson ko'rinishida tasvirlangan. Uning qo'lida u hayot va o'lmaslikni ramziy ko'rsatuvchi pastadirli xochga egadir. Unda Qadimgi Misr xudolari Amon va Raxga qo'shilishgan, shuning uchun u ikkalasining kuchi qudratli bo'ladi. U odamlarni 6 64 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ qo'llab-quvvatlab, ularga qiyin sharoitlarda yordam berga n va shuning uchun u har narsaning g'amxo'r va adolatli yaratuvchisi sifatida taqdim etilgan. Qadimgi Misrda xudo Ra va Amon yerni yoritib, daryo bo'ylab osmon bo'ylab harakatlanib, tungi vaqtda Nilni o'z uylariga qaytib kelishlari uchun o'zgartirganlar. Odamlar har kuni yarim tunda Amon-Raning katta ilon bilan jang qilganiga ishonishdi. Ee bu Amon va quyosh xudosi Ra edi. Soʻngra ikkalasi yagona xudoga birlashadi. Osiris: (misrcha: wsjr, qadimgi yunoncha: Ὄσιρις, lotincha: Osiris) Misr mifologiyasiga koʻra, hayot, oʻlim va hosildorlik xudosidir. U oy maʼbudasi — Isisning akasi va eri boʻlgan. Ularning Hosus ismli oʻgʻil farzandi ham boʻlgan. Osirisni akasi va choʻl xudosi boʻlgan Set oʻldiradi. Sababi, Osiris Set davogarlik qilgan firʼavn boʻlgan. Osiris Setning uni aldab, quti ichkarisiga kirgizib, qutiga qoʻrgʻoshin quyishi ortidan vafot etadi. Biroq, Horus ulgʻayganida, Setni magʻlub etib, fir’avnga aylanadi. Shuningdek, Osirisning onasi osmon maʼbudasi Nut, otasi yer xudosi Geb hamda singlisi Neftis hisoblanadi Misr mifologiyasida Bastet quvonch va quvnoqlik maʼbudasi edi. Bastetning 0muqaddas hayvoni — mushuk boʻlgan. Bastet mushukning boshili ayol sifatida tasvirlangan. Bastetning atributi — musiqa asbobi sistrum boʻlgan. Bastet Mut bilan tanilgan va u Ra Tefnut, Sokhmet va Xathorning koʻzi sifatida ham hurmat qilingan. Shu munosabat bilan Bastet quyosh koʻzining funktsiyalarini ham oldi. Gerodot har yili Bastet sharafiga raqsga tushilgan bayramlar haqida xabar qoldirgan. Qadimgi yunonlar Bastetni Artemida bilan aniqladilar. Yuqorida aytib oʻtilganidek, mushuk Bastet maʼbudasining muqaddas hayvoni hisoblangan. Qadimgi misrliklar bu hayvonga hurmat bilan munosabatda boʻlishgan. Misrda „mushuk“ nomi oddiygina yangradi: „Mau“ yoki „Miyav“. Qadimgi Misr meovlariga boʻlgan munosabat, Bastet maʼbudasining timsoli sifatida, hech boʻlmaganda hurmatli edi. Mushuklar oila aʼzolari edi, ularga hayot davomida ham, oʻlimdan keyin ham barcha hurmat bilan munosabatda boʻlishdi. U Bastet maʼbudasining yerda mujassamlanishini koʻrish kabi edi. Bu hayvonlar sharaf bilan koʻmilgan, fir’avnlar kabi mumiyalangan va ularni oʻldirish uchun jazo oʻlim jazosi edi. Agar oilada mushuk oʻlgan boʻlsa, unda mushukning egalari va ularning qarindoshlari motam belgisi sifatida qoshlarini oldirganlar. Mushukning jasadi balzamlangan va sarkofagga joylashtirilgan, shundan soʻng u mush