Zamonaviy global texnologiyalarning ommaviy axborot vositalarida qo‘llanilishi

Аннотация

Ushbu maqola media sanoatida texnologiyalarning paydo bo ‘lishi ma ’lum ma ’noda konsentratsiyalashuv jarayonida kommunikatsiya sohasida ham, jurnalistika sohasida ham sun ’iy intellektdan foydalanilishi haqida so ’z boradi. Kalit so’zlar: kommunikatsiya, texnologiya, sun’iy intellekt, zamonaviy tendensiyalar. Annotation. This article talks about the use of artificial intelligence in the field of communication and journalism in the process of the emergence of technologies in a certain sense of concentration in the media industry. Key words: communication, technology, artificial intelligence, modern trends. Asrlar davomida texnologiyaning o‘zgaruvchan evolyutsiyasi bilan ommaviy axborot vositalari va uning kanallari ham shunday qilishlari adolatli qaror deyishimiz mumkin. Raqamli ommaviy axborot vositalarining paydo bo‘lishi bilan biz texnologiyalarga tobora ko‘proq qaram bo‘lib qoldik. Texnologiya va tobora ortib borayotgan ommaviy axborot vositalari har doim globallashuvga turtki bo‘lib kelgan. Tomas Fridmanning ta’kidlashicha, global iqtisodiyotga hissa qo‘shishning bir necha usullari bo‘lib, ularning eng asosiylaridan biri zamonaviy texnologiyalar bilan qorishib ketgan mediadir. Ko‘pgina iqtisodchilarning ta’kidlashicha, haqiqatda innovatsiyalar, iqtisodiy faollik va aholi hali ham hududiy jozibador hududlarda to‘planadi va ular iqtisodiy cho‘qqilar va vodiylarni yaratishda davom etadilar, bu esa har qanday holatda hamma uchun tenglikni anglatmaydi . 78 Shuni ta’kidlash kerakki, Fridman sotsiolog emas, balki iqtisodchi. Uning ishi iqtisodiy yutuqlar va ushbu yangi dunyo tartibiga olib keladigan xavflarga qaratilgan. Media globallashuvi madaniyatlararo g‘oyalar almashinuvi orqali ommaviy axborot vositalarining butun dunyo bo‘ylab integratsiyalashuvini yuzaga 78 Friedman, Thomas. The World Is Flat: A Brief History of the Twenty-First Century. New York: Farrar, Straus, and Giroux. 2005. 305 “Media. Til va madaniyat. Tarjima” talabalar ilmiy-amaliy konferensiyasi - 2023 keltiradi. Atoqli olim Marshal Lyonsning fikrlari shuni tasqidlaydiki, transmilliy korporatsiyalar media globallashuvining asosiy vositasidir va bu korporatsiyalar global ommaviy axborot vositalarining mazmuni va tarqatilishini nazorat qiladi . Bu 79 degani zamonaviy texnologiyalarning ahamiyati sohani rivojlantiruvchi vosita sifatida yanada oshib boraveradi. To‘g‘ri, qaysi ommaviy axborot vositalarini kim nazorat qilayotganiga e’tibor qaratadigan bo‘lsak, katta va yirik konglomeratlar rivojlanib borayotgani sababli mustaqil axborot manbalari kamaymoqda. Ammo shunday bo‘lsa-da, bu ijobiy tendensiyalarning orqasidagi muhim nuqtadir. Tashqi tomondan, turli xil ommaviy axborot vositalarini topish uchun cheksiz imkoniyatlar mavjud. Ammo raqamlar har doim ham to‘g‘ri bo‘lavermaydi. Media sanoatida texnologiyalarning paydo bo‘lishi ma’lum ma’noda konsentratsiyalashuvga olib keldi. Qimmatbaho texnologik yutuqlarni qo‘llashdagi xarajatlarni yirik oligarxlar o‘z manfaatlari yo‘lida foydalana boshladilar va bu mediada konsolidatsiya hodisasini yuzaga keltirdi. Media konsolidatsiyasi - bu ommaviy axborot vositalarining ko‘pchiligini kamroq va kamroq egalar nazorat qiladigan jarayonidir. Media konsolidatsiyasi quyidagi disfunktsiyalarga olib keladi. Konsolidatsiyalangan ommaviy axborot vositalari jamoatchilikdan ko‘ra o‘z aktsiyadorlariga ko‘proq qarzdor sezdirishga olib keldi. Shunga qaramay, asosiy davlatlardan periferik va yarim periferik mamlakatlarga texnologiya almashinuvi bir qator murakkab muammolarni keltirib chiqarishi shubhasizdir. Masalan, mojaro nazariyasidan foydalanadigan kishi texnologik o‘sish bilan qanchalik siyosiy mafkura va madaniy mustamlakachilik sodir bo‘lishiga e’tibor qaratishi mumkin. Nazariy jihatdan hech bo‘lmaganda texnologik innovatsiyalar mafkuradan xoli ekanligiga hech kim kafolat bera olmaydi. Bu jarayonda yangi bir tushuncha global texnologiyalarning qo‘llanishi tushunchasi birlamchi o‘ringa chiqadi. Texnologik globallashuv ko‘p jihatdan texnologik diffuziya bilan tezlashadi, texnologiyaning chegaralar bo‘ylab tarqalishi yuzaga keladi. So‘nggi yigirma yil ichida texnologiyaning periferik va yarim periferik davlatlarga tarqalishida tez yaxshilanishlar kuzatildi. Umuman olganda, hisobotda texnologik taraqqiyot va 79 McLuhan, Marshall. Understanding Media: The Extensions of Man. New York: McGraw-Hill. 1964. 306 iqtisodiy o‘sish sur'atlari bog‘langanligi va texnologik taraqqiyotning o‘sishi mutlaq qashshoqlikda yashovchi ko‘pchilikning ahvolini yaxshilashga yordam bergani aniqlangandi . 80 Texnologiya deganda faqatgina yangi kamera yoki boshqacha kompyuter texnologiyalarining an’anaviy shakllarini tushunmaslik kerak. Yangiliklar va radioeshittirishlarda sun’iy intellektning ta’siri haqida ham fikr yuritish maqsadga muvofiq bo‘lar edi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, sun’iy intellekt axborot almashish, uning qo‘llanilishini kengaytirish, media iste'moli va ta’siri bo‘yicha ommaviy axborot vositalariga favqulodda kuch berdi. Bu