ПСИХОЛОГИЧЕСКИЙ СТАТУС СПЕЦИАЛЬНЫХ ПЕДАГОТОВ, РАБОТАЮЩИХ С ДЕТЯМИ-ИНВАЛИДНОСТЬЮ

Аннотация

This article talks about the practical work being done for the education of children with disabilities, inclusive education and the adopted law on this education, as well as the current problems and shortcomings in this regard. Key words: Pedagogical technologies, special education, lesson, pedagogue, efficiency, education and training, children with disabilities. ПСИХОЛОГИЧЕСКИЙ СТАТУС СПЕЦИАЛЬНЫХ ПЕДАГОТОВ, РАБОТАЮЩИХ С ДЕТЯМИ-ИНВАЛИДНОСТЬЮ Аннотация. В данной статье рассказывается о проделанной практической работе по образованию детей с ограниченными возможностями, инклюзивном образовании и принятом законе об этом образовании, а также о текущих проблемах и недостатках в этом направлении. Ключевые слова: Педагогические технологии, специальное образование, урок, педагог, эффективность, воспитание и обучение, дети с ограниченными возможностями здоровья. Imkoniyati cheklangan (aqli zaif) bolalar maktablarida logopedik ishning asosiy vazifasi aqli zaif o‘quvchi shaxsini har tomonlama rivojlantirish bilan bir qatorda bu toifadagi bolalarni ijtimoiy tomondan orqada qolishlikka olib keluvchi ruhiy va jismoniy rivojlanishdagi turli xil nuqsonlami tuzatish, yengillashtirish, kompensatsiya qilishga yo‘naltirilgan chora- tadbirlarni amalga oshirishga qaratilgan. Nogiron jismoniy, aqliy, psixologik va hissiy faoliyatning izdan chiqishi, shikastlanishi natijasida hayot faoliyatining cheklanishi munosabati bilan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda nogiron deb topilgan va ijtimoiy yordam hamda himoyaga muhtoj bo’lgan shaxs tushuniladi. “Nogiron” atamasi hozirgi kunda eskirib qolgan va qo’pol bo’lgan so’z hisoblanadi. Shuning uchun ham bunday shaxslarga nisbatan “imkoniyati cheklangan insonlar” yoki “nogironligi bo’lgan shaxslar” deb murojaat qilish to’g’ri bo’ladi. Imkoniyati cheklangan bolalar musiqa, rassomchilik, tasviriy san'at, kulolchilik, jismoniy tarbiya va sport, kompyuter, tikuvchilik hamda boshqa maktabdan tashqari to'garaklar bilan 1 18 9 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ qamrab olinadi. Shu bilan birga, inklyuziv ta'limda o'qitish usullari takomillashtiriladi hamda ta'lim jarayoniga individuallashtirish tamoyillari bosqichma-bosqich joriy etiladi. Imkoniyati cheklangan bolalarga mo’ljallangan maktablar Xalq ta’limi vazirligi va Sog’liqni saqlash vazirligi tomonidan mintaqadagi jismoniy va psixik rivojlanishda imkoniyati cheklangan, maxsus sharoitlarda ta’lim-tarbiya olishga muhtoj bolalarning mavjud kontingentini birgalikda o’rganib chiqish yakunlari bo’yicha tashkil etiladi. Ushbu maktablarni tashkil etish tegishli hududda oxirgi 5 yilda 3 yoshdan 16 yoshgacha bolalar o’rtasida tegishli kasalliklarning ko’payganligini ko’rsatadigan rasmiy statistika ma’lumotlari bilan asoslanishi kerak. Imkoniyati cheklangan bolalarga mo’ljallangan maktablar o’quvchilar soni 250 nafardan oshmasligi kerak. Bolalarni imkoniyati cheklangan bolalarga mo’ljallangan maktablarga yuborish xalq ta’limi boshqarmalari tomonidan, xalq ta’limi boshqarmalari huzurida tashkil etilgan psixologik-tibbiy-pedagogik komissiya xulosasiga ko’ra, ota-onalar roziligiga ko’ra amalga oshiriladi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Taʼlim-tarbiya tizimini yana-da takomillashtirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2020-yil 6-noyabrdagi qaroriga asosan Oʻquvchilarni kasb-hunarga yoʻnaltirish va psixologik-pedagogik Respublika tashxis markazi faoliyatini yanada takomillashtirish boʻyicha Hukumat qarorini qabul qilish belgilangan. Qarorda xalq taʼlimi tizimida kasb-hunarga yoʻnaltirish, ijtimoiy-psixologik xizmat koʻrsatish mexanizmini yanada takomillashtirish, kasb-hunarga yoʻnaltirishning ilgʻor tajribalarga asoslangan zamonaviy shakl va uslublarini joriy etish, inklyuziv taʼlimni joriy etish, rivojlantirish hamda bolalar, ota-onalar, pedagog xodimlar va jamoatchilikni ijtimoiy- psixologik jihatdan tayyorlash orqali bolalar uchun xavfsiz inklyuziv oʻquv muhitini yaratish koʻzda tutilgan. — Ayni vaqtda Markaz tomonidan “Inklyuziv taʼlim laboratoriyasi”ning Nizomi hamda inklyuziv taʼlim berishning sifati va samaradorligini aniqlash mezonlarini ishlab chiqish, pedagog xodimlarning malaka oshirish kurslari uchun “Inklyuziv taʼlim” oʻquv modulini yaratish va amaliyotga tatbiq etish, tuman (shahar) xalq taʼlimi boʻlimlarida tashkil etiladigan “Bolalarni ijtimoiy-psixologik qoʻllab-quvvatlash markazi” negizida inklyuziv sharoitlarda taʼlim oluvchilar uchun psixologik-pedagogik qoʻllab-quvvatlash ishlarini tashkil qilish boʻyicha amaliy ishlar olib borilmoqda. — Bolalar uchun xavfsiz inklyuziv oʻquv muhitini yaratishda nimalarga eʼtibor qaratish kerak? Korreksiyalovchi (kamchiliklarini tuzatish) taʼlim mazmunini oʻquvchilarning ehtiyojidan kelib chiqqan holda individual boʻlishini taʼminlash orqali har bir oʻquvchi inklyuziv taʼlim sharoitida erkin his qiladigan darajaga yetkazilishi zarur. Buning uchun taʼlim jarayonida ishtirok etuvchi bar