Методы обучения быстроте и ритму в процессе устного перевода.

Аннотация

The article discusses the methods employed in teaching speed and tempo in the process of interpretation, focusing on oral translation. It acknowledges the complexity of translation as a multifaceted phenomenon, involving various disciplines such as psychology, literature, ethnography, and history. The field of translation studies encompasses different aspects, with translation linguistics playing a crucial role. Oral translation is highlighted as a significant aspect of modern translation studies, presenting specific challenges in achieving accuracy. The main types of tempo setting are then discussed, with a particular focus on the speed of lessons and tasks. Lesson speed is emphasized through organized analytical seconds and rapid error discussions. Technological tools such as tape recorders and computers are noted as potential disruptors, necessitating careful planning. The article introduces the concept of speed of tasks, detailing methods for achieving high speed at different stages of training. It suggests using mechanisms like competition and collective responsibility, along with specific tasks such as repeating numbers or words and working along a chain to enhance translation speed. Key words: Translation Studies, Oral Translation, Teaching Methods, Speed and Tempo, Interdisciplinary Approach, Translation Linguistics, Socio-Cultural Competence, Practical Skills, Technological Disruptions, Error Analysis Tarjima-bu murakkab ko‘p qirrali hodisa bo‘lib, uning alohida jihatlari turli fanlar bo‘yicha tadqiqot mavzusi bo‘lishi mumkin. Tarjimashunoslik doirasida psixologik, adabiy, etnografik va boshqa jihatlar tarjima faoliyatida muhim ro‘l o‘ynaydi, shuningdek, u yoki bu sohadagi tarjima faoliyati mamlakat tarixi bilan bog‘liqdir. Tarjimashunoslik sohasi tadqiqot mavzusiga qarab quyidagilarga ajraladi psixologik tarjimashunoslik (tarjima psixologiyasi), adabiy tarjimashunoslik (badiiy yoki adabiy tarjima nazariyasi), etnografik tarjimashunoslik, tarixiy tarjimashunoslik va boshqalar. Yetakchi zamonaviy tarjimashunoslikda tarjimani lingvistik jihhatdan o‘rganadigan tarjimashunoslik- tarjima lingvistikasi hodisasi muhim o‘rin egallaydi Tarjimashunoslikning ayrim turlari bir-birini to‘ldiradi hamda tarjima faoliyatini har tomonlama tavsiflashga intiladi. Hozirgi kunda og‘zaki tarjima tarjimashunoslikning eng muhim qismi hisoblanadi. Og‘zaki tarjima qilish jarayonida asl matn va uning tarjimasida aniqlikka erishishda o‘ziga xos qiyinchiliklar paydo bo‘ladi. Buning uchun tarjimondan bilim va yetarlicha pragmatik kompetensiyani shakllanganlik darajasi bo‘lishi talab etiladi. Bu haqiqat tarjimonning asl nusxadagi segmentlarni idrok etishining bir xilligini va tarjimani amalga oshirgandan keyingi taqqoslashning mumkin emasligini oldindan belgilab beradi. 207 “Arab tili globallashuv davrida: innovatsion yondoshuvlar va o‘qitish metodikasi” mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy anjuman Bugungi kunda og‘zaki tarjimani o‘qitish tamoyillarining o‘ziga xosligi “og‘zaki tarjima” o‘quv fanining o‘ziga xos xususiyatlari bilan bog‘liq bo‘lib, u o‘qitish mazmunining ikki tomonlama xususiyatidan iborat. Tarjima bir tomondan nazariy lingvistik fan bo‘lsa, ikkinchi tomondan, asosiy mazmuni amaliy ko‘nikma va malakalardan iborat bo‘lgan fandir. Shuning uchun ham mazkur o‘quv fani yagona nazariy va amaliy kurs sifatida amalga oshirilib, uning maqsadi ham talabalarga nazariy bilim berish, ham og‘zaki tarjima ko‘nikma va malakalarini egallashdan iborat. Og‘zaki tarjima fanini o‘qitishning o‘ziga xos tamoyillari orasida birinchi o‘ringa tarjimani madaniyatlar dialogi kontekstida o‘qitish tamoyilini qo‘yish maqsadga muvofiq bo‘lib, uni amalga oshirish bo‘lajak tarjimonning ijtimoiy- madaniy kompetensiyasini shakllantirishning asosiy yo‘lidir. Og‘zaki tarjima qilish jarayonida tarjima tezligini sifatli o‘rgatish muhim vazifa hisoblanadi. Biz tempni mashq qilish fan o‘qitilish boshidanoq kiritilishi kerakligini ta’kidlaymiz, stress yoki qo‘rquv har qanday holatda ham bo‘ladi, ammo buning ta’sirida amaliy tarjima qilish jarayonida qisman qisqaradi. Quyida ayrim mashq hamda misollar yordamida tempni o‘rnatishning asosiy turlari haqida to‘xtalib o‘tmoqchimiz: 1) Dars tezligi Chet tilini o‘qitishda darsning tezligi ancha yuqori bo‘lishi kerak. Dars davomida imkon qadar to‘xtalishlar bo‘lmasligi talab etiladi. Turli xil vazifalarning tez o‘zgarishi ham tezlik va tempni saqlashga yordam beradi. Og‘zaki tarjima jarayonida vaqt yetishmasligini his qilish uchun darsning analitik soniyalari tashkil etiladi so‘ngra xatolarni muhokama qilish muhimdir. Shuning uchun, birinchi navbatda, ular vazifalarni bajarishdan aniq ajratilishi kerak (talaba topshiriqni bajarayotganda, uni hech kim to‘xtatmaydi va hech narsa muhokama qilinmaydi, tuzatishlar kiritilmaydi, maslahatlar berilmaydi). Ikkinchidan, xatolarni muhokama qilish barcha guruh a’zolari ishtirokida tezkor, yo‘naltirilgan holda amalga oshiriladi. Darsning tezligi texnologiyadan (magnitofon, kompyut